Aktuelni Procesi
Tranzicije I Globalizacije
S E M I N a R S K I R a D
Uvod......................................................................................................................2
1. Fenomen Globalizacije........................................................................................... 3
1.1. Začeci Globalizacije.......................................................................................3
1.2. Globalizacija Tržišta I Globalna Konkurencija.............................................5
1.3. Opredjeljujući Faktori Globalizacije Poslovanja...........................................7
1.4. Realni Dometi I Poslovni Efekti Globalizma................................................8
1.5. Obilježja I Razvojne Tendencije Globalnog Poslovnog
Okruženja.............................................................................................................9
1.6. Neophodnost Priključivanja Svjetskim Tokovima
Međunarodne
Trgovine....................................................................................................................12
2. dobrobiti I Izazovi Globalizacije........................................................................14
2.1. Dobrobiti Globalizacije................................................................................15
2.2. Nada Za Najsiromašnije...............................................................................17
2.3. Plodno Tlo Za Političke Slobode.................................................................17
2.4. Jaz Izmedju Bogatih I Siromašnih...............................................................18
zaključak.............................................................................................................20
literatura…………………………………………………………………21
1
1. Fenomen Globalizacije
Začeci Globalizacije
Od 1950. Do 1980. Godine Zemlje U Razvoju Su Biljezile Brze Stope Rasta Nego Sto Su
Bile Stope Rasta Razvijenih Zemalja U Periodu Njihove Industrijske Revolucije. Kao
Rezultat Toga Zemlje U Razvoju Su Povecale Svoje Ucesce U Svjetskom Bruto
Drustvenom Proizvodu Sa 15% U 1960. Na 22% U 1985. Godini. U Istom Periodu
Mnoge Od Tih Zemalja Su Postale Aktivne Ucesnice U Sirenju I Dinamiziranju
Globalnog Sistema Trgovine. U 1965. Godini Njihovo Ucesce U Svjetskom Izvozu
Industrijskih Proizvoda Je Bilo Svega 7%, Da Bi 1985. Godine Ono Bilo Povecano Cak
Na Preko 16%. Neosporno, Da Je Kroz Poziciju Zemalja U Razvoju Moguce Uvidjeti
Rastucu Dinamicnost I Medjuzavisnost Svjetskog Trzisnog Ambijenta.
Posleratni Period, Misli Se Na Onaj Poslije Drugog Svjetskog Rata, Razvoja Svjetske
Privrede U Cjelini Karakterisu Vrlo Dinamicne Strukturne Promjene, Kako U Sferi
Proizvodnje, Tako I U Trzisnoj Poziciji Pojedinih Zemalja. Globalna Privredna Kretanja
Su Bila Pracena Znatno Brzim Rastom Svjetske Trgovine Od Rasta Svjetske Proizvodnje.
Vec Uocene Tendencije I Prognoze Govore Da Se Mora Racunati Sa Najpovoljnijim
Kretanjima I Nizim Stopama Rasta. U Takvim I Ocekivanim Kretanjima, Marketing Bi
Uz Tehnologiju I Kapital Trebao Da Odigra Jednu Od Kljucnih Uloga U Borbi Za
Adekvatno Mjesto U Medjunarodnoj Podjeli Rada I Zadovoljavajucu Trzisnu Poziciju U
Svijetu. Bez Razlike Na Odredjene Strukturne I Trzisno – Prostorne Promjene,
Dominacija Industrijski Razvijenih Zemalja Se Nije Dovodila U Pitanje. Njihovo Ucesce
U Ukupnom Svjetskom Uvozu Se U Periodu Od 1950. Godine Permanentno Odrzavalo
Na Nivou Od Oko 66%, Dok I'm Je Ucesce U Svjetskom Izvozu Imalo Blage Oscilacije
Nanize ( Od 67% Do 63% ).
