BLC BANJA LUKA College
SEMINARSKI RAD IZ POSLOVNOG PRAVA
Tema: AKCIONARSKO DRUŠTVO
Doc. dr Jasna Čošabić
Student:
Br.Ind.
Banja Luka, Oktobar 2018. godine
SADRŽAJ
Uvod
Pojam akcionarskog društva
Osnivanje akcionarskog društva
Zatvoreno i otvoreno akcionarsko društvo
Akcije i druge hartije od vrednosti
Dividende i druge isplate akcionarima
Osnivačka skupština akcionarskog društva
Nadležnosti osnivačke skupštine
Organi akcionarskog društva
Skupština
Upravni odbor
Izvršni odbor
Zaključak
2
Akcionarsko društvo je vrsta privrednog društva, društva kapitala, za čije se
osnivanje sredstva pribavljaju izdavanjem akcija. Akcionarsko društvo osniva jedno ili
više pravnih i/ili fizičkih lica u svojstvu akcionara radi obavljanja određene delatnosti,
pod zajedničkim poslovnim imenom koje sadrži oznaku „akcionarsko društvo“
skraćenicu „a.d.“ ili „ad“. Osnovni kapital društva utvrđen je i podeljen na akcije.
Osnovni kapital društva čini zbir nominalnih vrednosti svih akcija.
Akcionari ne odgovaraju za obaveze društva, osim do iznosa ugovorenog a
neuplaćenog uloga u imvinu društva. Međutim, akcionari akcionarskog društva mogu
prema trećim licima lično odgovarati za obaveze društva ako zloupotrebe privredno
društvo za nezakonite ili prevarne ciljeve, ili ako sa imovinom društva raspolažu kao sa
sopstvenom imovinom kao da privredno društvo kao pravno lice ne postoji.
Akcionarsko društvo ima tačno određen kapital neophodan za osnivanje. Minimalni
osnovni kapitaldruštva propisan je zakonom. Načelo fiksiranosti osnovne glavnice je od
posebnog značaja za treća lica, kao generalno obezbeđenje za realizaciju njihovih
potraživanja. Akcionarsko društvo je dužno da vrednost svoje neto imovine stalno
održava na nivou koji je jednak ili veći od zakonom propisane vrednosti minimalnog
osnovnog kapitala. U slučaju da se osnovni kapital društva iz bilo kog razloga smanji
ispod vrednosti određene zakonom, akcionarsko društvo ima obavezu da ga obezbedi u
roku od šest meseci od dana smanjenja. Drugi način za rešenje problema smanjenja
osnovnog kapitala jeste promena pravne forme. Ukoliko društvo ne uspe da održi
vrednost neto imovine na nivou jednakom ili većem od zakonom propisane vrednosti
minimalnog osnovnog kapitala, nad njim će biti otvoren postupak likvidacije. Osnivački
kapital akcionarskog društva formira se otkupom akcija u najmanjem iznosu zakonom
propisane osnovne glavnice. Propisivanje minimuma osnovnog kapitala i održavanje
njegove vrednosti jesu garancija trećim licima, ali su od značaja i za obavljanje delatnosti
društva. Akcionarsko društvo se može osnovati u svim svojinskim oblicima. Vlasnički
režim nad društvom zavisi od svojinskg režima sredstava koja se ulažu u društvo.
Osnivači mogu biti sva pravna i fizička lica, domaća i strana.
Akcionarsko društvo je vrlo pogodan oblik preduzeća za investicije većeg obima.
Sredstva se mogu prikupiti od velikog broja ulagača, pri čemu njihovi pojedinačni ulozi
ne moraju biti veliki. A za investitore je najbitnija činjenica odgovornosti, jer u ovom
obliku privrednog društva oni ne snose nikakvu imovinsku odgovornost u vezi obavljanja
njegove registrovane delatnosti.
Akcionarsko društvo se, dakle, kao pravni subjekt karakteriše određenim
osobenostima:
osnovni kapital društva podeljen je na akcije određene nominalne vrednosti,
imovina društva odvojena je od imovine osnivača,
akcije kao hartije od vrednosti garantuju određena prava njihovim vlasnicima,
zakon određuje minimalni iznos osnovnog kapitala.
4
OSNIVANjE AKCIONARSKOG DRUŠTVA
Dva su uslova koja treba osnivači da ispune u cilju osnivanja akcionarskog
društva. Osnivači najpre moraju da donesu odluku o osnivanju akcionarskog društva.
Ova odluka, koja predstavlja u suštini osnivački akt donosi se u pismenoj formi i overava
sudskim putem. Osnivački akt je prvi, formalni, uslov i sadrži:
puno ime i prebivalište fizičkog lica, odnosno poslovno ime i sedište pravnog lica
svakog osnivača društva,
poslovno ime i sedište društva,
delatnost,
označenje da li je društvo otvoreno ili zatvoreno,
iznos osnovnog kapitala, upisanog i uplaćenog, i način njegovog unošenja,
odnosno formu uloga,
broj akcija i njihovu nominalnu vrednost, odnosno kod akcija koje nemaju
nominalnu vrednost njihovu računovodstvenu vrednost, vrste i klase akcija
koje je društvo ovlašćeno da izda, kao i pravo akcija svake klase,
broj akcija svake vrste i klase koje su upisane i izdate,
identifikaciju osnivača koji daje nenovčane uloge, opis tih uloga i broj i vrstu
akcija za te uloge,
trajanje društva, osim ako je osnovano na neodređrno vreme, ukupni ili
procenjeni iznos troškova u vezi sa osnivanjem društva koji padaju na teret
društva, pre nego što je utvrđeno da društvo ispunjava uslove za početak
rada,
posebne pogodnosti, do dana osnivanja društva ili do momenta kad je
društvo ovlašćeno da počne poslovanje, koje su date osnivačima ili drugom
licu koje je učestvovalo u osnivanju društva ili poslovima koji su bili potrebni
za dobijanje takvog ovlašćenja.
Osnivački akt akcionarskog društva može da sadrži i druge odredbe, na primer
ime i adresu prvog direktora, odnosno članova prvog upravnog odbora, ovlašćenja koja
se daju upravnom odboru, i druga pitanja.
Pored osnivačkog akta akcionarsko društvo može imati i statut kojim se bliže
uređuje poslovanje i upravljanje društvom. Statut se sačinjava u pisanoj formi, ali se ne
dostavlja uz prijavu za registraciju društva. Pravno dejstvo statuta prema akcionarima
nastupa danom njegovog donošenja. Usvajanje i izmene statuta su u nadležnosti
upravnog odbora akcionarskog društva, osim kada su ova ovlašćenja izričito osnivačkim
aktom poverena skupštini akcionara. Ukoliko postoji neusklađenost između osnivačkog
akta i statuta akcionasrkog društva, primenjuje se osnivački akt društva.
Drugi obavezni uslov koji mora biti ispunjen u cilju osnivanja akcionarskog
društva je obezbeđenje osnovnog kapitala. Minimalni osnovni kapital akcionarskog
društva određen je zakonom. Veći iznos novčanog dela minimalnog osnovnog kapitala
5
