УНИВЕРЗИТЕТ “СВ. КИРИЛ И МЕТОДИЈ” СКОПЈЕ
ПРИРОДНО – МАТЕМАТИЧКИ ФАКУЛТЕТ
ИНСТИТУТ ЗА ГЕОГРАФИЈА
А М Е Р И Г О В Е С П У Ч И
-СЕМИНАРСКА РАБОТА-
МЕНТОР: ИЗРАБОТКА:
Д-Р ОЛГИЦА ДИМИТРОВСКА ФИЛИП ЃОШЕВСКИ
Скопје, 2011 година
Содржина
Вовед ...................................................................................3
Америго Веспучи................................................................7
Ран живот..............................................................................8
Експедиции...........................................................................8
Историска улога....................................................................9
Патувања...............................................................................11
Прво патување.......................................................................11
Второ патување.....................................................................12
Трето патување......................................................................15
Четврто патување..................................................................15
Слава......................................................................................16
Враќањето во новиот свет...................................................17
Доцен живот.........................................................................17
Наследство...........................................................................19
Постигнување......................................................................19
Заклучок...............................................................................21
Користена литература........................................................23
2
Периодот на проучувањето на Земјата претставува серија од европски експедиции во Евроазија
во доцниот среден век. Во периодот додека Монголците ја застрашувале Европа со можни
грабежи, тие истовремено создале голем дел од трговските патишта и комуникациски линии од
Блискиот Исток до Кина
[1]
. Европските држави го искористиле тоа за проучување на тие за нив
непознати патишта. Морепловците биле скоро сите Италијани и самата трговија меѓу Европа и
Блискиот Исток била целосно контролирана од италијанските трговци. Ова било мошне силно
следено и од страна на останатите европски држави. Португалскиот принц Хенри започнал со
експедиции со намера да ја пронајде изгубената христијанска држава чиј цар бил Презвитер
Јован. Постојат повеќе причини за започнување на оваа ера на истражување на земјата. Првиот
од истражувачите бил Џовани да Пиан дел Карпин кој патувал за Монголија и назад, од 1241 до
1247 година. Најпознатиот патешественик е Марко Поло, кој патувал во Азија од 1271 до 1295
година. Неговото „Патешествие на Марко Поло“ било распространето и читано во цела Европа.
Во 1239 година, Николо Да Конти го публикувал своето патешествие до Индија и Југоисточна
Азија. Во периодот од 1466 до 1472 година, рускиот трговец Афанаси Никитин од Твер патувал
до Индија, што е опишано во неговата книга. Во средниот век, Португалија бргу напредувала
во конструирање на нови типови на бродови, од кои најпознати се карака и каравела. Една од
најголемите причини бил напредокот на Османлиската Империја во Европа. Ако се земе
предвид дека во 1453 година Османлиите го зазеле Константинопол со што Византија, која на
времето претставувала „
Христијанското царство
“ со континуитет на Римската Империја,
престанала да постои, тоа за народите на Западна Европа било знак дека и тие може да
потпаднат под отоманска власт. Од друга страна, пак, поради постојните непријателства меѓу
новото исламско царство и христијанските држави, за христијанските трговци биле затворени
сувоземните патишта кон Блискиот Исток. Османлиската Империја очигледно претставувала
сериозна пречка за одвивањето на трговијата меѓу Европа и Азија, но и сериозна закана за
опстанокот на христијанскиот свет. Уште многу порано, арапските освојувања го претвориле
Средоземното Море кое претставувало
море кое поврзува
во
море кое раздвојува
различни
култури. Со оглед на претходно кажаното и со оглед на тоа што Западна Европа се наоѓала на
крајниот запад на тогаш познатиот свет, големите географски откритија не биле само авантури
туку и политичка потреба да се изнајде алтернативен пат за снабдување со лековити билки,
зачини, суровини, злато, сребро, но и потреба за народите од Западна Европа да ги прошират
сопствените видици и евентуално да најдат алтернативни места каде би можеле, непречени од
заканите на исламот, да ги практикуваат сопствените верувања и традиции. Во време на
хуманизмот и ренесансата дошло до развој на сите уметности, унапредување на животот на
луѓето, но исто така многу било унапредено и занаетчиството и трговијата. Меѓутоа сето тоа не
можело да се одвива без потребните суровини и мирудии (особено без златото и среброто). Со
појавата на идејата за изнаоѓање поморски пат до Азија, и црквата сакала да има корист од тоа.
