Odlomak

POJAM NOVCA

Novac je pored robe, osnovna ćelija tržišne privrede. Novac je prometno sredstvo plaćanja robr, ili usluga koje služi za razmenu proizvoda rada u tržišnoj privredi. Novac je i specifična roba, koju je razvitak robne proizvodnje i razmene, izdvojio od ostalog robnog sveta da monopolski vrši ulogu opšteg ekvivalenta. Na taj način novac predstavlja prometnu vrednost koja je apstraktan izraz celokupnog bogatstva društvene zajednice, a ujedno služi i kao univerzalno sredstvo za međusobno uspoređivanje i razmenjivanje svih proizvoda ljudskog rada.
Novac je ekonomsko dobro koje služi u razmeni materijalnih dobara, i usluga između učesnika u robnom prometu.
U savremenom razgovoru reč novac se koristi da označi mnogo toga:
– imanje, simbol društvenog položaja, dostignuti nivo blagostanja, i drugo.
Novac je u suštini roba kao i svaka druga roba, ali ona ima svojstvo da se razmenjuje za svaku drugu robu.
Stoga se u ekonomskoj teoriji novac definiše kao univerzalna roba. Možemo usvojiti definiciju da je novac univerzalna roba koja služi kao opšte priznato sredstvo razmene što se koristi pri plaćanju roba i usluga.

 

 

 

 
NASTANAK I RAZVOJ NOVCA

Novac je nastao kao objektivna potreba efikasnijeg funkcionisanja robne proizvodnje. U togu svog istorijskog razvoja ulogu novca su obavljale veoma različite vrste materijala, od stoke preko metala do današnjeg čistog papirnog novca. Razvoj novca je direktno vezan za razvoj robne proizvodnje.
U početku su se robe menjale jedna za drugu-trampa, u kasnijem periodu bilo je moguće za jednu vrstu robe dobiti bilo koju drugu, ili više njih u istoj vrednosti i na kraju se izdvojila jedna vrsta robe koja je postala opšti ekvivalent koju su prihvatili svi učesnici razmene, odnosno novac u današnjem smislu reči.
Sa sve većim razvojem trgovine, snažno jača i potreba za pronalaženjem nekakvog praktičnijeg i univerzalnijeg oblika određivanja vrednosti. Tako nastaje prvi novac, koji je u svom prapočetku imao oblik grumena, šiple ili predmeta od plemenitih kovina, zlata i srebra. Ali, takav prvobitni oblik ponovo nije bio praktičan, jer bi se morao uvek iznova vagati, da bi se dobila realna vrednost.
S vremenom bivaju utvrđena osnovna pravila o težini i kvalitetu novca, uključujući i ono najvažnije, da njegova nominalna vrednost mora biti ista sa vrednošću stvarnog sadržaja takvog novca. Ali, kasnije se od tih pravila odustalo, jer se nije dobro pokazalo u praksi. Prvi novac, sličan današnjem, nastaje u 7. veku pre nove ere, to se desilo u maloj državi koja se zvala Lidija u Maloj Aziji. Taj se pranovac izrađivao od elektruma, prirodne legure zlata i srebra. Prvi novci su izrađivani potpuno ručno, sve do 16. veka kada je nastala prva mašina za njegovo kovanje.

 

 

 

RAZLIČITA TEORIJSKA SHVATANJA NOVCA

U ekonomskoj nauci razvijena su sledeća teorijska tumačenja suštine i porekla novca:

  • Teorija konvencije
  • Robna teorija novca
  • Funkcionalna teorija novca
  • Nominalna teorija novca

 

No votes yet.
Please wait…

Prijavi se

Detalji dokumenta

Više u Ekonomija

Više u Seminarski radovi

Više u Skripte

Komentari