SEMINARSKI RAD
Predmet: LOKALNA SAMOUPRAVA
Tema: LOKALNA SAMOUPRAVA U DRŽAVI
ŠPANIJE
MENTOR: STUDENT:
Za razliku od unitarne I federalne, regionalna država nije široko rasprostranjen i prihvaćen koncept
vertikalne organizacije iako moderna Španija predstavlja primer dobre prakse. Nakon perioda
Frankove diktature koja je pretila da uništi kulturni i istorijski identitet španskih naroda, zahtevi za
decentralizacijom postali su još izraženiji rezultirajući usvajanjem novog Ustava 1978. godine.
Ovim činom postavljen je kamen temeljac moderne španske demokratije zasnovane na
autonomnim zajednicama kao posebnim oblicima decentralizovane države i teritorijalne
autonomije.
Ključne reči
: istorijski razvoj, politički sistem, sistem lokalne samouprave, političke partije,
finansiranje
1. UVOD
Kraljevina Španija
je nezavisna evropska država, po ustavnom uređenju parlamentarna
monarhija. Od
1986.godine članica Ujedinjenih nacija, Evropske Unije I NATO saveza.
Španski poslednji kralj je Juan Carlos.
Trenutno predsednik vlade Španije je Marijano Rahoj, koji je imenovan 21. Novembra. 2011.
Španija je smještena na jugozapadu Europe I ona zauzima veći dio Pirenejskog poluotoka.
Glavni grad Kraljevine Španije je Madrid
.
Madrid okolina Madrida I obala su najgušće naseljene
zone, dok je unutrašnjost znatno redje naseljena. Danas oko 80% stanovništva živi u gradovima.
Starosnog doba od 0-19 godina je 33% populacije, u dobu od 20-59 godina je 50%, a starijih od 60
godina ima 17%. Očigledno je I da španska populacija postaje sve starij,a na to utiče I mali
prirodni priraštaj, koji iznosi svega 1 promil (stopa nataliteta je 10 promila,a mortaliteta 9
promila). Španija je prilično homogena što se religije tiče – 97% stanovništva je katoličke vere,
0,4% su protestanti i 2,6% ostali. Ona je zemlje u kojoj preko 80 osto stanovnika ne govori nijedan
strani jezik.
Španski Ustav od 28. oktobra 1978. godine teritorijalnoj organizaciji države posvećuje VIII glavu,
tj. odredbe čl. 137-158. Glava VIII podeljena je na tri odeljka:
-
prvi deo (čl. 137-139) je posvećen opštim principima;
-
drugi deo koji sadrži takođe tri člana (čl. 140-142) odnosi se na lokalnu upravu i postavlja
principe koji se odnose na opštine i provincije,
-
dok treći odeljak koji sadrži 16 članova (čl. 143-158) nosi naslov „Autonomne zajednice“.
Ovaj odeljak sadrži bitne odredbe koje predstavljaju okvir u koji se integrišu posebni statuti ovih
zajednica. Radikalne promene političke strukture vodile su drukcijoj poziciji lokalne upave.
Primetan je znatan razvoj lokalne demokratije posle prvih demokratskih lokalnih saveta izabranih
1979. Po Ustavu 1978. godine postoje autonomne zajednice (autonomni regioni), provincije i
municipaliteti (čl. 117 Ustava). Lokalni nivo vlasi ima da nivoa, provincijalni i municipalni. Pored
toga, Ustav dozvoljava postojanje drugih lokalnih tela kao što su mankomunidades (savezi
municipalitet), metropoliten područja i comarcas (slično counities).
Medjutim, sticaj okolnosi i velike promene u dvadesetom veku znatno su izmenile pristup i logiku.
Odnosno izmedju pojedinih nivoa u vertikalnoj organizaciji vlasti menjaju se u koris centralne
dinstance vlasti. Generalno govoreći, povećava se pravo centra da interveniše u lokalnim stvarima
i to tako što se nudi finansijska pomoć velikim gradovima i pokušajima da se garantuju jednake
finansijske prilike i minimalni nivoi blagostanja svim gradjanim ma gde oni bili locirani. Ali
naporedo s tim, intermedijalne vlasti (državnih i regionalnih jedinica) i dalje su imale deo kontole
nad lokalnim vlastima posebno u finansijskim stvarima (poreskih prihoda i rashoda).
