VODIČ KROZ PC TEHNOLOGIJU

RAČUNARSKE MREŽE

Prevod sa engleskog: Dr Radomir Janković

Prve računarske mreže bile su sa raspodelom vremena i koristile su velike centralne računare i pri­ključene terminale. Takva okruženja bila su implementirana i u Sistemskoj mrežnoj ar­hi­tek­turi (SNA – System Network Architecture) firme IBM i u mrežnoj arhitekturi firme Digital. Lokalne računarske mreže (LAN) su se razvile u okviru revolcije PC računara i obezbedjuj br­ze mreže podataka otporne na greške koje pokrivaju relativno mala geografska područja, ili su zatvorene unutar zgrade ili grupe zgrada. One su obezbedju priključenim korisnicima de­lje­ni pristup uredjajima i aplikacijama i dozvoljaju im da izmenjuju datoteke i komuniciraju pre­ko elektronske pošte. Regionalne računarske mreže (WAN) pokrivaju šira geografska pod­ruč­ja, često koristeći prenosne uredjaje koje obezbedjuju zajednički nosioci, kao što su telefonske kom­panije, da bi povezale izvestan broj lokalnih računarskih mreža.

Dok LAN i WAN čine većinu mreža – jer Internet zaista može da se posmatra kao najveća WAN koja trenutno postoji – ima mnogo različitih vrsta mreža, koje su kategorizovane po iz­ves­nom broju karakteristika kao što su:

• topologija: geometrijski raspored računarskog sistema. Najčešće topologije su magistrala, zvez­da i prsten.

• protokol: zajednički skup pravila i signala koji definiše kako računari koriste mrežu da ko­mu­niciraju medjusobno. Jedan od najpopularnijih protokola za lokalne računarske mreže se zove Ethernet. Drugi popularni LAN protokol za PC računare je IBM-ova prstenasta mre­ža sa žetonom (Token Ring).

• arhitektura: mreže mogu široko da se klasifikuju kao one što koriste arhitekturu računara jed­nakih nadležnosti (peer-to-peer) ili one sa arhitekturom klijent-server.

Pored samih računara, koje se ponekad nazivaju čvorovima, implementacija mreže obuhvata:

• uredjaj na svakom od priključenih računara koji mu omogućava da komunicira sa mrežom i koji se naziva mrežnom karticom za spregu (NIC – network intefface card);

• različite delove specijalnog mrežnog hardvera, uključujući tu  uredjaje koji rade kao tačke za povezivanje različitih čvorova i koji se najčešće zovu čvorišta ili prekidači;

• medijum za povezivanje, obično žica ili kabl, mada bežična komunikacija izmedju um­re­že­nih računara postaje sve češća.

OSI Model

Referentni model uzajamnih veza otvorenih sistema (OSI – Open Systems Interconnection) opi­suje kako se informacije iz softverske aplikacije u jednom računaru kreću kroz medijum mre­že do softverske aplikacije u drugom računaru. Referentni model OSI je konceptualni mo­del sastavljen od sedam slojeva, od kojih svaki odredjuje posebne funkcije mreže. Model je raz­vila Medjunarodna organizacija za standardizaciju (ISO – International Organisation for Stan­dardisation) 1984. godine i on se sada smatra glavnim arhitekturalnim modelom za me­dju­računarske komunikacije. Model OSI deli zadatke u vezi sa informacijom koja se kreće iz­me­dju umreženih računara u sedam manjih, lakše upravljivih grupa zadataka. Zadatak ili gru­pa zadataka se zatin dodeljuje svakom od sedam slojeva OSI. Svaki sloj je razumno zaseban, ta­ko da zadaci dodeljeni svakom sloju mogu da se implementiraju nezavisno. To omogućava da rešenja koja nudi jedan sloj ne ugrožavaju druge slojeve.

Sedam slojeva referentnog modela OSI mogu da se podele u dve kategorije: viši i niži slojevi. Viši slojevi modela OSI se bave pitanjima aplikacije i obično su implementirani samo u soft­ve­ru. Najviši sloj, aplikacija, najbliži je krajnjem korisniku. I korisnici i procesi aplikacionog slo­ja medjusobno utiču sa softverskim aplikacijama koje sadrže komponentu za komunikacije. Termin viši sloj se ponekad koristi da bi se odnosio na bilo koji sloj iznad nekog drugog sloja u modelu OSI. Niži slojevi modela OSI se bave pitanjima prenosa podataka. Fizički sloj i sloj lin­ka podataka su implementirani u hardveru i softveru. Drugi niži slojevi su obično im­ple­men­tiranisamo u softveru. Najniži, fizički sloj, najbliži je fizičkom medijumu mreže (na pri­mer, kablovima mreže) i odgovoran je za stvarno smeštanje informacija na medijum.

Topologije

Topologije lokalnih računarskih mreža (LAN) definišu način na koji su uredjaji u mreži organizovani. Četiri najčešće topologije LAN su:

• · Topologija magistrale je linearna arhitektura lokalne računarske mreže u kojoj se prenos iz mrežnih stanica prostire po dužini medijuma i primaju ga sve druge stanice. Mnogo čvo­rova može da se priključi na magistralu i započne komunikaciju sa svim drugim čvo­ro­vi­ma na tom segmentu kabla. Prekid bilo gde na kablu obično će prouzorkovati da ceo seg­ment bude neoperativan, sve dok se prekid ne popravi. Od tri najviše korišćenih im­ple­men­tacija lokalnih računarskih mreža, Standard Ethernet/IEEE 802.3 koristi topologiju ma­gistrale u kojoj su svi uredjaji povezani na centralni kabl, koji se zove magistrala ili “kičma”.
• · Topologija prstena je arhitektura lokalne računarske mreže u kojoj su svi uredjaji po­ve­za­ni jedan sa drugim u obliku zatvorene petlje, tako da je svaki uredjaj direktno povezan sa dva druga uredjaja, po jedan sa svake strane. I mreža Token Ring/IEEE 802.5 i mreža FDDI (Fiber Distributed Data Interface – interfejs optički distribuiranih podataka) im­ple­men­tiraju topologiju prstena.
• · Topologija zvezde je arhitektura lokalne računarske mreže u kojoj su krajnje tačke mreže po­vezane sa zajedničkim centralnim čvorištem, ili komutatorom, pomoću namenskih lin­ko­va. 10BaseT Ethernet koristi topologiju zvezde, obično sa računarom na jednom kraju seg­menta i sa drugim krajem koji se završava čvorištem. Glavna prednost ovog tipa mreže je pouzdanost – ako jedan segment “tačka-na-tačku” ima prekid, to će uticati samo na čvo­ro­ve na tom linku; drugi računarski korisnici na mreži nastavljaju da rade, kao da taj seg­ment ne postoji.