Впрочем со освојувањето на новите територии црквата сакала да го прошири своето влијание
на тие територии, ширејќи го христијанството (католицизмот) за сметка на културата,
религијата и цивилизацијата на индогените народи. Периодот на 15 век е полн со нови
техничко-технолошки откритија. Во тоа време од областа на географијата најзначајно е
пронаоѓањето на компасот, изградбата на подобри, поцврсти, побрзи и поиздржливи бродови
наречени каравели, изработката на подобри географски карти и производството на помоќно
огнено оружје. Во поглед на морепловството и истражувањето најсмели биле Шпанците и
Португалците. Тие се стремеле да постигнат што е можно повеќе и да стигнат што е можно
подалеку во откривањето на морскиот пат за Индија. Сепак први коишто успеале да испратат
своја експедиција по Атлантскиот Океан биле Португалците. Првата поголема експедиција
била започната од страна на Португалија од принцот Хенри. Пред тоа, европските морски
патување најмногу се одвивале блиску до крајбрежјата. Патувањата главно се одвивале со
помош на портуланска карта. Во текот на овие патувања се создадени и многу морски митови,
во кои морепловците се среќавале со различни морски чудовишта. Но принцот Хенри ги
4
оспорува овие тврдења. Меѓу првите откритија било откривањето на Мадеирските Острови во
1419 година, кои се наоѓаат во Атлантскиот Океан, потоа во 1427 година биле откриени
Азорските Острови. Овие острови биле веднаш колонизирани со португалско
население.Основниот проект за проучување на западниот брег на Африка од страна на Хенри
бил разработка на карти. Низ вековите, единствените трговски патишта за поврзување на
Европа со Западна Африка биле преку бреговите на Западна Сахара. Овие канали најмногу се
користеле за пронаоѓање на злато и стекнување на нови робови, кои им служеле на
муслиманските земји околу Северна Африка. Португалската монархија сметала дека
исламските народи можат да бидат заобиколени преку Западна Африка. Тие сметале и дека на
југ од Сахара постојат христијански држави кои се потенцијални сојузници против
муслиманите.Во текот на првите две десетолетија од португалските истражувања, бариерата
наречена Сахара била совладана, па започнале трговија со робови и злато во Сенегал. Во 1481
година португалските морепловци и истражувачи Бартоломео Диас и Џого де Азамбуха
успеале да го откријат Златен брег (Гана). Во 1485 година еден од најпрепознатливите и
најголеми потугалски истражувачи Џого Сао го открил вливот и дел од течението на реката
Конго, а тој се смета дека е и првиот Европеец којшто го поминал екваторот. Веќе наредната
1486 година на 10 октомври на пловидба тргнал Бартоломео Диас којшто овој пат по две
годишна пловидба на 12 март 1488 година го открил 'ртот Добра Надеж. Поради големите
бранови и бури што беснееле при неговото пристигнување го нарекол '
рт на бурите
. Диас не
можел да продолжи понатаму, па се вратил во Португалија. Островите станале место за
производство на големо количество на шеќер. Во 1498 година, Васко де Гама пристигнал во
Индија.Овие почетни откритија на Португалците се основа на наредните коишто го имаат
сменето животот во светот. Португалскиот ривал Кастилија (денешна Шпанија) многу побавно
се развивала во однос на Португалија, која сè повеќе навлегувала во внатрешноста на
Атлантскиот Океан. Но со обединувањето на Кастилија и Арагон и завршувањето на
Реконквиста, станало јасно дека Шпанија својата политика целосно ја насочила кон пронаоѓање
на нови трговски патишта. Во 1492 година била заземена Гранада, која претходно се наоѓала
под управа на Маврите. Властите во Шпанија го ангажирале џеновјанецот Кристофер Колумбо
за започнување на нови поморски патувања за изнаоѓање на патот до Индија. Овој пат пловејќи
кон запад. Со тоа се очекувало да се избегне заобиколувањето на Африка.
