Pojam informacije - informiranja
Informacija (informatio, lat. – izvještaj, objašnjenje, obavještenje, upućivanje
).
U
enciklopedijskim rječnicima i lingvističkim leksikonima najčešće se definira kao „podatak o
nekom ili nečem.“
1
Međutim, sa komnunikološkog stanovišta ovo je suviše pojednostavljena definicija (iako u
principu tačna) pa bi mogla biti valjana tek kada bi smo je proširili kao „skup obrađenih i
strukturiranih podataka i činjenica o nekom ili nečem“.
Informacija je pojam koji
etimološki
znači kao i novo obavještenje, novostečeno znanje.
Složeni latinski izraz (in+ forma= staviti u formu, oblikovati), u slobodnoj interpretaciji znači
dati nečemu smisao, uobličiti sadržaj.
Među komunikolozima nema većih razilaženja u pogledu definiranja pojma informacije. Ono
što je zajedničko njima jeste pozivanje na podatak ili činjenicu kao osnovni sadržaj svake
informacije, te da mora da bude novost ili novo saznanje o nekom ili nečem. U vezi s tim
„većina teoretičara obično pravi razliku između informacije u užem smislu koja se odnosi na
same činjenice i informacije u širem smislu što uključuje mišljenja i komentare.“
2
1
Klaić Bratoljub, Rječnik stranih riječi, Nakladni zavod MH, Zagreb, 1989., str. 588.
2
„Informacija je novostečeno saznanje zasnovano, na do tada nepoznatom ljudskom iskustvu, i saopšteno u
odgovarajućoj formi, to jest jezičkim odnosno nejezičkim sistemima značenja, kako bi moglo da se razmjenjuje
u procesu komuniciranja među pojedincima, grupama i ljudskim zajednicama.“ ( Đorđević, Toma, Teorija
U
teoriji informacije
u najopćenitijem smislu informaciju predstavljaju
obavijesti-novosti
koje
objavljuju novine, radio, televizija i novi elektronski (digitalni) mediji. Kao što je slučaj i kod
drugih društvenih nauka, tako i komunikologija nudi za objašnjenje pojma informacija više
različitih definicija.
N. Wiener smatra da je „informacija sadržaj onoga što primamo iz okoline“, a tu misao slijedi
i većina sistemskih teoretičara koji tome dodaju da je informacija i ono „što razmijenjujemo
sa vanjskim svijetom, kada mu se prilagođavamo i kada pokušavamo utjecati na okolinu da bi
sa njom upravljali“.
3
Sa disciplinarnog stanovišta
kibernetike
većina autora naglašava, da informacija sama po sebi
ne postoji. Ona nastaje samo u slučaju kada postoji realan objekat emitovanja, kanal veze i
mehanizam prijema informativnog sadržaja. Uz to potrebno je u okvirima mehanizama
emitovanja i primanja informacije da postoji „sistem koji može od dekodirane informacije da
stvori smislenu akciju“.
4
Prema M. Plenkoviću informacija je spoznaja koja dobiva svoju „inkarnaciju u novim
simboličkim sistemima“ Jezik, pismo i znakovi koji čine te nove simboličke sisteme
omogućuju da se komunikacijskom aktivnošću čovjeka njegovo znanje i spoznaje
transformiraju „iz statusa per se u status per nos“.
Jedan broj autora sa prostora bivše Jugoslavije pojam informacije svodi na njeno uže
etimološko značenje. M. Stojiljković, na primjer, informaciju poistovjećuju sa obavještenjem
ili saopštenjem koje recipijentu donosi „novo saznanje o nekom ili nečemu“.
Zanimljivo je , takođe, i promišljanje J. Biškupa koji o pojmu informacije govori kao o
novom saznanju, „otkriću ili pronalasku“. Tako je, po ovom autoru, „novost svako novo
otkriće, pronalazak, informacija ili podatak, ali i svako stvaralačko povezivanje i sinteza
stvari, pojava i pojmova“ koji su društveno relevantni, pa makar se ponekad naslanjale na
poznate činjenice.
T. Đorđević smatra da je „informacija praksom stečeno saznanje do tada nepoznato u
čovekovom iskustvu, saopšteno jezičkim ili nejezičkim sistemima značenja kako bi moglo da
informacija, Beograd, 1979.)
3
Plenković, Mario, Demokratizacija mas-medija, CIP, Zagreb, 1980., str. 12.
4
Štambuk, Vladimir, Mogućnosti, kibernetika i stvarnost, Tehnička knjiga, Beograd, 1987.
