original.doc
POLJOPRIVREDNI FAKULTET - UNIVERZITET U BEOGRADU
AGROEKONOMIJA
S E M I N A R S K I R A D
IZ NACIONALNE EKONOMIJE
ZEMLJIŠNI RESURSI U SRBIJI
Mentor:
Student:
Dr Simo Stevanović
Ana Pavličević
Br.ind.________
Zemun, 2014.g.
- 1 -
original.doc
SADRŽAJ:
I
UVOD----------------------------------------------------------------------------------------3
II
POTREBA ODRŽIVOG RAZVOJA PRIRODNIH RESURSA-----------------4
II-1. Resursi kao izvori energije-----------------------------------------------4
II-2. Ekonomski isplative tehnologije korišćenja prirodnih resursa---5
II-3. Ekonomija prirodnih resursa--------------------------------------------5
III
ZEMLJIŠTE KAO RESURS -----------------------------------------------------------6
IV
POLJOPRIVREDNO ZEMLJIŠTE---------------------------------------------------7
IV-1. Protiverozivne mere-------------------------------------------------------8
IV-2. Mere unapređenja poljoprivrednog zemljišta
melioracijama----8
IV-3. Zabrana ispuštanja i odlaganja opasnih materija-----------------8
IV-4. Informacioni sistem o poljoprivrednom zemljištu------------------9
IV-5. Statistički pokazatelji ----------------------------------------------------9
V
GRAĐEVINSKO ZEMLJIŠTE ------------------------------------------------------14
V-1. Gradsko građevinko zemljište -----------------------------------------14
V-2. Statistički indeksi ---------------------------------------------------------14
V-3. Privatna svojina nad građevinskim zemljištem---------------------16
VI
ZAKLJUČAK-----------------------------------------------------------------------------17
VII
LITERATURA----------------------------------------------------------------------------17
- 2 -
original.doc
II POTREBA ODRŽIVOG RAZVOJA PRIRODNIH RESURSA
“Prirodni resursi su fizički entiteti ograničenih količina. Često su neophodni za
opstanak čovjeka i stoga imaju određenu ekonomsku vrijednost.” (Rakić, 2009)
Obnovljive izvore energije možemo podjeliti u 2 glavne kategorije: tradicionalne
obnovljive izvore energije poput biomase i velikih hidroelektrana, i na takozvane "nove
obnovljive izvore energije" kao što su: energije Sunca, energije vjetra, geotermalne
energije itd. Iz obnovljivih izvora energije dobija se 18% ukupne svjetske energije
(2006), ali je većina od toga energija dobijena tradicionalnim iskorišćavanjem biomase za
kuvanje i grejanje. Od velikih hidroelektrana dobija se dodatnih tri posto energije. Prema
tome, kad oduzmemo tradicionalne obnovljive izvore energije jednostavno je uračunati
da takozvani "novi izvori energije" proizvode samo 2,4% ukupne svjetske energije. Taj
udio u budućnosti treba znatno povećati jer neobnovljivih izvora energije ima sve manje,
a i njihov štetni uticaj sve je izraženiji u zadnjih nekoliko decenija. Sunce isporučuje
Zemlji 15 hiljada puta više energije nego što čovječanstvo u sadašnjoj fazi uspjeva
potrošiti. Iz toga se vidi da se obnovljivi izvori mogu i moraju početi bolje
iskorišćavati i da ne trebamo brinuti za energiju nakon fosilnih goriva. Razvoj
obnovljivih izvora energije (naročito od vjetra, vode, sunca i biomase) važan je zbog
nekoliko razloga:
− obnovljivi izvori energije imaju vrlo važnu ulogu u smanjenju emisije ugljen dioksida
(CO2) u atmosferu.
Smanjenje emisije CO2 u atmosferu je politika Evropske unije.
− povećanje udjela obnovljivih izvora energije povećava energetsku održivost sistema.
Takođe pomaže u poboljšavanju sigurnosti dostave energije na način da smanjuje
zavisnost o uvozu energetskih sirovina i
električne energije.
− očekuje se da će obnovljivi izvori energije postati ekonomski konkurentni
konvencionalnim izvorima energije.
II-1.
Resursi kao izvori energije
Glavni izvori energije u dvadesetom vijeku bili su neobnovljivi izvori energije:
ugalj, nafta, prirodni gas i nuklearna energija. Dva osnovna problema kod neobnovljivih
izvora energije su da ih ima u ograničenim količinama i da prljaju životnu sredinu.