Колумбо не
пристигнал во Азија, туку пристигнал на еден нов непознат свет за Европа, Америка. Во 1500
година португалскиот морепловец Педро Алварес Кабрал го открил Бразил. Се јавила потреба
од поделба на новооткриените територии меѓу двете монархии, Шпанија и Португалија, за да се
избегне воен конфликт.
Тоа било решено со интервенција од страна на папата во 1494 година,
со Договор од Тордесиљас, со кој сферите на влијание биле разделени меѓу двете земји.
Португалија добила сè што се наоѓало источно надвор од Европа, западно од Зеленортските
Острови. Ова
ѝ
овозможило на Португалија да воспостави голема контрола врз Африка, Азија и
источниот дел од Јужна Америка. Шпанија го добила останатиот дел, односно островите на
Тихиот Океан и западниот дел на Америка. Кристофер Колумбо заедно со други шпански
морепловци, во почетокот биле разочарани од своите откритија. За разлика од Африка и Азија,
Карибите нуделе помалку услови за трговија. Новите острови биле цел на колонизација од
страна на Шпанија и Португалија. Шпанија пристигнувајќи во Латинска Америка се соочила со
големи империи кои веќе опстојувале. Но сепак, Шпанија успеала да ги порази староседелците
на Америка. Една од најпознатите империи од тоа време била империјата на Ацтеките (на
територијата на денешно Мексико), а била поразена во 1521 година, и империјата на Инките во
денешен Перу, која била поразена во 1532 година. Во 1519 година, шпанските власти ја
финансирале експедицијата на португалскиот морепловец Фернандо Магелан. Целта на
патувањето била пронаоѓање на Молучките Острови, и нивно ставање во шпанската сфера на
политички и економски интерес.
5
Америго Веспучи (1454 – 1512 )
Америго Веспучи роден е во Фиренца, Италија на 9. Март 1454 година. Тој бил добро
образован од неговиот чичко, и станал бизнисмен инволвиран во трговија на стока. Тој се
преселил во Севиља, Шпанија во 1491 и таму работел во трговскиот бизнис. Tаму почнaл да се
занимава со бродови и патувања и патувал со нив како истражувач. Тој бил таму кога
Кристифор Колумбо се вратил од неговото прво патување на Новиот свет. И тој тогаш
помогнал Колумбо да добие бродови за да се подготви за неговото второ и трето патување на
Новиот свет. Веспучи бил вешт морепловец. Како трговец, тој бил многу заинтересиран за
изнаоѓање побрз начин да отплови до Азија. Тој отишол на најмалку две, а можеби и четири
патувања, во Централана и Јужна Америка
помеѓу 1497 и 1504 за Шпанија и Португалија.
Бил на многу места, вклулувајќи ги и Венецуела
и Бразил. По неговите истражувања 1501-1502
година тој бил еден од првите истражувачи кој
излегол со идеја дека овие места, кои тој ги
посетил не биле дел од Азија ( како Колумбо
мисли ), туку биле дел од „Новиот свет“. Во
1507 еден памфлет е објавен под наслов
„Четири патувања на Америго“ и авторот
сметал дека новата земја која биле истражена од
Америго да биде именувана во негова чест. Тој
бил уверен дека открил „Нов свет“ што се наоѓа
меѓу Европа и Азија. По своите истражувања, се
вратил во Севиља и Америго станува нејзин
господар Навигатор. Тој престојувал во таа
работа се додека не умрел во 1512 година.
Америго Веспучи е важна личност , бидејќи тој
беше еден од првите истражувачи на Новиот
свет, и затоа што континенти на Северна и
Јужна Америка беа именувани во негова чест.
Америго Веспучи бил добар познавач на
космографијата. Тој бил богат трговец во
Фиренца, на чие име се припишува и заслугата
за откривање на континентот Америка. Во
историјата на географијата тој е многу
интересна, но истовремено и таинствена
личност. Некои го сметаат за талентиран и
заслужен истражувач, додека други за обичен
трговец без истражувачки квалитети.
