Univerzitet u Beogradu
Učieljski fakultet
PEDAGOŠKE ŠKOLE I PRAVCI
Beograd, april 2013.
SADR
ž
AJ
1. UVOD – Pedagoške škole i pravci
2. Pedologija
3. Individualna pedagogija
4. Pesonalistička pedagogija
5. Funkcionalna pedagogija
6. Progresivistička pedgogija
7. Pedocentrizam
8. Slobodno vaspianje
9. Socijalna pedagogija
10. Pedagogija radne škole
11. Socijaldemokratska pedagogija
12. Fašistička pedagogija
13. Sovjetska pedagogija
14. Rekonstruktivistička pedagogija
15. Kulturna pedagogija
16. Pragmatistička pedagogija
17. Filozofske pedagogije
17.1.
Duhovno-naučna pedagogija
17.2.
Verski orjentisane pedagogije
17.3.
Marksistička pedagogija
17.4.
Perenialistička I esencijalistička pedagogija
17.5.
Egzistencijalistička pedagogija
18. “Naučne” pedagogije – “Nauke o vaspitanju”
18.1. Deskriptivna pedagogija
18.2. Komparativna pedagogija
18.3. Eksperimentalna pedagogija
18.4. Kvantitativna i kibernetička pedagogija
herbartijanska pedagogija: skole su državne, utvrdjeni su zajednički i opšti cilj i zadaci vaspitanja
i obrazovanja, propisani su istovetni nastavni planovi i programi za sve škole i učenike,
nastavnik je neprikosnoveni autoritet, pojedinac u društvu nije priznat niti slobodan. Medjutim,
jačanjem državnog aparata, zahteva se “uklapanje u grupu”, žrtvovanje pojedinca za naciju,
državu i državne interese. Kao protest na sve to javlja se individualna pedagogija. Za
individualnu pedagogiju u prvom planu je dečja priroda. Pristalice individualne pedagogije
smatraju da je svako dete osobena individua koja se razlikuje od ostalih individua po svojoj
prirodi, po onome što sa sobom donose na svet, po svojim biološkim osobenostima, po
mogućnostima i tempu razvoja, a zatim i po dispozicijama, sposobnostima, interesovanjima,
motivima, aspiracijama itd. Zbog toga je nemoguće organizovati vaspitanje, školu i nastavu po
istim kriterijumima za sve. Isto tako nemoguće je utvrditi iste sadržaje, istu organizaciju, iste
metode, načine i sredstva vaspitanja, predvideti isti tempo napredovanja za sve itd. Individualna
pedagogija se zalaže za prirodan i slobodan razvoj svakog pojedinca. Sva veština vaspitanja jeste
da se stvore uslovi da se svaka individua razvija maksimalno u skladu sa svojom prirodom.
Personalistička pedagogija
– pedagoški pravac koji se naziva još i pedagogija ličnosti,
nastao je krajem 20.veka i u centar stavlja licnost. Nastao je u protivstavu prema herbartovskoj
pedagogiji, socijalnoj pedagogiji i individualnoj pedagogiji jer je u svim ovim pedagoškim
koncepcijama po mišljenju predstavnika personalističke pedagogije, ličnost zapostavljena. A
upravo ličnost mora biti centalni problem i pedagogije i vaspitanja kao praktične delatnosti.
Glavni predstavnici personalističke pedagogije su: H. Gaudig, H. Sarelman, F.Gansberg i drugi.
Ovaj pedagoški pravac oslonac nalazi u personalizmu, u shvatanju da u psihologiji centralno
mesto zauzima ličnost, a suština vaspitanja jeste u potpunoj slobodi ličnosti. Sadržaj vaspitanja,
sadržaj rada u skoli i u nastavi mora biti u funkciji slobodnog vaspitanja, odnosno razvijanja
ličnosti. Ličnost se shvata i kao duhovno biće i zato duhovni razvoj ličnosti ima prioritet. U ovoj
koncepciji pedagogije značajnu ulogu ima nastavnik, ali samo pod uslovom da je i on celovita i
jedinstvena ličnost.
Funkcionalna pedagogija
– ovaj pedagoški pravac koji se oslanja na funkcionalnu
psihologiju, razvijen je u prvoj polovini 20. veka i vezuje se za ime švajcarskog lekara, psihologa
i pedagoga Eduarda Klapareda. Po njegovoj definiciji funkcionalna psihologija proučava
psihičke procese kao sredstva organizma da postigne željeni cilj. To su instrumenti života svakog
