FAKULTET ZA POSLOVNE STUDIJE I PRAVO,
UNIVERZITETA „UNION – NIKOLA TESLA“ BEOGRAD
SEMINARSKI RAD
iz nastavnog predmeta: MEĐUNARODNI ODNOSI
Transnacionalni subjekti međunarodnih odnosa
Mentor:
Student:
Dr Zoran Pešić
Nikola Barać I0412-19
Beograd, Februar 2021.
4
1. Subjekti međunarodnih odnosa
Nauka o međunarodnim odnosima spada u relativno mlade naučne discipline. Kao takva
ona se suočava sa brojnim otvorenim pitanjima koja iščekuju svoje odgovore u sve intenzivnijim i
plodnijim teoretskim razmišljanjima u ovoj naučnoj oblasti. Jedno od tih otvorenih pitanja je i ono
koje se odnosi na subjekte međunarodnih odnosa. Međutim, ova situacija ne predstavlja neko
posebno iznenađenje i izuzetak, jer je ovo pitanje još uvek otvoreno i u nekim daleko starijim
naučnim disciplinama, poput, npr., međunarodnog javnog prava.
Traženje odgovora na pitanje nosilaca međunarodnog subjektiviteta ima višestruki značaj.
U njemu su sadržani istovremeno i odgovori na brojna pitanja u međunarodnim odnosima, poput
onih koja se odnose na predmetno-problemske granice međunarodnih odnosa, društvene strukture
koje imaju uticaja na međunarodne odnose, strukturu i uticaj različitih faktora, tehniku delovanja,
ostvarivanja uticaja ili upravljanja sistemom međunarodnih odnosa, odnos spoljne i unutrašnje
politike i dr. Sve ovo nas nedvosmisleno vodi do zaključka da se kroz odgovor na pitanje ko su
subjekti međunarodnih odnosa suštinski pozicionira ugao promatranja brojnih drugih aspekata
međunarodnih odnosa, uključujući i, danas, nezaobilazan „zahtev“ savremenog sveta koji se odnosi
na utvrđivanje odgovornosti za eventualne posledice „neodgovornog“ ponašanja u međunarodnoj
zajednici.
Među teoretičarima međunarodnih odnosa postoje brojne razlike u pristupu određenim
tematskim aspektima vezanim za subjekte međunarodnih odnosa. Te razlike se odnose kako na sam
naziv kojim se označavaju nosioci aktivnosti u međunarodnim odnosima, tako i na njihovo defi
nisanje – pojmovno određenje i dileme ko sve može biti nosilac subjektiviteta u međunarodnim
odnosima. Naravno, sve te razlike nemaju istu teoretsku „težinu“ i značaj. U narednom izlaganju
pokušaćemo da svoju pažnju usmerimo na neke od njih, ne ulazeći u njihovu bližu kvalifi kaciju po
stepenu značaja.
Među izrazima koji su najčešće u upotrebi u međunarodnim odnosima, a kojima se
označavaju nosioci međunarodnih aktivnosti, spadaju faktor, akter, partner, subjekt i dr.
1
Različita
su tumačenja u pogledu stavljanja naglaska na upotrebu određenih termina ili u davanju prednosti
1
V. Ibler, Međunarodni odnosi, Naprijed, Zagreb, 1971, str. 49–53; V. Dimitrijević, R. Stojanović,
Osnovi teorije
međunarodnih odnosa
, Službeni list SFRJ, Beograd, 1977, str. 141.