2. ISTORIJSKI RAZVOJ LOKALNE SMOUPRAVE
Ustav iz 1876.
– nakon pada Prve Republike, nije postojala niti jedna politička grupacija koja
je nudila formulu stabilne vlasti. Alfons XII. iz Engleske ponudio je Španjolcima ustav koji se
bazirao na liberalnoj monarhiji.
Ustav iz 1931.
– ustav Druge Republike
Ustav iz 1978.
– ustav koji je danas na snazi
Španija je zamlja s naizgled izuzetno povoljnim gografskim položajem, ipak je bila plen
zavojevača. Nekoliko vekova njome su vladali Arabljani, a u XIX veku Francuzi.
Početkom XIX veka Španija gubi većinu svojih kolonija u Americi, koje su izvojevale nezavisnost.
Prostale američke posede I Filipine gubi krajem XIX veka u korist SAD. U XIX veku Španija je
ostala van glavnih tokova brzog privrednog razvoja. U XX veku zadržavala je neutralnost u oba
svetska rata. Posle Napoleonovih ratova Španija nije bila poštedjena sukoba; 1873-74 bila je
republika, a republika je proglašena I ponovo 1931. Godine, kada (kralj Alfonso XIII tada napušta
zemlju). Političko pomeranje ulevo, potvrdjeno na izborima u februaru 1936, kada je pobedio
Narodni front, izaziva reakciju vojske na čelu sa generalom Franciskom Frankom I gradjanski rat
završava se kapitulacijom levice u Madridu marta1939.godine.Za vreme gradjanskog rata obe
strane uveliko su pribegavale teroru, ubijajući protivnike zbog njihove stranačke, klasne ili
statusne pripadnosti.
Levica je dobijala podršku, uključujući I isporuke oružja, od Sovjetskog Saveza, desnica od Italije
I Nemačke. Demokratske države u načelu se nisu mešale, ali Francuska je omogućavala
dopremanje oružja iz Sovjetskog Saveza.
Franko, kao šef države I vlade, pokreće kampanju dekomunizacije: komunisti I aktivisti levice
završavaju u zatvorima ili na gubilištu.
Frankizam kao sistem vlasti pozivao se na tradicionalne, patriotske I nacionalne vrednosti. Armija
je igrala značajnu ulogu u politici, a mnogi ministri poticali su iz vojnih redova. Franko je bio
okrenut rumokatolicizmu, nije zastupao političke partije niti ijednu ideologiju. U vršenju vlasti
pomagale su mu masovne organizacije pod vladinom konttolom I masmediji. Prvobitno jedina
politička partija u zemlji zvana Falanga kasnije je preimenovana u Movimento (Nacionalni
pokret).
Za razliku od mnogih diktatora, Franko je pokazao da je razmišljao o tome šta će biti s državom
posle njegove smrti godine 1947. Zakonom potvrdjenim na referendum obnovljena je monarhija, u
kojoj je Franko privremeno držao vlast kao doživotni regent. Jula 1969. naimenovao je Huana
Karlosa Burbonskog, unuka Alfonsa XIII, za budućeg kralja.
U Frankovoj Španiji katoličke organizacije, koje kao verske nisu bile potpuno podredjene
državnim vlastima, predstavljale su izvestan element pluralizma. Od kasnih pedesetih važnu ulogu
u političkom životu zemlje imali su pripradnici katoličke organizacije Opis Dei, koji su bili aktivni
u privrednom životu I državnoj administraciji.
Španija nije ni etniči ni jezički homogena. Jedna četvrtina stanovnika govori katalonski. U
Galiciji, na severozapadu, govori se jezik slican portugalskom. Tri procenta stanovništva zna
baskijski jezik. Ima i pola miliona Roma, uglavnom nezaposlenih I nepismenih.
Katalonci I Baski najviše od svih teže ka autonomiji I nezavisnosti, pri čemu Baski često
pribegavaju terorizmu kao vidu političkog delovanja.
General Franko kandidovao je admiral Luisa Karera Blanka, od 1967. Godine zamenika premirea,
za budućeg predsednika vlade. Karero je postao premijer u junu 1973., a u decembru iste godine
umro. Njega je nasledio Karlos Arias Navaro.