U Uslovima Savremenih Trzisnih I Tehnoloskih Promjena, Tesko Je I Zamisliti
Buducnost Svjetske Privrede Bez Najaktivnije Uloge Razvijenih Zemalja. Onako Kako
Razvijene Industrijske Zemlje Budu Uspjele Da Nadju Rjesenja Za Svoje Unutrasnje
Teskoce Prilagodjavanja Nastalim Promjenama, Umnogome Ce Se Odvijati I Njihova
Angazovanost Na Trazenju Rjesenja Za Ostala Otvorena Pitanja Savremene Svjetske
Privrede. Orjentacija Na Maksimiranje Svojih Tekucih Interesa, Ne Sagledavajuci
Posljedice Sopstvenih Poteza Na Dugorocan Razvoj Svjetske Privrede – Bila Bi
Strategija Sa Samoogranicavajucim Dejstvom. Racunajuci Na Cinjenicu Da Su Razvijene
Zemlje Navikle Da Razmisljaju O Dugorocnim Aspektima Sopstvenog Rasta I Razvoja,
Za Ocekivati Je Aktivniju Ulogu Nerazvijenih Zemalja ( Posebno Tzv.
Novoindustrijalizovanih, Ciji Ce Se Broj Svakako Povecati ), Kao I Istocno – Evropskih
3
Zemalja, Sa Svojim Kvalitativno Novim Odnosom Prema Svjetskom Trzistu I
Medjunarodnoj Trgovini. Za Medjunarodnu Trgovinu Se Moze Reci Da Je Stara Koliko I
Ljudska Civilizacija. Pojedini Narodi Su Od Samog Pocetka Ispoljavali Potrebu Da
Trguju Izmedje Sebe ( Kinezi Sa Mongolima, Asteci Sa Majima, Rimljani Sa
Egipcanima, Americki Indijanci Sa Kolonistima I Sl. ). Trgovina Se Vrlo Dinamicno
Razvijala, Najprije Kroz Primitivno – Naturalne Forme, Zatim Kroz Kolonijalni I
Imperijalni Okvir, Da Bi Poto Dobila Svoj Tradicionalni Izraz Robno – Novcane I
Interesne Razmjene Na Principima Komprativnih Razlika I Komparativnih Prednosti.
Struktura Ponude I Struktura Traznje U Pojedinim Dijelovima Svijeta Je Bila Vrlo
Razlicita, Te Su Neekvivalentnost I Neravnopravnostpostali Prirodni I Normalni Principi
Po Kojima Se Dugo Vremena Odvijala Medjunarodna Razmjena Izmedju Sjevera I Juga,
Istoka I Zapada. Druga Polovina Proslog Vijeka Je Karakteristicn Po Razbijanju
Tradicionalnih Principa I Tradicionalnih Okvira Medjunarodne Trgovine. To Je Posebno
Karakteristicno Za Period 1960-Tih Godina. Od Tada Se Ulazi U Eru Naglasene
Proizvodne Diversifikacije U Tokovima Svjetske Privrede, Velikih Tehnoloskih
Transfera, Povecanog Seljenja I Preplitanja Faktora Proizvodnje, Pojave Novih Aktivnih
Ucesnika N Svjetskom Trzistu, Kao I Razvijanja Novih I Nekonvencionalnih Formi
Medjunarodnog Poslivanja. Taj Period Mozemo Oznaciti Kao Period Internacionalizacije
Internacionalnog Biznisa. Pocetni Impuls I Razvojni Ton Tom Procesu Su Neosporno
Dali Najjaci Predstavnici Americke Privrede. Za Period 60-Tih Godina Se Otuda Sa
Pravom Kaze Da Predstavlja Godine “americkog Izazova” I Naglasene Dominacije
Americkih Kompanija. Medjutim, Dinamicnost Svjetskog Trzista I Medjunarodne
Marketing Prakse Se Upravo Ogledaju U Tome Sto Se Ne Moze Racunati Na Prednost
Stecenih Pozicija U Dugom Roku. Vec Sledece Dekade Ce Pokazati Da Je Na Svjetskom
Trzistu Sve Podlozno Promjenama. Relativni Parametric Konkurentske Snage I Trzisnog
Polozaja Dobijaju Sve Vise Na Validnosti U Odnosu Na Apslolutne Pokazatelje.