Сл.1 Статуа на Америго Веспучи
7
Ран живот
Америго е роден во богато семејство,на трговци со свила на имот на кнежество. Тие
биле многу истакнати граѓани во Фиренца и поседувале многу важни канцеларии под името
Веспучи. Младиот Америго се здобил со одлично образование, и во тоа време служел како
дипломат во Шпанија, и со голема возбуда бил сведок на првото патување на Колумбо. Тој
решил дека исто така и тој ќе биде истражувач. Тој во времето кога бил мало момче тој бил
многу заинтересиран за астрономијата и мапите. Бил љубопитен за истражувачите и нивните
авантури. Некои историчари не се согласувале за нештата на Веспучи. Сепак други историчари
ги ценеле неговите достигнувања. Кога било време за третото патување на Колумбо, Веспучи
помогнал Колумбо да ги добие потребните резерви за неговите бродови. Конечно во 1499
година Веспучи добил шанса да оди сам на истражување.
Експедиции
Веспучи работел
за Лоренцо де Медичи и
неговиот син, Џовани. Во
1492 година тој бил
испратен да работи во
Севиља, Шпанија во
филијалата на Медичи
како
банкар.
На покана на кралот
Мануел I на Португалија,
Веспучи учествуваше
како набљудувач во
неколку патувања, кој
истражува на источниот
брег на Јужна Америка
помеѓу 1499 и 1502.
Сл.2
Брод
од
Португалска експедиција
Педро Алварез Кабрал во 1500 година го, открил Бразил во географска ширина 16 ° 52'S.
Португалија била своина со договорот од Тордесилас, а царот сакаше да знае дали тоа е само
дел од островот или континент кој шпански истражувачи го сретнале понатаму на север.
Веспучи, имајќи веќе бразилски реноме, се чинеше дека лицето е најдобро квалификувано да
оди како набљудувач со нова експедиција на Мануел која беше испратена. Веспучи не давал
команда во,, Старт – португалски,, капитен е веројатно Гончало Коељо - но на крајот го презеде
раководењето на барање на португалски офицери. Веспучи, од сите пловидби водел белешки, и
во тоа време се забележувал , но тој немал некоја команда и се уште немаше практично
искуство за управување на бродот. На првиото од овие патувања е на некој брод, кој беше
открил дека Јужна Америка продолжува многу подалеку на југ од што се мислеше претходно.
Експедицијата стана позната во Европа по две пловидби кои му се припишуваа на Веспучи и
беа објавени помеѓу 1502 и 1504. Во 1507. Мартин Валдсемулер создава карта на светот, на
која,, Америка ,, беше назначен за новиот континент по име на Америго Веспучи. .
8
италијанскиот Пјеро Содерини. Објавени во 1504 или 1505 година, тој пишува за придобивките
на четири патувања во Америка од страна на Веспучи помеѓу 1497 и 1504. Латински превод
беше објавен од страна на германскиот картограф Мартин Валдсемулер во 1507 во,,
Космографија Интродуктио,,, книга за КОСМОГРАФИЈА и географијата, како Америко
Веспучи навигатионес (четири патувања Америго Веспучи).
Во 1508, кралот Фердинанд од Шпанија на Веспучи како главен навигатор за голема плата ,му
е наложено да формира школа за навигација со цел да ги стандардизира и модернизира
навигацијските техники кои се користат од страна на Пиринејскиот капетан на брод а потоа да
го истражува светот. Веспучи дури развил едноставен, но мошне прецизен метод за
одредување на географската должина (кој само ќе се подобри поточно стрелката на
секундомера подоцна).
Во 18 век три необјавени писма од познатиот
Веспучи до Лоренцо де Медичи "беа откриени. Едно
го опишува патувањето направено во 1499-1500
година која одговара на второто на "четири
патувања". Вториото е напишано од Зеленортски
Острови во 1501 во раниот дел од третиото од
четирите патувања, пред преминувањето на
Атлантикот. Третиото писмо било испратено од
Лисабон, при
крајот на тој пат ".