Sagorijevanjem fosilnih goriva oslobađa se velika količina CO2 koji je gas efekta
staklene bašte5. Najvjerojatnije je zbog toga došlo do globalnog porasta temperature na
Zemlji. Nuklearna goriva nisu opasna za atmosferu, ali supstance nastale kod nuklearne
reakcije ostaju radioaktivne još godinama i trebaju biti uskladištene u posebnim
prostorijama. Kod obnovljivih izvora energije nema takvih problema. Najznačajniji
obnovljivi izvori energije su: energija vjetra, energija sunca, bioenergija i energija vode.
Obnovljivi izvori energije ne zagađuju životnu sredinu u tolikoj mjeri kao neobnovljivi,
ali nisu ni oni svi potpuno čisti. To se naročito odnosi na energiju dobivenu iz biomase
koja kao i fosilna goriva prilikom sagorijevanja ispuštaju CO2. Ako izuzmemo energiju
vode glavni problemi kod obnovljivih izvora su cijena i mala količina dobivene energije.
- 4 -
original.doc
Potencijali obnovljivih izvora energije su veliki, ali trenutna tehnološka razvijenost ne
dopušta nam oslanjanje samo na njih.
II-2.
Ekonomski isplative tehnologije korišćenja prirodnih resursa
Nekoliko novih i važnih tehnologija danas omogućava iskorišćavanje različitih
resursa. Npr. naročito energija vjetra, male hidrocentrale, energija iz biomase, sunčeva
energija, postale su ekonomski konkurentne. Ostale tehnologije su zavisne o potražnji na
tržištu da bi postale ekonomski isplative u odnosu na klasične izvore energije. Glavni
problem za instalaciju novih postrojenja je početna cijena. To diže cijenu dobijene
energije u prvih nekoliko godina na nivo potpune neisplativosti u odnosu na ostale
komercijalno dostupne izvore energije. Veliki udio u proizvodnji energije iz obnovljivih
izvora rezultat je ekološke osveštenosti stanovništva, koje usprkos početnoj ekonomskoj
neisplativosti instalira postrojenja za proizvodnju "čiste" energije. Evropska zajednica
ima strategiju udvostručavanja upotrebe obnovljivih izvora energije do 2010. godine u
odnosu na 2003 godinu. To znači da bi se ukupni udio obnovljivih izvora energije
povećao na 12% 2010. godine. Taj plan sadrži niz mjera kojima
bi se podstaknule privatne investicije u objekte za transformaciju obnovljivih izvora
energije u iskoristivu energiju (najvećim delom u električnu energiju). Dodatno, države
Europske unije (EU) zadale su još jedan ambiciozan cilj da povećaju udio obnovljivih
izvora energije 20% cjelokupne potrošnje energije u EU do 2020 godine. Zbog trenutne
finansijske krize u kojoj su se našle najveće države u Evropskoj uniji, vjerovatno je da
plan neće biti sproveden u potpunosti.
Ugalj, nafta i prirodni gas nazivaju se još i fosilna goriva.
Efekat staklene bašte je izraz za zagrijavanje planete Zemlje nastalo poremećajem
energetske ravnoteže između količine zračenja koje od Sunca prima i u svemir zrači
Zemljina površina. Ovaj efekat predstavlja rezultat povećanja količine zračenja koje ne
može od površine Zemlje da bude emitovano u svemir, već ga atmosfera upije i postaje
toplija. Efekat nastaje na sličan način kao kod staklenika, gdje Sunčevi zraci vidljivog i
ultraljubičastog dijela spektra prodiru kroz staklo i greju tlo ispod stakla. Tlo potom
emituje infracrveno zračenje koje ne može proći kroz staklo,zadržava se unutra i tlo
ostaje zagrejano. Uslijed toga je u staklenicima mnogo toplije nego izvan njih. Na isti
način se ponaša i planeta Zemlja ukoliko postoji neka materija koja će se ponašati kao
stakleni krov. Prilikom izbacivanja iz fabričkih dimnjaka i auspuha automobila CO2 i
ostali štetni gasovi formiraju omotač oko Zemlje koji propušta toplotu da prodre do
površine ali ne i da se vrati u vasionu. Na ovaj način površina Zemlje postaje sve toplija i
iz godine u godinu temperature su sve više. Gasovi staklene bašte vodena para (H2O),
ugljen dioksid (CO2), Metan (CH4), CFC HCF · PHC (takođe i F gasovi, fluorisani
ugljovodonici), azotsuboksid (N2O), sumpor heksafluorid (SF6).Koncentracija ovih
gasova u atmosferi (osim vodene pare) raste usjled čovekovog delovanja.(Rakić, 2009)
II-3
.
Ekonomija prirodnih resursa
Ekonomija prirodnih resursa na osnovu principa održivog razvoja, postavlja
ekonomske instrumente za vrednovanje obnovljivih i neobnovljivih resursa i stanja
- 5 -