Pazljivija Analiza Medjunarodnih Trzisnih Tokova Ukazuje Na to Da Se Svaka Dekata
Moze Tretirati Kao Poseban Strategijski Period U Strukturno – Razvojnom Pogledu. Radi
Se O Dovoljno Dugom Periodu U Kome Dolazi Do Znacajne Promjene Medjunarodne
Klime,L Kako U Pogledu Strukture Ucesnika, Tako I U Pogledu Trzisnog Potencijala I
Atraktivnosti Pojedinih Formi Medjunarodnog Poslovanja. Osvrnucemo Se Na Osnovne
Strukturno – Razvojne Karakteristike Koje Su Znacajno Uticale Na Razvoj
Medjunarodnog Biznisa U Poslednjih Nekoliko Decenija.
U Periodu 70-Tih Godina Zemlje Oecd Su Imale Dominantnu Ulogu U Medjunarodnoj
Trgovini. Na Njih Je Otpadalo Oko Dvije Trecine Svjetske Trgovine. Na Listi Najvecih
Uvoznika Sssr, Kao I Zemlje Van Oecd, Se Nalazila Tek Na 15. Mjestu, Ana Listi
Najvecih Izvoznika Na 13. Mjestu. Sve Ispred Su Bile Zemlje Oecd. To Je Bio Period
Visoke Vrijednosti Dolara U Odnosu Na Ostale Valute, Te Su Americke Firme Vise
Favorizovale Direktne Investicije U Inostranstvu U Odnosu Na Izvoz.
Japanske I Njemacke Firme Su Ispoljavale Vecu Sklonost Ka Izvozu Nego Investicionim
Oblicima Medjunarodnog Poslovanja, Dok Su Se Firme Iz Velike Britanije Nalazile
Negdje Izmedju. U Poslovnom Pogledu Preovladjivao Je Individualni Pristup Pri
Ukljucivanju U Tokove Medjunarodnog Biznisa. Preduzeca Su Uglavnom Istupala
Samostalno I Ispoljavala Veoma Malu Sklonost Ka Povezivanju I Kooperaciji. Kada Je
Do Toga Dolazilo, Te Veze Su Uglavnom Uspostavljane Na Vertikalnoj Liniji, Tj.
Glavni Partneri Za Zajednicka Ulaganja I Licencne Aranzmane Su Bili Inostrani
Distributeri I Trgovinska Preduzeca.
4
Da Nijedno Trziste Ne Moze Da Se Razvija Izolovano I U Vakumu. U Buducnosti Ce
Moci Sve Manje. Insistiranje Na Lokalno Zatvorenim I Kontrolisanim Trzistima
(Opstinskim, Zavicajnim, Regionalnim, Republickim) Je U Direktnoj Suprotnosti Sa
Konceptom Otvorene Trzisne Privrede I Savremenim Trzisnim Trendovima I Globalnim
Razmjerama.
Globalizacija Trzista Predstavlja Fenomen Novijeg Datuma. Radi Se O Savremenom
Procesu Koji Stvara Nove Pretpostavke Za Uspjesno Poslovanje U Medjunarodnim
Okvirima, I Po Kome Odredjene Industrije I Preduzeca Svoju Perspektivu Rasta I
Razvoja Vide Jedino U Svjetskim Razmjerama. Svijet Postaje Jedinstveno Trziste I U
Skladu Sa Njegovim Ukupnim Potrebama Biva Mogucekoncipirati I Organizovati Svoje
Aktivnosti. Moze Se Reci Da Je Globalizacija Trzista Dosla Kao Logicna Posljedica Vrlo
Dinamicnog Razvoja Medjunarodne Trgovine U Posljeratnom Periodu. Dolazi Do
Povoljnijih Mogucnosti Kombinovanja Faktora Proizvodnje U Medjunarodnim
Razmjenama. Uz Sve Slobodnije Kretanje Kapitala, Rada, Ideja I Informacija, Postaje
Vrlo Znacajno I Aktuelno Upozorenje Levita Da Dva Vektora Danas Uoblicavju Svijet:
Tehnologija I Globalizacija.
