Porez na dohodak građana svrstava se u najznačajnije i najsloženije oblike poreza i uopšte javnih
prihoda. Veoma je izdašan, bilansno predvidljiv i pogodan za ostvarivanje kako fiskalnih tako i
brojnih ekstrafiskalnih ciljeva oporezivanja.

Porez na dohodak je jedan od najznačajnijih poreskih obveznika nametnitih pojedincu u
savremenoj državi. Porez na dohodak ima dvojak značaj:

1. Bilansni značaj – porez na dohodak predstavlja jedan od bilansno najznačajnijih poreskih

oblika u razvijenim zemljama. Međutim, njegov bilansni značaj zavisi od toga kako se
finansira socijalno osiguranje:

ako se socijalno osiguranje u celini ili neki njegovi

segmenti finansiraju iz budžeta tada je  bilansni  značaj  poreza  na dohodak obično veći,
ako   se   socijalno   osiguranje   finansira   doprinosima,   tada   je   bilansni   značaj   poreza   na
dohodak obično manji, zbog toga je ponekad opravdano, pri međunarodnim poređenjima
koristiti   zbirne   podatke   o   prihodima   od   poreza   na   dohodak   i   doprinosa   za   socijalno
osiguranje.U Republici Srbiji se socijalno osiguranje većim delom finansira iz doprinosa,
pa je učešće prihoda od poreza na dohodak u bruto društveno proizvodu relativno nisko.

2. Ekonomski značaj – Porez na dohodak utiče i na: ponudu i tražnju za radom, štednju,

ulaganje ljudi u kupovinu kuća, struktura portfolija, međunarodnu konkurentnost.

Postojeći način oporezivanja dohotka fizičkih lica u Srbiji na snazi je od početka 2001. godine i
regulisan je Zakonom o porezu na dohodak građana. Navedenim zakonom je ustanovljen
mešoviti sistem oporezivanja dohotka građana. Svi prihodi fizičkog lica oporezuju se u skladu sa
zakonom, cedularno, a dopunski samo ako poreski obveznik ostvari dohodak preko nekog iznosa
koji je utvrđen zakonom. Cedularno oporezivanje se vrši primenom proporcionalnih stopa, dok se
na iznos preko zakonskih granica primenjuju progresivne poreske stope.

Dohodak predstavlja zbir oporezivih prihoda ostvarenih u toku jedne kalendarske godine.
Oporezivi prihod predstavlja razliku između bruto prihoda koji ostvari poreski obveznik i
troškova koje je imao pri njihovom ostvarivanju.

Porezu na dohodak građana podležu sledeće vrste prihoda:

1. Zarade;
2. Prihodi od samostalne delatnosti;
3. Prihodi od poljoprivrede i šumarstva;
4. Prihodi od autorskih prava, prava srodnih autorskom pravu i prava industrijske

svojine;

5. Prihodi od kapitala;
6. Prihodi od nepokretnosti;

7. Kapitalni dobici;
8. Ostali prihodi.

Poreski obveznik

poreza na dohodak građana je fizičko lice, pojedinac, koji podleže

oporezivanju u skladu sa Zakonom o porezu na dohodak građana. Poreski obveznik poreza na
dohodak građana je rezident Republike Srbije, sa za dohodak ostvaren na teritoriji Republike
Srbije i u drugoj državi. Rezident Republike Srbije je fizičko lice koje na teritoriji Republike ima
prebivalište ili centar poslovnih i životnih interesa, ili na teritoriji Republike neprekidno ili sa
prekidima, boravi 183 ili više dana u toku godine. Rezident Republike je i fizičko lice koje je
upućeno u drugu državu radi obavljanja poslova za fizičko ili pravno lice – rezidenta Republike
ili za međunarodnu organizaciju. Obveznik poreza na dohodak građana je i fizičko lice koje nije
rezident Republike za dohodak ostvaren na teritoriji iste.

Svi prihodi koje ostvari fizičko lice oporezuju se u toku godine po jednom od postojećih načina:

1. Sistemom poreza po odbitku od svakog pojedinačnog prihoda na izvoru (porez po

odbitku) – predstavlja porez koji se plaća prilikom svake isplate pojedinačnih prihoda
(primanja), a obračunava ga i uplaćuje isplatilac prihoda – poreski platac u ime i na račun
poreskog obveznika, lica koji prima navedeni prihod. Sistemom poreza po odbitku u
Srbiji se utvrđuje akontacioni porezi na sledeće vrste prihoda fizičkog lica:



Zarade;



Prihode od autorskih prava, prava srodnih autorskom pravu i pravu i prava
industrijske svojine;



Prihode od kapitala;



Prihode od nepokretnosti;



Prihode od davanja u zakup pokretnih stvari;



Dobitke od igara na sreću;



Prihode od osiguranja lica;



Prihode od sportista i sportskih stručnjaka;



Ostale prihode.

2. Sistemom poreza po rešenju nadležnog poreskog organa – predstavlja porez koji

obračunava poreski organ po službenoj dužnosti ili na osnovu podnete poreske prijave i
plaća se u roku koji je utvđen u zakonu, odnosno u rešenju. Po pravilu, poreski obveznik
mora prethodno da podnese poresku prijavu i prateću dokumentaciju.

3. Samooporezivanjem – predstavlja režim oporezivanja u kome obveznik ima obavezu

obračunavanja poreza na ostvareni prihod i iskazivanja u odgovarajućoj poreskoj prijavi.
Dakle samooporezivanje je sistem u kome sam obveznik u odgovarajućoj poreskoj
prijavi: iskazuje podatke o vrsti i visini ostvarenog prihoda i druge podatke značajne za
utvrđivanje visine poreske obaveze, utvrđuje visinu poreske obaveze u skladu sa zakonom