Некои сугерираат дека Веспучи, две писма објавени
во текот на својот живот, биле претерување на
неговата улога со цел да бидат изградени нови
структури. Меѓутоа, многу научници сега веруваат
дека две писма не биле напишани од него, но
изградбата на другиот дел е базирана на оригинално
писмо на Веспучи. Ова е објавување во широка
циркулација на писма што може да доведе Мартин
Валдсемулер да назначи нов континент Америка на
неговата карта на светот во 1507 година во Лорен.
Веспучи користи ,,Латинисед,, форма на неговото
име, Aмерикус Веспуциус, во своите дела латински,
кој Валдсемулер се користи како основа за ново име,
Сл.4 Кралот Фердинанд на Шпанија
земајќи ги во женска форма Америка, е името кое во согласност и на изглед ќе преовладува.
(за втората хипотеза, видете фуснота во воведот.) "Јас не гледам што некој ќе треба да се
повика на жалбата во овој дел по ,,Aмерикус ,,кој го открил и кој е човек со интелигенција.
Америго, или земјата на Америкус, или Америка. Европа и Азија ги добиле имињата на
жените" Америго е самата форма на италијански средновековен латински Емеркус (види, исто
така, Свети Емерус на Унгарија), која преку германски форми Хајнрих (на англиски јазик,
Анри), потекнува од името германски .Хаимирик.
Две спорни писма тврдат дека Веспучи имал четири патувања во Америка, а повеќе од две
може да се потврдат од други извори. Во некој момент постоел спор меѓу историчарите кога
Веспучи ја посетил Кина за прв пат. Некои историчари како германски Aркиниегас и Габриел
Камарго Перез верувале дека неговата прва посета била спроведена во Јуни 1497 со
шпанскиот пилот Хуан де ла Коза. Веспучи бил со големо историско значење и може да се
10
ослоните повеќе во неговите писма, без разлика дали тој ги напишал сите или не, но и во
неговите откритија. Од овие писма, европската јавност научила дека бил откриен континент на
Америка за прв пат, на своето постоење станал општо познат низ цела Европа во следните
неколку години со објавувањето на писмото. "Тој починал на 22 Февруари 1512 година во
Севилја, Шпанија, од непознати причини.
Патувања
Прво патување
Во Шпанија,
Америко
Веспучи
запоцнал со работа на
бродови.,и тргнал со
неговата
прва
експедиција,
како
навигатор во 1499
година.
Оваа
експедиција стигнала до
устието на реката
Амазон,
и
бил
истражуван брегот на
Јужна
Америка.
Веспуци бил во
можност да пресмета на
оваа патување колку
време тој патувал и од
запад да го гледа спојува-
Сл.5 Карта на првото и второто патување на
њето на Марс и на Месецината.
Америго Веспучи
Во 1499 година, Веспуци се приклучи во експедицијата на Алонсо де Хеда е,ветеран од
второто патување со Колумбо. Експедицијата тргнала со четири брода во 1499 година и била
придружувана од познатиот космограф и картиграф Хуан де ла Коза, кој бил и на првите две
патувања на Колумбо. Експедицијата го исражувала североистичнит брег на Јужна Америка,
вклучувајки ги и Тринидад и Гвајана. Тие исто така го посетиле и тивкиот залив и го нарекле
Венецуела или Малата Венеција. Експедицијатаја пронашла и Едемската градина рај на
земјата. Пронашле и злато , бисери , и смарагди и некои заробени робови за продажба.