Paralelan Rast Globalizacije Trzista I Poslovanjauz Naglasene Protivrjecnosti Na
Relacijama:
1. Razvijene I Nerazvijene Zemlje
2. Unutar Grupacija Razvijenih Zemalja (Tj. Izmedju Japana, Eu I
Sad-A)
3. Izmedju Industrijski Razvijenih I Istocno Evropskih Zemalja,
Odrazava Svojevrsnu Nadmoc Savremene Tehnologije, Kapitala I Sve Veceg
Ujednacavanja Trzisnih Zahtjeva (Savremenih Potreba Covjeka), Nad Drzavnom
Regulativom Pojedinih Zemalja I Njihovih Grupacija.Nadmoc Poslovnih I Razvojnih
Poliga I Faktora, Smatramo Progresivnijom Varijantom Za Covjecanstvo, Jer Nadmoc
Politickog Faktora, Drzavne Regulative I Protekcionizma Moze Da Vodi Samo Vecoj
Podjeljenosti Svijeta.
Najcesce Asocijacije Na Pojam Globalizacije Su – Poslovanje Sirom Svijeta I Polovanje
Na Isti Nacin Svuda. Medjutim, Proces Globalizacije Ne Uslovljava Potpunu
Standardizaciju, Niti Podrazumjeva Nuzno Pokrivanje Cijelog Svjetskog Trzista. Proces
Globalizacije, Prevashodno Doprinosi Stvaranju Novog Nacina Poslovnog Razmisljanja I
Novih Strategijskih Pretpostavki Za Uspjesno Poslovanje. Ne Radi Se O Uniformnom I
Jednoznacnom Procesu, Koji Bi Uslovljavao Unaprijed Date I Jedino Moguce Odgovore.
Nema Totalne Globalizacije Trzista, Niti Totalnih Globalnih Strategija. Postoje Procesi
Trzisnog Priblizavanja, Trzisnog Prelivanja Efekata I Ujednacavanja Trzisnih Zahtjeva U
Najsirim Svjetskim Razmjerama. Bila Bi to Svojevrsna Poslovna I Marketinska Myopia,
Kada Preduzeca U Takvim Uslovima Ne Bi Bila Vodjena “sinergijom” Kao Bitnim
Poslovnim Ciljem, I Ostvarivanjem Ekonomije Obima Gdje God Je to Moguce. Radi Se
O Ogromnom Poslovnom Izazovu, Na Koji Je Moguce Reagovati I Odgovoriti Na Vrlo
Razlicite Nacine. Pri Trazenju Adekvatnog Odgovora, Akcenat Se Stavlja Na Kreiranje
Strategijske I Konkurentske Prepoznatljivosti U Sto Sirim Trzisnim Razmjerama, Ne
Bjezeci Od Neophodnih I Plodotvornih Lokalnih Prilagodjevanja.
Izdvajamo Dvije Bitne Posljedice Procesa Globalizacije: Pojava Sve Agresivnije
Konkurencije Globalnog Karaktera I Opasnost Od Uske Trzisne Identifikacije.
Globalnu Konkurenciju Karakterise Ponuda Proizvoda Visokog Kvaliteta I
Pouzdanosti, Uz Prihvatljive Cijene Koje Rezultiraju I Snizenjem Troskova
6
