Dr Milan Novaković, MD, PhD

TEORIJE LIČNOSTI

TEORIJE LIČNOSTI PROUČAVAJU: TEMPERAMENT, KARAKTER I MOTIVACIJE

TEMPERAMENT označava načine emocionalnog reagovanja ljudi.

Hipokrat je ljude delio na 4 grupe: kolerični; sangvinični; flegmatični – i melanholični.. Gilfordova faktorska analiza temperamenta sistematizuje te faktore u 3 grupe sa po 5 faktora.

I grupu čine faktori temperamenta koji se odnose na ponašanje: samopouzdanje-nesigurnost; živost-tromost; impulsivnost-promišljenost; uzdržljivost-neobuzdanost; realnost-preosjetljivost.

II grupu faktora čini emocionalnost: vedrina-potištenost; zrelost- nezrelost; hladnokrvnost-nervoznost; trajanje raspoloženja-naglo menjanje raspoloženja; uravnoteženost-egocentričnost.

III grupu faktora čini ponašanje prema drugim ljudima: sigurnost-plašljivost; samostalnost-oslanjanje na druge; socijalna inicijativa-pasivnost; prijateljski odnos prema drugima-neprijateljski odnos prema drugima; i tolerantnost-kritizerstvo.

KARAKTER se odnosi na voljne i moralne karakteristike.

Radi se o sposobnosti upravljanja voljom i etičkim principima =vrednosni sistem….

Svaka osoba ima osnovnu strukturu ličnosti = sistemska organizacija = motivi i potrebe, njegove osnovne emocionalne dispozicije, zatim njegova glavna ubjeđenja, stavovi i vrijednosti i poseban način kako je sve to dinamički povezano. Strukture je evoluirala i razvijala se razumijevanja je posredstvom razvojnih procesa.

MOTIVACIJE kreiraju ponašanje na osnovama temperamenta i karaktera ličnosti.

Teorije ličnosti se bave razvojem i definisanjem čovekovih potreba koje uslovljavaju razvoj. Teorije ličnosti se dijele u 3 grupe: biologističke, personalističke i socijalne teorije ličnosti.

BIOLOŠKE TEORIJE = nasleđe,  nagoni > reprezentant ove grupe je Frojdov koncept čovjeka…

PERSONALISTIČKE = HUMANISTIČKE  = individualni, razvoj čovjeka… Olportova teorija;

SREDINSKE TEORIJE LIČNOSTI =   koncept Froma, Adlera i drugih…