За првото патување , сведочи писмо напишано односно објавено во 1504 година. Објавено од
Содерини , кој што тврди дека Америго Веспучи ја напуштил Шпснија во Мај 1497 година, а
се вратил во Октомври 1498 година. Сепак современата наука се сомнева во вистинитоста на
оваа патување и се мисли дека ова патување воопшто не се остварило.се смета дека ова писмо е
фалсификат, а кој го напишал сеуште не е утврдено. Некои сметаат дека Америго Веспучи
сепак бил повеќе трговец отколку морепловец , и дека неговиѕе откритија се повеќе случајни
следејќи ги патеките на неговиот предходник Кристофер Колумбо. Првото патување на
Веспучи започнали на 19 ноември 1497 година по наредба на Фердинанд, а без знаење на
Колумбо. Капетан на ова флота бил Алонзо Охеда, а со него како научен истражувач се наоѓал
Америго Веспучи. Оваа флота се состоела од четири брода, која патот од четири илјади милји
од Кадис до Венецуела го поминала за 37 дена. Првата средба меѓу Шпанците и домородците
била пријателска. Подпирајќи се на Колумбовите кажувања, Америго Веспучи овие домородци
11
ке не убијат“. Во почетокот на јуни 1501 година, Веспучи повторно запловил во освојување на
нови простори од Јужна Амарика. Овој пат Америго Веспучи пловел со португалски бродови
кои се наоѓале под негова команда. Веспучи на своето второ патување во 1501, поради силни
ветрови го преминал Атланскиот Океан за 64 дена . Неговите бродови изминале 400 милји
покрај брегот на Јужна Америка, и стигнале до јужниот крај Тиера дел Фуего. На ова патување
Веспучи напишал две писма до својот пријател во Европа. Тој ги опишал своите патувања и
бил прв да идентификува еден нов свет на Северна и Јужна Америка, како посебен од Азија,.
Америко Веспучи , исто така ја опиша културата на староседелците, религијата, и обичаите.
Писматасе објавени на многу јазици, и биле дистрибуирани низ Европа.
Сл.7 Брод од времето на XV век
После 67 дена пловидба од Лисабон бродовите стигнале до 50 степени ј.г.ш. На 16 Август
бродовите се укотвиле во близината на р’тот Сан Рока потоа се укотвиле на р’тот Сан
Агостино, каде останале некое време. Потоа тие продолжиле да пловат во југозападен правец,
каде се сретнале со голем број на домородци, кои во тие краеви биле попитоми. Веспучи
кажува дека областа каде што се нашле е со поблага клима, природата била прекрасна, изразена
со миризливи дрвја и така густа шума, така што тие со големи напори се пробивале низ неа. На
1 Јануари 1502 година бродовите пристигнале покрај реката Рие Де Жанеиро. Дваесет дена
подоцна допловиле до пристаништето Сан Себастијан, каде што оставиле еден осуденик на
смрт, за да собира податоци за животот на домородците и за богатствата на земјиштето. Во
средината на фебруари се впуштиле по морската ширина и непрекинато пловеле на југозапад.
Тие таму наишле на видливи промени на времето каде започнувала зимата на југот. Во
13
средината на април виделе сонце во соѕвездието овен.
Во едно од писмата на Америго Веспучи стои
„пловевме долго време во тој јужен правец. Во април се
наоѓавме 20 степени под екваторот. Тој ден започна
страшно невреме, морето силно се разбранува, така
што моравме да ставивме едра. Ноќите беа долги. Траеа
по петнаесет часа.
Денот траеше десет...По бурното време видовме некоја
заемја со убав изглед и покрај нејзиниот брег пловевме
80 милји“. Земјата за која овде зборува тој, се наоѓала
на југот од денешна Рио де ла Плата. Многумина
мислат дека тој на ова патување стигнал на 50 степени
ј.г.ш., од каде тргнал назад. На 10 мај стигнал Сиера
Леоне каде запалил една оштетена каравела.
Сл.8 Америго Веспучи
После краток престој на Азорските острови Веспучи стигнал во Лисабон во почетокот на
септември 1502 година. За време на оваа патување тој поминал 4000 километри морски пат
покрај источните брегови на Јужна Америка. При крајот на јуни 1503 година повторно се
нашол на патот кон бреговите на Јужна Америка така што на 10 август морепловците го
откриваат Вернандо Да Наронко. Овде виделе многу питоми птици кои им слетувале на рацете.
