1
1. UVOD
Prevođenje je zamjenjivanje tekstualnog materijala u jednom jeziku (izvornom)
ekvivalentnim tekstualnim materijalom u nekom drugom jeziku. Pod lingvističkim pristupom
prevođenja se smatra uspostavljanje ekvivalencije između lingvističkih izražajnih sredstava dva
jezika. Uspostavljanje odnosa ekvivalentnosti između izražajnih sredstava dva jezika nalazi se u
osnovi svih lingvističkih pristupa prevođenju, bez obzira na detalje njihovih međusobnih razlika.
Svi oni kao osnovu uzimaju tekst i svu pažnju obraćaju na izražajna sredstva koja semogu
smatrati ekvivalentima u izvornom jeziku.
Neki smatraju prevođenje za nauku. Glavne odlike nauke su preciznost i predvidljivost.
Naukom možemo zvati samo ono što ima naučna pravila koja su stalno primjenjiva. Takva
pravila su toliko fiksna i precizna, pa se mogu smatrati zakonima. Važno je naglasiti i da neke
nauke, pogotovo društvene, ne mogu desegnuti stoprocentnu preciznost i predvidljivost. Zato
svaka teorija koja se pojavi, mora proći niz konfirmativnih istraživanja kako bi se smatrala
validnom. Prevodilaštvo se koristi naučnim podacima, većinom preuzetih iz lingvistike
(sociolingvistika, semantika). Takođe, nedavno se prevodilaštvo počelo kombinovati sa
kompjuterskim naukama, stvarajući mašine prevodioce. Ali samo prevođenje nije nauka. Iako se
prevodioci koriste teorijama i naučnim podacima, to rade na slobodan, kreativan i ličan način.
Ponekad postoji više rješenja za „prevodilački problem“, a maštovitim prevodiocima čak polazi
za rukom da nađu novo rješenje na licu mjesta. Neki prevodilački problemi mogu biti slični, ali
je nemoguće razviti formulu koja bi se mogla primijeniti na svaki prevod. Razlog leži u
različitosti jezika kao i u kulturološkim razlikama i kontekstima koji se provlače kroz riječi i
fraze.
Mnogi su, ipak, mišljenja da je prevođenje vid umjestosti. Kao i sa naukom, prevođenje
ima mnogo toga zajedničkog s umjetnošću. Ponekad postaje zavisno od intuicije prevodioca.
Poput kompozitora i slikara, raspoloženje prevodioca utiče na njegov rad. Jedina stvar što
sprečava prevođenje da se svrsta u umjetnost je ta što estetika čini osnovni značaj rada
umjetnika. Ali, prevođenje poezije, se može smatrati umjetnošću, jer se ne radi o direktnom
prevodu, već prepjevu pjesme, za šta je potrebno i te kako truda, talenta, i smisla za poeziju.
Prevođenje je svakako jedan od oblika ljudske djelatnosti. Sam čin prevođenja sastoji se
od pretvaranja poruke (misli, osjećaja, želja, naredbi) prethodno izražene jednim jezikom u
ekvivalentnu poruku izraženu nekim drugim jezikom.
