4
1. Alati za izradu zupčanika
1.1 Podjela mašina za izradu zupčanika
Za serijsku i masovnu proizvodnju zupčanika koriste se specijalne mašine, koje rade
na principu relativnog kotrljanja između alata i predmeta obrade. Princip relativnog kotrljanja
obezbjeđuje veću točnost izrade, bolji kvalitet i viši nivo produktivnosti izrade zupčanika.
Ostvaruje se na mašinama tipa Pfauter korišćenjem odvalnog glodala kao reznog alata.
Odvalno glodalo je oblika puža ispresjecanog zavojnim žljebovima normalnim na zavojnicu -
spiralu puža.
U procesu izrade zupčanika odvalno glodalo izvodi lagano glavno obrtno kretanje, uz
istovremeno pravolinijsko pomoćno kretanje paralelno osi zupčanika koji se izrađuje.
Predmet obrade izvodi pomoćno obrtno kretanje, koje je u funkciji glavnogkretanja, kako bi
se dobio željeni broj zuba zupčanika. Odvalna glodala se izrađuju od brzoreznih čelika ili sa
umetnutim segmentima sazubima od brzoreznog čelika. Nanošenjem tvrdih TiN prevlaka
postiže se višestruko povećanje postojanosti alata.
Slika 1. Priprema proizvodnje
5
1.2. Režim obrade
Režim obrade pri izradi zupčanika odvalnim glodanjem je definisan korakom S,
mm/oi brojem obrta alata n, o/min, aksijalnim pomjeranjem alata Sr, mm/o ili brojem
hodova. Za izradu zupčanika glodanjem koriste se glodalice tipa Pfauter. Nosač alata sa
alatom se vertikalno pomjera duž stuba (periodično ili kontinualno) i zakreće oko
horizontalne ose u cilju zakretanja odvalnog glodala. Alat izvodi glavno obrtno i pomoćno
aksijalno pravolinijsko kretanje. Predmet obrade se postavlja na stožer i utvrđuje nosačem.
Predmet obrade izvodi pomoćno obrtno, dopunsko obrtno (ukoliko je potrebno) i pomoćno
pravolinijsko radijalno kretanje (periodično ili kontinualno).
