Visoka zdravstveno-sanitarna škola strukovnih studija
,,VISAN’’
Predmet
: Neurologija
SEMINARSKI RAD
Tema
: Multipla skleroza
Mentor
:
Student:
2
Beograd, novembar, 2018.
Sadržaj
1. Uvod………………………………………………3
2. Etiologija………………………………………….4
3. Patogeneza………………………………………..5
4. Klinička slika……..………………………………7
5. Dijagnoza…………………………………………10
6. Lečenje……………………………………………12
7. Zaključak………………………………………….14
8. Literatura………………………………………….15
4
Beograd, novembar, 2018.
2. Etiologija
Mnoge teorije danas pokušavaju da objasne uzrok nastanka multiple skleroze kombinacijom
poznatih podataka o simptomima bolesti i brojnim istraživanjima. Prema dosadašnjim
saznanjima njena pojava je najverovatnije rezultat interakcije (kombinovanog dejstva) ekoloških
faktora sredine i genetičke predispozicije, međutim do danas ovi faktori nisu jasno definisani.
Kao glavni uzročnici MS su sledeći faktori:
1.
Nasledni faktori,
2.
Zapaljenski faktori,
3.
Nezarazni faktori.
Iako multipla skleroza nije nasledna bolest, kod ovih bolesnika postoji određena nasledna sklonost,
u pogledu načina razvoja bolesti. Ako među najbližim rođacima ima obolelih od MS, osoba iz te
porodice, poseduje 1-3% veću verovatnoću za dobijanje bolesti. Rizik oboljevanja od MS je veći
među rođacima osobe sa bolešću nego u opštoj populaciji, a posebno je izražena kod braće i
sestara, roditelja i dece. Mnogi istraživači smatraju da je multipla skleroza autoimuna bolest u
kojoj organizam, preko imunskog sistema, stvara odbrambene mehanizme protiv vlastitog tkiva. U
slučaju multiple skleroze to je mijelin, a uzročni faktor iz okruženja, bi mogao biti virus. Dokazi
koji govore da su neki virusi uzrok MS su sve brojniji. U mozgu i likvoru većine bolesnika sa MS,
može se utvrditi prisutnost oligoklonalnih traka (čija je pojava karakteristična kod virusnih
infekcija), dok su neki virusi otkriveni u nervnom sistemu direktno povezani, sa
demijelinizirajućim encefalomijelitisom kod ljudi. Potencijalni virusi koji mogu biti povezani sa
MS, su humani herpes virusi..
Kod multiple skleroze postoji epidemiološki vidljiva razlika u
oboljevanju između stanovnika južne i severne hemisfere, a bolest se ređe javlja kod stanovnika
koji žive u blizini ekvatora. Multipla skleroza je pet puta učestalija u klimatskim uslovima koji
vladaju u severnim delovima Sjedinjenih Američkih Država, Kanadi i Evropi nego u tropskim
regijama i na Dalekom istoku. Klima, sunce i uzimanje vitamina D, navode se u brojnim
istraživanjima kao mogući razlozi postojanja razlike u učestalosti MS u odnosu na geografsku
širinu.
5
Beograd, novembar, 2018.
3. Patogeneza
Patogeneza multiple skleroze nije u potpunosti razjašnjena, ali brojni nalazi eksperimentalnih,
patoloških, radioloških i drugih istraživanja govore u prilog tvdrnji da je patološki proces
posredovan imunskim mehanizmima. Najverovatnije je početak bolesti povezan sa faktorima
spoljašnje sredine. Tako se, nakon kontakta sa agensom iz spoljašnje sredine (virusi, bakterije i
drugo), mogu na periferiji aktivirati autoreaktivni, cirkulišući CD4+T limfociti, koji se potom
diferenciraju u Th1 i Th17 ćelije, koje imaju dokazanu ulogu u imunopatogenezi MS. Aktivirane
T-ćelije prolaze krvno-moždanu barijeru nakon čega se mehanizmom molekularne mimikrije
reaktiviraju u susretu sa autoantigenom (antigeni mijelina, oligodendrocita, moguće i neurona),
koji prezentuju lokalne antigen prezentujuće ćelije. Reaktivirani CD4+T limfociti infiltrišu
parenhim i dovode do inflamacije unutar centralnog nervnog sistema. Dodatne T-ćelije sada iz
periferne cirkulacije prolaze kroz KMB i ulaze u CNS zajedno sa aktiviranim makrofagima. Ovaj
drugi talas ulaska imunskih ćelija u CNS je nezavisan od prepoznavanja antigena. Unutar CNS
reaktivirane T-ćelije proliferišu, B ćelije sazrevaju u plazma ćelije koje produkuju antitela, dok od
monocita postaju aktivirani makrofagi. Navedene imunske ćelije produkuju proinflamatorne
citokine (interleukin IL12, IL23, interferon IFN-gama, faktor tumorske nekroze TNF-alfa),
antitela, proteaze, slobodne radikale, azot-oksid, glutamat i druge proinflamatorne činioce koji
doprinose oštećenju mijelina i oligodendrocita i posledičnoj demijelinizaciji. U sklopu
inflamatornog procesa i usled gubitka trofičke podrške od strane oligodendrocita dolazi i do
oštećenja aksona. CD4+ limfociti se diferenciraju i u Th2 ćelije koje proliferišu i sekretuju
antiinflamatorne, regulatorne citokine (IL4, IL5, IL13) i faktor transformacije rasta beta sa
supresivnim efektom na pokrenuti imunski odgovor. Spontani oporavak simptoma je moguć u
slučaju da dođe do uspešnog ograničavanja inflamacije, pokretanja adaptivnih mehanizama i
procesa remijelinizacije. Značajan broj događaja u patologiji MS ne može se objasniti isključivo
zapaljenskim procesom. Dok se smatra da u imunski-posredovanoj demijelinizaciji proces
započinje inflamacijom, alternativni scenario podrazumeva oštećenje oligodendrocita i mijelina
kao primarni događaj koji je praćen lokalnom aktivacijom mikroglije i kasnije invazijom
inflamatornih ćelija iz cirkulacije. U jednom od patogenetskih mehanizama ekstenzivno oštećenje
oligodendrocita, bez značajnog inflamatornog procesa, uzrokuje demijelinizaciju. U tom slučaju
inflamacija je sekundarni proces koji prati demijelinizaciju, a funkcija joj je da odstrani ostatke
razorenog mijelina. Moguće je da je oštećenje oligodendrocita uzrokovano oksidativnim stresom,
oštećenjem mitohondrija, određenim citokinima i autoantitelima. Sa trajanjem bolesti akumulira se
ireverzibilni funkcionalni neurološki deficit, a patološki korelat čini trajna disfunkcija i oštećenje
aksona i neurona. Međutim, jasno je pokazano da se oštećenje aksona i neurona dešava u svim
fazama patološkog procesa, uključujući i najranije faze evolucije bolesti, da je prisutno difuzno u
moždanom tkivu, unutar aktivnih i hroničnih plakova, ali i van njih u naizgled neoštećenoj beloj
masi mozga. Inflamatorne ćelije i medijatori u akutnim plakovima sive i bele mase mogu direktno
