KOMUNIKOLOGIJA
2011/2012.
Šta je komunikacija?
1. Termin komunikacija potiče od latinske riječi communicatio (saopštavanje, saopštenje, veza,
ophpđenje, opštenje, dodir, saobraćaj).
2. Sposobnost komunikacije jedna je od najvažnijih čovjekovih osobina. Putem komunikacije
čovjek izražava svoje potrebe, želje, preferencije, itd.
3. Postoji preko 250 različitih definicija komunikacije.
Faze komunikacije
1. Inicijativna faza – prva faza, neobavezne opaske i pozdravi,
2. Faza eksperimentisanja – početak postupnog otkrivanja informacija, omogućava
pronalaženje sličnosti i razlika među učesnicima u komunikaciji,
3. Intenzifikacija - dublje ulaženje u ličnost učesnika u komunikaciji, čime ona prestaje da bude
tajna,
4. Integracija – faza koja dovodi do osjećanja povezanosti, kada se odluke donose zajednički,
5. Konačna faza – povezivanje, utvrđuje se dugoročniji karakter odnosa, saradnje.
Jednosmjerna i dvosmjerna komunikacija
1.
Jednosmjerna komunikacija (bez kontakta sa primaocima):
- naređenja,
- objavljivanje knjige ili nekih drugih sadržaja na Internetu,
- emisija na radiju ili televiziji,
- štampani materijali.
2. Dvosmjerna komunikacija (učesnici obostrano šalju i primaju verbalne i neverbalne
poruke):
- razgovor udvoje, razmjena mišljenja,
- komunikacija u grupi,
- stavljanje prijedloga na glasanje.
3. Jednosmjerna i dvosmjerna komunikacija - karakteristike
a. Jednosmjerna komunikacija
‐
brza,
‐
krizne situacije.
b. Dvosmjerna komunikacija
‐
sporija,
‐
demokratska.
Osnovni oblici komunikacije
1. Čovjek od svog rođenja, pa nadalje, sve vrijeme uči kako da komunicira. Tokom života
razvija i usavršava vještine i na taj način ostvaruje svoje individualne ciljeve.
2. Tri osnovna oblika komunikacije:
Ø
“JA” – “JA” – intrapersonalna komunikacija,
Ø
“JA” – “TI/ON” – interpersonalna komunikacija,
Ø
“JA” – “VI/ONI” – masovna komunikacija.
3. Intrapersonalna komunikacija – meditacija, komunikacija koju subjekt obavlja sam sa sobom
kad razmišlja o nečemu, rješava problem, piše dnevnik i slično.
4. Interpersonalna komunikacija – dijalog, odvija se između dvije ili više osoba, komunikacija
grupe ili između više grupa.
5. Masovna komunikacija – veliki broj učesnika, odvija se uz pomoć masovnih medija.
1
Proces komunikacije
1. Da bi se komunikacija uopšte dogodila potrebni su informacije, želja, motivacija, razlog i cilj
pošiljaoca da prenese svoju poruku primaocu.
2. Komunikacija na bilo kom nivou je veoma kompleksna: koristi se jezikom, ali uporedo i
“jezikom bez riječi” (intonacija, gestovi, izraz lica, položaj tijela, izgled, prostor između
sagovornika, itd.) i zahvaljujući tome primalac dobija i dodatne informacije.
3. Kada dvije osobe dobiju istu informaciju, one je uvijek primaju i shvataju drugačije, tumačeći
je na svoj način i izvlačeći iz nje raličit smisao – PAŽLjIVO SLUŠAJTE JEDNI DRUGE!
4.
Tipovi ponašanja ljudi u procesu slušanja:
- Čuti ne znači slušati,
- Slušanje kao prikupljanje informacija,
- Odbrambeno (ili defanzivno) slušanje,
- Napadačko (ili ofanzivno) slušanje,
- Pseudo slušanje (poštovanje minimuma pristojnosti),
- Aktivno slušanje (slušalac teži da potpuno i tačno razumije rečeno),
- Selektivno slušanje (slušanje dijelova razgovora),
- Empatičko slušanje.
