UVOD
Bioraspoloživost je mjera brzine i obima terapijski aktivnog lijeka koja dostiže
sistemsku cirkulaciju odnosno brzina i obim kojom aktivna supstanca biva
apsorbirana iz farmaceutskog oblika i dostupna na mjestu djelovanja. Da bi se
ispoljilo optimalno terapijsko djelovanje aktivna supstanca treba biti isporučena na
mjesto djelovanja u djelotvornoj koncentraciji koja će trajati željeni period.
Bioraspoloživost znači brzinu (RBA- rate of bioavability) i obim (EBA- extent of
bioavability) kojom/u kojem je aktivna supstanca ili terapijsko sredstvo apsorbirana iz
farmaceutskog oblika te postaje raspoloživa na mjestu djelovanja.
Terapijske supstitucije;
Proces izdavanja terapijskih alternativa umjesto propisanog lijeka
Esencijalno slični lijekovi
Smatra se da je jedan farmaceutski proizvod esencijalno sličan drugom ako ima isti
kvalitativni i kvantitativni sastav u odnosu na aktivnu supstancu ima isti oblik
doziranja i ako je potrebno ima in vivo dokazanu bioekvivalenciju adekvatno
izvedenim studijama bioraspoložiivosti;
Apsolutna bioraspoloživost
Predstavlja raspoloživost lijeka iz određenog oblika doziranja u odnosu na i.v.
primjenjenu istu količinu lijeka. Označava se sa “f” i izražava kao dio cijelog ili
procenat apsorbovane doze;
Relativna bioraspoloživost
Predstavlja poređenje bioraspoloživosti lijeka iz dva oblika doziranja od kojih je jedan
označen kao referent.
2.1. Izvod iz USA- regulative koja se odnosi na testiranje bioekvivalencije i
bioraspoloživosti
Zahtjev za bioekvivalencijom je neophodan u sljedećim situacijama:
1. Ako na osnovu dobro kontroliranih kliničkih ispitivanja postoji evidencija o
različitoj terapijskoj djelotvornosti različitih proizvoda istog lijeka;
2. Ako na osnovu ispitivanja bioraspoloživosti postoji evidencija da proizvodi
lijekova nisu bioekvivalentni;
3. Kod lijekova sa uskim terapijskim rasponom kod kojih doziranje zahtijeva pažljivo
titriranje doze i posmatranje pacijenta;
4. U slučajevima sporog otapanja aktivnog principa iz oblika doziranja ( manja od
50% u 30 minuta)
2.2. Izvod iz evropske regulative koja se odnosi na testiranje bioraspoloživosti i
bioekvivalencije
2.2.1 Vrste ispitivanja koja se izvode na novim aktivnim supstancama
Bioraspoloživost- U slučaju novih aktivnih supstanci (novi hemijski entiteti)
namijenjenih za sistemsko djelovanje, farmakokinetička karakterizacija mora uključiti
određene sistemske raspoloživosti supstance u namijenjenoj farmaceutskoj formi u
poređenju sa intravenskom primjenom. Ako ovo nije izvodivo, onda se poredi
raspoloživost u odnosu na peroralnu otopinu ili standardiziranu suspenziju lijeka.
Bioekvivalnecija- Preporuke za doziranje nove aktivne supstance trebalo bi da se
formiraju u odnosu na poređenje sa oblikom na kome su izvršema klinička ispitivanja,
posebno onim sa kojim je utvrđeno pronalaženje optimalnoh doziranja, ukoliko se
njihovo odsustvo ne može opravdati zadovoljavajućim in vitro podacima.
2.3. Metode ispitivanja bioraspoloživosti i bioekvivalencije
Korisno je napraviti razliku između
apsolutne bioraspoloživosti
gdje je napravljeno
poređenje u odnosu na situaciju kada se lijek uvodi direktno u sistemsku cirkulaciju
( bioraspoloživost 100%) i
relativne raspoloživosti
kada se vrši poređenje dva oblika
od koji se niti jedan ne daje intavenski. U prvom slučaju, referentna formulacija je za
intravensku primjenu, a u drugom slučaju referentna formulacija je najčešće vodena
otopina za peroralnu primjenu.
Najpreciznija procjena se dobija na osnovu podataka u krvi za jednokratnu ili
višekratne doze (bioraspoloživost u stanju ravnoteže). Ako nikako nije moguće dobiti
uzorke krvi, onda se mogu koristiti i urinarni podaci.
Na slici 1. vidimo dva pripravka fenitoina koji su prema općim valjanim kriterijima
procjene bioekvivalentni. Kako se radi o lijeku s uskim terapijskim
prozorom,potencijalna opasnost je vidljiva iz simulacije na bazi farmakokinetskih
parametara.
• 10% smanjena bioraspoloživost može imati kao rezultat koncentracije ispod
terapijskog limita u 14-44% pacijenata,
