FAKULTET ZA POSLOVNE STUDIJE
BANJA LUKA
SEMINARSKI RAD
IZ PREDMETA
«
OSNOVI EKONOMIJE
»
NAZIV SEMINARSKOG RADA:
«Inflacija i deflacija kao monetarne pojave»
Student:
Mentor:
Istočno Sarajevo, novembar 2009. godine
1
Sadržaj:
I Uvod...............................................................................................
3
II Inflacija i deflacija kao monetarne pojave.................................
4
2.1 Pojam i nastanak inflacije
......................................................................................4
2.2. Vrste inflacije.........................................................................................................5
2.3. Pojam i nastanak deflacije.....................................................................................7
2.4. Posljedice inflacije i deflacije................................................................................7
2.5. Mjere za sprečavanje inflacije i deflacije .............................................................8
2.6. Mjere otklanjanja poremećaja izazvanih inflacijom i deflacijom..........................9
III Zaključak....................................................................................
11
IV Literatura....................................................................................
12
2
II Inflacija i deflacija kao monetarne pojave
2.1. Pojam i nastanak inflacije
Ekonomska teorija ukazuje da se inflacija prvi put pojavila u Sjedinjenim Američkim
državama (SAD) i to u periodu od 1861. – 1865. godine. To je period kada su SAD bile
suočene sa građanskim ratom čije finansiranje je iziskivalo daleko više novca nego što je
bilo zlatnog pokrića tj. zlatnog novca. Suočena sa problemom država je posegla za
štampanjem papirnog novca s ciljem da finansira ogromne vojne izdatke. Štampanje
papirnog novca više nego što bi bilo potrebno zlatnog novca znači gubljenje njegove
vrijednosti i to za onoliko koliko ga ima više od zlatnog novca u prometu. Npr. ako država
odluči da štampa 20% više papirnog novca nego što bi trebalo zlatnog novca, prometna
vrijednost papirnog novca će se smanjiti za 20%. Samim tim, ako je prije za kupovinu neke
robe trebalo 100 novčanih jedinica, sada će za istu količinu i vrstu robe biti potrebno 120.
Kada u opticaju cirkuliše više papirnog novca nego što bi bilo potrebno zlatnog
novca i kada zbog toga dolazi do pada prometne vrijednosti papirnog novca i opšteg rasta
cijena, nastaje
inflacija
.
Povećanje ili smanjenje cijena dovodi do nesklada između ponude i tražnje
određenih roba tj. narušava ravnotežu u privredu koju treba shvatiti kao ravnomjerni
privredni razvitak, a može se dvojako posmatrati:
1. Kao odnos ponude i tražnje roba i usluga na tržištu i
2. kao odnos između količine roba i usluga, na jednoj strani i količine novca, na
drugoj strani.
Kada je ponuda jednaka tražnji pri određenom nivou cijena, tada se privreda nalazi
u ravnoteži. Privreda će se naći u ravnotežnom stanju i kada se izjednače odnosi između
količine roba i usluga i količine novca. Cijene formirane na taj način će biti stabilne kao i
kupovna snaga novca. Manje promjene u cijenama neće bitno uticati na promjenu
kupovne moći novca. Međutim kada dođe do većeg porasta cijena, sa tendencijom dužeg
vremenskog trajanja tada nastupa inflacija.
Inflacija
(lat. inflatio, napuhivanje, nadutost, nadimanje)
predstavlja “naduvavanje
cijena i novčanih dohodaka, troškova proizvodnje i drugih novčanih iznosa, što sve skupa
znači manju kupovnu moć novca, realno smanjenje plata i drugih finansijskih dohodaka,
slabljenje ekonomske aktivnosti izvoza”
1
.
Svako povećanje papirnog novca u opticaju ne mora da znači i inflaciju. Može se
desiti da se poveća količina novca u opticaju, a da ne dođe do inflacije. To se dešava onda
kad se povećanje količine novca u opticaju nastane zbog različitih faktora koji utiču na
povećanje potrebne količine novca u opticaju, npr. usljed povećanja proizvedene robe.
Mora rasti količina novca u opticaju kako bi se roba prodala, odnosno kupila. Međutim
povećanje količine robe u opticaju mora biti usaglašeno sa porastom obima proizvodnje
roba. U suprotnom doći će do inflacije. S toga se pod inflacijom smatra nesrazmjerno
povećanje količine novca u opticaju koje utiče na porast cijena tj. kupci raspolažu većom
količinom novca i spremi su da plate i veću cijenu za određenu robu od momentalno
postojeće. To dovodi do naglog skoka cijena, jer je tražnja veća od ponude, a samim tim i
od inflacije.
1 Petar Đukić, Osnovni ekonomije, Univerzitet u Beogradu, Tehnološko – metalurški fakultet, Beograd 1994.
4
