UNIVERZITET CRNE GORE
PRAVNI FAKULTET PODGORICA
SEMINARSKI RAD
KONVENCIJA UN-a O PREVOZU ROBE MOREM
( HAMBURŠKA PRAVILA )
Predmet : Pomorsko pravo
Mentor
:
Student
:
Podgorica, decembar 2016
2
Hamburška pravila
Sadržaj :
1. UVOD ....................................................................................................3
2. Razlozi za donošenje Hamburških pravila i polje regulisanja .................4
3. Opšte odredbe ........................................................................................4
3.1. Vozar i stvarni vozar ........................................................................ ..4
3.2. Krcatelj i primalac ............................................................................. ..5
3.3. Roba .............................................................................................. ..5
3.4. Ugovor o prevozu morem .................................................................6
3.5. Teretnica ..........................................................................................6
4. Polje primjene Konvencije .......................................................................6
5. Odgovornost vozara .............................................................................7
5.1. Trajanje odgovornosti .......................................................................7
5.2. Osnov odgovornosti ............................................................................8
5.3. Ograničenje odgovornosti .................................................................8
5.4. Prevoz na palubi ..................................................................................9
5.5. Ostala pravila o odgovornosti ............................................................9
6. Odgovornost krcatelja .............................................................................10
6.1. Prevoz opasne robe ..........................................................................10
7. Prevozne isprave .....................................................................................11
7.1. Teretnica ............................................................................................11
7.2. Obaveštenje o gubitku,oštećenju ili zakašnjenju ..................................12
8. Ugovorne klauzule .................................................................................13
9. Zajednička havarija .................................................................................. 14
10. Obračunska jedinica .............................................................................14
11. Zaključak ...............................................................................................15
12. Literatura ..................................................................................................16
4
Hamburška pravila
2 .
Razlozi za donošenje Hamburških pravila i polje regulisanja
Prva međunarodna konvencija o prevozu robe morem bila je Briselska
konvencija o teretnici poznatija kao Haška pravila,donijeta 1924.godine.
Konvencija je 1968.godine ažurirana Protokolom iz Vizbija. Razlog za izmene
su bile nametnule potrebe da se Briselska konvencija osavremeni i dopuni
nekim novim rješenjima. Glavna promena koju je trebalo da donese protokol
bio je prelazak sa ograničene odgovornosti brodara po koletu ili jedinici tereta
na ograničenu odgovornost po kilogramu.
1
Međutim Protokol je i dalje favorizovao brodare,što u uslovima ekonomske
nejednakosti u svijetu znači bogate i ekonomski snažnije partnere,tako da je
naišao na protivljenje velike većine država. One su smatrale da ne izražava u
dovoljnoj meri ravnopravnost stranaka. Zamerke su upućene još iste godine
na sastanku UNCTAD
-
a u Nju Delhiju. Istovremeno je usvojena rezolucija
kojom je posao na izradi poveren Komisiji UN
-
a za trgovačko pravo
(UNCITRAL). Ovdje je kreiran nacrt nove konvencije o prevozu robe morem o
kome se raspravljalo 1974.godine u Hamburgu. Pa je konačno od 6. do
31.marta 1978.godine održana Konferencija UN
-
a o prevozu robe morem
gdje je donešena Konvencija o prevozu robe morem. U Dodatku III.,
preporučili su da se za tu Konvenciju koristi naziv "Hamburška Pravila" .
U Preambuli Konvencije stoji da su države potpisnice ove konvencije
prepoznavši da bi bilo poželjno određivanje ugovorom određenih pravila koja
se odnose na prevoz stvari morem,odlučile da zaključe konvenciju u tu svrhu.
2
Konvencija ima 34 clana. Sastoji se od 7 djelova. Prvi dio su opste odredbe i
ovdje su date definicije osnovih pojmova u vezi sa prevozom robe morem,
određeno je polje primjene i dat stav o tumačenju konvencije. Drugi dio se
odnosi na odgovornost vozara. (trajanje,osnov,granice,vanugovorna
primjena,gubitak prava na ograničenje,teret na palubi,odgovornost vozara i
stvarnog vozara,direktni prevoz). Treći se bavi odgovornošću krcatelja. Četvrti
1
E.Pallua, Revizija Konvencije o teretnici od 1924. i jugoslovensko zakonodavstvo. Zbornik pravnog fakulteta u
Zagrebu,1970,br.1,37
2
http://www.admiraltylawguide.com/conven/hamburgrules1978.html
5
Hamburška pravila
reguliše prevozne isprave.U petom djelu su opisani zahtjevi i tužbe. Šesti se
odnosi na dopunske odredbe. I sedmi dio je posvećen završnim odredbama.
Na kraju se nalazi Dodatak II.
3 .
Opšte odredbe konvencije
Ovaj opšti dio konvencije sastoji se od 3 člana. U prvom članu date su
definicije nabitnijih pojmova u vezi sa prevozom robe morem kao sto su :
vozar,stvarni vozar,krcatelj,primalac,roba,ugovor o prevozu robe
morem,teretnica,pismeno.
3.1. Vozar i stvarni vozar
Na početku se da primijetiti da se umjesto termina brodar koji koristi naš
ZPUP konvencija odlučila za drugi pojam. Ona govori o vozaru (prevoziocu)
kao stranci iz ugovora o prevozu robe morem koja stupa u ugovorni odnos sa
krcateljem (pošiljaocem robe). Ona daje širu definiciju za razliku od svih
dotadašnjih. Pa navodi da je vozar svako lice koje je zaključilo ugovor ili u čije
ime je bio zaključen ugovor sa krcateljem za prevoz robe morem. Taj se
pojam dalje razrađuje tako da se ne odnosi samo na ugovornog,već i na
stvarnog vozara. Konvencija njega definiše kao lice kome je vozar poverio
prevoz tereta ili dio prevoza i svako drugo lice kome je takav prevoz bio
poveren. Konvencija razrađuje i odnos vozara i stvarnog vozara tj odnos
ugovornog i faktičkog vozara,u duhu rešenja iz međunarodnog
vazduhoplovnog prava donijetog u Gvadalaharskoj konvenciji 1961.godine.
Suština tog odnosa je da ugovorni prevozilac odgovara uvijek za izvršenje
cijelog prevoza,a stvarni prevozilac samo za faktički obavljen dio prevoza. U
interesu korisnika prevoza se uvodi i slidarna odgovornost oba prevoznika.
Ovim odredbama Hamburška konvencija je stvorila pretpostavku za unifikaciju
odgovornosti u saobraćajnom pravu uopšte i donošenje jedinstvene
konvencije o kombinovanom ili multimodalnom prevozu,na čemu se
poslednjih godina dosta radi.
3
Dakle,definicija vozara (contractual carrier) je vrlo široka. Svaka osoba koja
3
M.Trajkovic, Lica kod ug.o iskorišćavanju brodova, Pomorsko pravo, ,53.str., 2004.godina , Beograd