5
. Elementi procesa komunikacije:
a. pošiljalac,
b. poruka,
c. kanal,
d. primalac i
e. smetnje (šum)
6. Faze procesa komunikacije:
a. selekcija informacija,
b. kodiranje,
c. prenos poruke,
d. primanje poruke,
e. dekodiranje i
f. povratna informacija.
Strukturni modeli komunikacije
1. Aristotel – razradio prvi model komunikacije: orator-govor-auditorijum,
2. Lasvel – masovno komuniciranje u vidu pet pitanja: KO (saopštava), ŠTA (se saopštava),
kojim KANALOM, KOME, sa kakvim EFEKTOM.
3. Šenon i Viver – linerani model, osnovni cilj da smanji šum i poveća informaciju.
4. Rodžers – difuzni model, najbitnije je ubjediti pet ljudi, a kasnije se to više ne može
zaustaviti.
Funkcije komunikacije
1. Komunikacijska transakcija podrazumijeva postojanje pošiljaoca poruke (receptora),
komunikacijski kod (sadržaj poruke) i primaoca (recepijenta poruke).
2. Savršena transkacija je praktično nemoguća
Funkcije komunikacije
1. Šest lingvističkih funkcija (Jakobson):
a. Referencijalna funkcija – određuje odnose između poruke i predmeta na koji se poruka
odnosi. Važno je dati objektivnu i provjerljivu informaciju o predmetu.
b. Ekspresivna funkcija – funkcija izražavanja, određuje odnose između poruke i njenog
pošiljaoca.
2
b. lični statični kanal (bilješke, pisma),
c. bezlični statični kanal (izvještaji, brošure, plakati),
d. fizičko prisustvo kao kanal (kontakt licem u lice).
Komunikacijski kodovi
1. U interakciji između dvoje ljudi jedna osoba (koder) prenosi poruku kroz komunikacijski
kanal , uz pomoć koda koji je zajednički za oba komunikatora, a tumači je druga osoba
(dekoder).
2. Kodovi se dijele na: logičke, estetske i društvene.
3. Logički kodovi mogu biti:
a.
Paralingvistički kodovi
: jezički releji (azbuka, abeceda), jezički pomoćnici (mimika,
gestovi), prozodijski kodovi (glas – intonacija, jačina, visina, boja glasa), kinezički kodovi
(pokreti), proksemički kodovi (prostor).
b.
Praktični kodovi
: signali (saobraćajni znaci, registarske tablice, upozorenja), programi
(uputstva za upotrebu).
c. Epistemiološki kodovi
: naučni termini, zaštitni znaci, ime proizvoda, maskote, zastava,
grb, himna.
d.
Mantike
: astrologija, hiromantija.
e. Estetski kodovi
artikulišu estetsko iskustvo, korišćenjem estetskih znakova, koji su manje
kodirani i socijalizovani od logičkih znakova.
f. Društveni kodovi
čine mogućom komunikaciju između pošiljaoca i primaoca. Emil Vlajki je
odredio četiri glavna tipa društvenih kodova: protokoli, rituali, moda i igre.
Vrste komunikacije
1.U komunikologiji postoji više podjela komunikacije na različite vrste. Kao najosnovnije vrste
izdavajaju se:
1. verbalna komunikacija,
2. neverbalna komunikacija.
Verbalna komunikacija
1. Verbalna komunikativna sredstva predstavljaju jezičku interakciju između učesnika u
komunikaciji. Verbalna komunikacija se ostvaruje pomoću sistema znakova, od kojih je
najvažniji jezik, kao najsloženiji među postojećim sistemima znakova.
2. Verbalna komunikacija ima najvažniju ulogu u svim oblastima ljudske djelatnosti.
3. Verbalna komunikacija je komunikacija izgovorenim riječima.
4. Proces verbalne komunikacije se odvija uz pomoć određenih jedinica jezika: riječi, sintagmi i
rečenica.
5. Izgovoreno ne odgovara uvijek onome što smo namjeravali izgovoriti.
6. Poremećaji komunikacije mogu biti:
a. sintaktički – vezano za red riječi u rečenici,
b. semantički – vezano za značenje riječi,
3. pragmatički – odnose se na povezivanje primljenog i protumačenog signala sa stvarnom
situacijom (stvarnošću).
4
