VISOKA POSLOVNA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA
ČAČAK
SEMINARSKI RAD
Predmet: MAKROEKONOMIJA
D R U Š T V E N I P R O I Z V O D
Mentor: Student:
Prof. dr Nikola Petrović Đajić Dragana
Broj indeksa 100-114-08
Čačak, novembar, 2008.godina.
Sadržaj
UVOD
2
1.
DRUŠTVENI PROIZVOD
3
1.1. Definicija društvenog proizvoda
3
1.2. Nominalni i realni društveni proizvod
5
1.3. Donors između inflacije i deflatora društvenog proizvoda
6
1.4. Stepen razvijenosti privrede
8
1.5. Jedinstvo i komplementarnost proizvodnih faktora
8
2.
ODNOS DRUŠTVENOG PROIZVODA SA OSTALIM
MAKROEKONOMSKIM AGREGATIMA
9
2.1. Bruto domaći proizvod (GDP)
9
2.2. Bruto nacionalni proizvod (GNP)
11
2.3. Nominalne i realne vrednosti makroekonomskih agregata i njihov implicitni
cenovni deflator
13
3.
ZAKLJUČAK
15
4.
LITERATURA
17
2
predmet izučavanja makroekonomije. O društvenom proizvodu će biti više reči u ovom
seminarskom radu.
1. DRUŠTVENI PROIZVOD
1.1. Definicija društvenog proizvoda
Analiza društvene proizvodnje, raspodele i potrošnje predstavlja složenu
problematiku u kojoj se koriste globalne vrednosti koje se ostvaruju u svim privrednim
delatnostima
Za analitičku upotrebu se koriste tri agregatne makroekonomske
veličine:
1
1.
društveni bruto proizvod,
2.
društveni proizvod i
3.
nacionalni dohodak
Društveni proizvod je izvedena kategorija iz društvenog bruto proizvoda, i od
njega je manja za iznos materijalnih troškova, ili kroz formulu jednostavnije rečeno:
DP = DBP – Mt
DP = Am + D
Takođe, u literaturi se može sresti i kategorija tzv. raspoloživog društvenog
proizvoda (DPrp) koji predstavlja ostvareni društveni izvoznih
proizvod umanjen ili
uvećan u zavisnosti od kretanja uvozno tokova, ili kroz formulu jednostavnije rečeno:
DPrp = DP + (M-X)
U poslednje vreme, a naročito sa prelaskom socijalističkih privreda u privrede
tržišnog tipa, u ekonomsku teoriju uvodi se i kategorija bruto domaći proizvod (BDP).
Bruto domaći proizvod predstavlja svetski standard i usvojen je kroz Sistem nacionalnih
računa od a, Svetske banke i
strane Ujedinjenih nacija, Evropske Unije, OECD
Međunarodnog monetarnog fonda.
Bruto domaći proizvod obuhvata i materijalnu i nematerijalnu proizvodnju, tj.
predstavlja zbirni izraz vrednosti finalnih dobara i usluga proizvedenih u toku jedne
godine. Jedno od veoma značajnih pitanja jeste i pitanje upotrebe pojedinih veličina u
1
Grupa autora: dr Bogdan Ilić, i drugi: Makroekonomija, Savremena administracija, Beograd, 2002, str 88
4
analizi privrednih kretanja, oko koje postoje velike dileme i različita teorijska tumačenja
Društveni bruto proizvod ima dve karakteristike koje ne treba izgubiti iz vida i to:
2
1.
Jedan deo DBP jeste prenesena vrednost prethodnog vremenskog perioda i
2.
Prilikom izračunavanja DBP dolazi do višestrukog zaračunavanja
predmeta rada usled postojanja više faza prerade
3.
U društvenom proizvodu i nacionalnom dohotku nema višestrukog
obračunavanja i zato se pomoću njih adekvatnije može izražavati stvarni obim
proizvodnje, dostignuti nivo i tempo privrednog razvoja
4.
Nacionalni dohodak sadrži samo neto investicije, koje nisu dovoljne za
proširenu reprodukciju u dinamičkoj privredi
5.
Društveni proizvod obuhvata nacionalni dohodak i amortizaciju, što pruža
širu mogućnost za povezivanje i utvrđivanje efekata ukupnih investicija na rast
proizvodnje
6.
Za ekonomske analize značajno je razlikovati nominalni i realni društveni
proizvod, što je od velikog značaja za zemlje koje imaju problem sa inflacijom
7.
Nominalni društveni proizvod predstavlja društveni proizvod izražen u
tekućim cenama, dok je realni društveni proizvod izražen u stalnim cenama
Faktori koji deluju na DP su:
1
.Prirodni uslovi (prirodno bogatstvo)
Aktivno (proizvodno i neproizvodno)
2.
Stanovništvo neaktivno-izdrzavano (đaci,studenti,nezaposleni)
Aktivnost
3.
Razvijenost sredstava za proizvodnju (čine ih sredstva za rad i predmeti rada)
4
.Produktivnost rada (stručnost uz nove tehnologije, menadžment, kontrola,
organizacija rada, etika(moral), a to je kodeks ponašanja,motivacija i stimulacija, sankcije
5.
Intenzivnost rada
6
.Dužina radnog vremena
7
.Društveni odnosi (stabilnost države, stabilnost porodice, međuljudski odnosi
unutar kolektiva)
2
Isto str 102.
5
