Uvod :
Svaka država nastoji normirati svoja porezna ovlaštenja ,a time i ovlaštenja na
oporezivanje dohotka, na način da obuhvati poreskom obavezom sve osobe koje na
njenu teritoriju ostvare neki dohodak . To joj može poći za rukom,ali kod toga riskira
mogućnost da zbog istovremenog korišćenja dva načela plaćanja poreza ,tj. zbog
preklapanja načela svetskog dotivne dohotka i načela izvora dohotka , dodje do
dvostrukog oporezivanja. Uz taj slučaj, do te pojave dolazi i zbog činjenice što dve ili
više država smatraju odredjenu osobu svojim državljaninom ,a time i svojim poreznim
obaveznikom . Činjenica postojanja tih težnji država uzrokuje medjunarodno dvostruko
oporezivanje , a time i neke njegove negativne posledice , budući da ta pojava može
destimulirati intezivnu prekograničnu gospodarsku aktivnost kojoj sve države teže . Uz
tu gospodarsku negativnu posledicu te pojave postavlja se ujedno i pitanje pravednosti
jer je očito da ova pojava nepravedno izaziva povećano poresko opterećenje za osobe
čija je životna situacija usmerena preko državne granice .
U ovom seminarskom radu smo se bavili ovom problematikom podelivsi je na 3 dela . U
prvom delu je obradjen pojam te osnovne karakteristike dvostrukog oporezivanja .
Izvršena je distinkcija od pojma kumuliranje porez , koji zajedno sa pojmom dvostrukog
oporezivanja čini oblike višestrukog oporezivanja . U drugom delu je izvršena podela
dvostrukog oporezivanja i to na unutrašnje i medjunarodno dvostruko oporeivanje .
Unutrašnje dvostruko oporezivanje nastaje delovanjem jedne ili više poreznih vlasti
različitih država . Dvostruko oporezivanje je pravno ,ako je ista osoba oporezovana dva
puta za isti dohodak u najmanje dve države ( ili dva entiteta iste savezne države ) .
Ekonomsko dvostruko oporezivanje nastaje kad je propisano da preduzeće treba platiti
porez na svoju dobit, a i njegovi dioničari dodatno trebaju platiti porez na dividendu
isplaćenu iz te oporezovane dobiti .
Seminarski rad je zaključen govorom o merama izbegavanja dvostrukog oporezivanja
odnosno govorom o Modelu OECD-a (organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj ) ,koji
države koriste pri izradi ugovora o izbegavanju dvostrukog oporezivanja,i to,naravno,na
taj način da nacrti ugovora sadrže za njih najbolja rešenja . Na kraju je dat osvrt na
metode za izbegavanje dvostrukog oporezivanja ,i to : metoda izuzimanja i metod
odbitka.
Pojam i karakteristike dvostrukog oporezivanja
Pre definisanja samog pojma „ dvostruko oporezivanje “ , potrebno je utvrditi značenje
višestrukog oporezivanja ,koje označava „opterećenje odredjenog dela imovine jedne
osobe sa dva ili više poreza . Kao oblici višestrukog oporezivanja javljaju se dvostruko
oporezivanje i istovetnosti pravne osnove nastanka najmanje dve porezne obaveze koje
pogadjaju istog poreznogobaveznika. Prema tome , kumuliranje poreza je kada najmanje
dve preske obaveze nastaju temeljem različitih oporezivih dogadjaja (npr. Oporezivanje
raspodeljenog dela dobiti ) a dvostruko oporezivanje je kada najmanje dve poreske
obaveze nastaju za istu osobu temeljem istog oporezivog dogadjaja .
Uz potrebu postojanja istovetnosti pravne osnove, tj. istovetnosti pravnih cinjenica koje
dovode do nastanka najmanje dve porezne obaveze te potrebe postojanja istovetnosti ili
istovetnosti poreza mora postojati i treći uvet, a to je istovetnost razdoblja
oporezivanja.Povezujući ova tri uveta istovetnosti ,dolazimo do zaključka da se kod
dvostrukog oporezivanja radi o situaciji kad dve i vise poreznih vlasti razrežu ,temeljem
iste pravne osnove ,istovrne poreze za isto isto porezno razdoblje .Što se tičesamog
naziva „dvostrukog oporezivanja“ ,treba reći da on nije sasvim prikladan zbog toga što
upućuje na fenomena ne mora raditi striktno o dve porezne obaveze . Štaviše ,može se
raditi o znatno većoj brojci od dva i zbog toga je u teoriji prisutan stav da se taj naziv
odnosi na ponavljanje oporezivanja .Dvostruko oporezivnje ( engl. Double taxation ,nem.
Doppel besteuerung ,fr. Double imposition ) je, znači situacija u kojoj dve porezne vlasti
istog ranga oporezuju za isto razdoblje isti porezni objekat istim ili sličnih poreza ,tako
je on oporezovan teže nego da je oporezovala samo jedna od istih vlasti .
Brojne su mogućnosti koje mogu dovesti da porezni obaveznici budu oporezovani dva
puta ,kao npr:
Postojanje medjunarodnih korporacija
Ulagnja koja gospodarski subjekti jedne zemlje čine u drugoj
Izvodjenje investicijskih i drugih radova u inozemstvu
Ostvarenje kamata na uloge na štednju fizičkih i pravnih osoba jedne
države u bankama na području druge.
Isplata dividendi rezidentima druge države
Prodaja imovine i ostvarenje prihoda od imovine rezidenata jedne države
u drugoj državi.
Isplata honorara i raznih naknada,te mirovina u drugoj državi.
Obavljanje rečnog ,zračnog i pomorskog prometa.
Nasledjivanje imovine čiji su naslednici u drugoj državi.
Dvostruko oporezivanje jedna je od najvećih fiskalnih prepreka na jedinstvenom
tržištu i taj se problem ne može više ignorirati . Evropsko zakonodavstvo nema
odredbe koje bi zabranjivale dvostruko oporezivanje, a države članive nastoje taj
problem rešiti bilateralnim ili multilateralnim konvencijama o izbegavanju takve
2. Vrste dvostrukog oporezivanja
Razlikujemo dve vrste dvostrukog oporezivanja, a to su medjunarodno i
unutrašnje dvostruko oporezivanje . Unutrašnje nastaje delovanjem jedne ili više
poreznih vlasti iste države ,a medjunarodno delovanjem poreznih vlasti različitih
država .
Uz ovu podelu ,trebamo razlikovati i pravno od ekonomskog dvostrukog
oporezivanja .Dvostruko oporezivanje je pravno ako je ista osoba oporezovana
dva puta za isti dohodak u najmanje dve( ili dva entiteta iste savezne
države ) .Ekonomsko dvostruko oporezivanje nastaje kad je propisano da
preduzećetreba platiti porez na svoju dobit ,a i njegovi dioničari dodatno trebaju
platiti porez na dividendu isplaćenu iz te oporezovane dobiti .
