ODSJEK ZDRAVSTVO
“Sanitarni inženjering”
SEMINARSKI RAD
TEMA:
KONTROLA UPOTREBE ADITIVA
PREDMET:
ADITIVI I KONTAMINENTI
Profesor: Student :
Br.indeksa
2
Sadržaj
1. Uvod ....................................................................................................................................................3
2. Definicija aditiva..................................................................................................................................4
3. Označavanje aditiva.............................................................................................................................9
4. Zdravstveni aspekti............................................................................................................................10
5. Oznake za aditive...............................................................................................................................15
6. Općenito o aditivima za hranu...........................................................................................................16
7. Aditivi čije je dodavanje u hranu ograničeno ....................................................................................17
8. Zaključak............................................................................................................................................18
9. Literatura.................................................................................................................................19
4
2. Definicija aditiva
Doslovno značenje riječi aditiv podrazumijeva dodatak. Aditivi ili dodaci su tvari ili
smjese od tvari koje nisu namirnice niti njihovi nutrtijenti, ali se dodaju
namirnicama za vrijeme proizvodnje, prerade, uskladištenja, pakiranja ili
transporta radi povećanja kvalitativnih svojstava (izgleda, okusa, mirisa, boje,
strukture, trajnosti namirnice/proizvoda) . To su nenutritivne tvari koje se dodaju
namirnicama namjerno i u malim količinama kako bi se popravio njihov izgled,
aroma, tekstura i održljivost . Pod aditivom se podrazuniijeva bilo koja tvar koja se
normalno konzumira kao namirnica, a nema karakteristike sastojka hrane i nema
nutritivne vrijednosti.
U svim definicijama se smatra da aditivi nemaju nutritivnu vrijednost, jer je ona u
principu zanemarljiva ili je sekundarnog značaja. “Nutritivna vrijednost” često se
svodi samo na nutritivna svojstva proteina, ugljičnih hidrata i lipida kao i
energetsku vrijednost hrane. Većina aditiva nema energetsku vrijednost, ali može
imati značajnu biološku aktivnost, odnosno regulacijsko zaštitnu funkciju (vitamini,
minerali i prirodni pigmenti), gradivnu (minerali, aminokiseline) kao i energetsku
vrijednost (prirodni zasladjivači, jestive kiseline itd.). Iako imaju broj E često se
aditivima ne smatraju nutritivni dodaci – tvari radi poboljšanja prehrambene
vrijednosti namirnica (vitamini i minerali). Aditivima se ne smatraju baze za
žvakaću gumu jer se ne unose u probavni sistem u organizam izuzev usta, a nakon
upotrebe izbacuju se iz usta. Pektini kao hidrokoloidne tvari koje se koriste za
želiranje spadaju u aditive. Međutim, određeni pektini kao što je “tekući pektin”,
koji potječe iz sasušene jabučne komine (pulpe) ili kore citrus voća ili njihove
mješavine, a koje se dobivaju djelovanjem razrijeđene kiseline i djelomično
neutralizacijom, ne smatraju se aditivima. To su sirovine za proizvodnju. Takođe
određeni škrobovi i dekstrini se ne smatraju aditivima. To su bijeli ili žuti dekstrin
(E 1400), prženi ili dekstrirani škrob, škrob modificiran kiselinama (E 1401) i
5
lužinama (E 1042), bijeljeni škrob (E 1043) kao i fizički modificirani škrob i škrob
tretiran amilolitičkim enzimima (E 1405). U aditive ne spadaju krvna plazma,
jestiva želatina, hidrolizati bjelančevina i njihove soli, mliječne bjelančevine i
gluten, aminokiseline i njihove soli (izuzev glutaminske kiseline, glicina, cisteina,
cistina i njihovih soli), kazeini i kazeinati, te inulin jer nemaju nikakvu funkciju
aditiva.
Često se aditivima nazivaju i neki toksikanti što je u principu pogrešno. Tu se prije
svega misli na aditive koji se koriste u proizvodnji ambalažnih materijala kao što je
plastika, papir, staklo i sl., koji u malim količinama i određenim uvjetima mogu
migrirati iz ambalaže u proizvod, pa ovaj termin uvodi zabunu u području
prehrambenih aditiva.
Aditivi na tržištu se mogu nabavljati u formi:
-
čiste hemijske tvari
-
smješe sa nosačem
-
smješe različitih aditiva bez nosača
-
smješe različitih aditiva sa nosačem/otapalom
Aditivi kao čista hemijska supstanca su najčešće sintetski aditivi i aditivi porijeklom
iz minerala.