Освем тоа тие виделе и некои необични гуштери. Веспучи овој пат дошол во пристаништето
Бахија, откриена за време на претходното патување. Пловејќи 1000 милји на југ бродовите се
укотвиле во големото пристаниште на 23 степени ј.г.ш. Овде Португалците изградиле тврдина
и во неа оставиле екипа од 24 луѓе со храна за шест месеци. Тоа би била првата европска
населба во Јужна Америка. Тие откако го натовариле бродот со голема количина бразилско
дрво за бојадисување, тргнале назад и пристигнале во Лисабон во јуни 1504 година. Најважните
извори за пловидбите и резултатите на Америго Веспучи се наоѓаат во писмата кој тој ги
упатувал до Лоренцо Медичи. Во своето прво писмо тој изнел дека помеѓу Дариен и Бразилија
открил „ неизмерно голема Азија“ и дека се надева со повторна пловидба ке го открие островот
Тапробан односно Цејлон. Оваа писмо предизвикало големо интересирање бидејќи учените
европјани веќе почнале да мислат дека се наближува времето за решавање на големата загатка
која Колумбо толку пати ја истакнувал „конечно спојување на западот со истокот преку
Атлантикот“. Во своето последно писмо до Медичи, познато под името „Мундус Новус“ – (Нов
Свет) во кој ги опишал сите свои патувања Веспучи го менува своето првобитно мислење,
бидејќи после третата пловидба дошол до заклучок дека оваа копно е одвоено од Азија но и
самот не знаел во каков заемен однос стоеле овие два континенти. Претпоставките на Америго
Веспучи дека е откриен еден нов свет биле одобрувани од многубројни приврзаници од
научните кругови. Во делото „Вовед во космографијата“, отпечатено на 25 април 1500 година
на латински јазик во која се дава опис на сите патување, германскиот космограф Марин
Валдземилер предлага на западниот дел од Новиот Свет да се даде име Америка. Тоа име
требало да се однесува на Јужна Америка, односно на Бразил. Подоцна оваа име се проширило
за целот Нов Свет. На овој начин е овековечено името на Америго Веспучи и истовремено е
нанесено голема неправда кон Кристофер Колумбо кој секако е најзаслужен за откривањето на
овој континент. Валдземилер прв ја забележал својата грешка. Тој пробал да ја исправи, но веќе
било доцна, бидејќи космографите и картографите го прифатиле името за целиот Нов Свет –
Америка.
Трето патување
14
Америго Веспучи бил именуван за пилот мајор на Шпанија, во 1508 година . Веспучи бил
горд на овој успех, и себеси се сметал за многу вешт патувајки низ светот. Веспучи по третото
и последно патување во Новиот свет се разболел од маларија и умрел во Шпанија во 1512
година,
на
58
годишна
возраст.
Германскиот свештеник и научник Мартин Валдсемулер многу го сакал тоа име. Тој дури
создал и негово презиме, комбинирање на дрво, езеро, и воденица., Валдсемулер за
современиот свет, врз основа на грчката географија на Птоломеј, и од тоа што процитал за
патувањата на Веспучи, знаел дека Новиот свет всушност се два континента. .
Во чест на откривањето на новиот континент , Валдсемулер печати таканаречена ,,карта
Маријански,, со името ,,Америка,, да се шири на Јужниот континент на Новиот свет.
Валдсемулер печати и продава илјадници примероци низ Европа.
Во рок од неколку години, се
премислил во врска со името на
Новиот свет, но веќе било доцна.
Амерка е заглавено име и моќта
на отпечатените зборови е
предоцна да се врати. Затоа
континентите именувани по
италијанскиот морепловец вечно
ќе живет. .
Веспучи бил трговец и
навигатор кој пловел кон Новиот
свет два а можеби нповеќе пати
и тоа пловел за Шпанија и
Португалија. Тој го направил
својот најзначаен научен
придонес во време
на
откривањето, кога преку
астрономски набљудувања на
брегот на Јужна Америка беше
Сл.10 Слика од XV век
потврдено Колумбо не се најде на копното на Азија, но на сосема посебен континент. Веспучи
пишува писма и ги опишува неговите патувања и сето тоа било објавено и широко
распространето во Европа. .
Тој беше еден од повеќето шарени ликови кој уште од рана возраст уцествуваше во
откривањето на Америка. Неговиот сензационален опис на Новиот свет, а исто така водејки
сметка за доморотците, го направи исклучително популарен во Европа, и како резултат на
неговото име Америко- кое и на крајот ќе се модифицира за,, Америка,, и стана име на двата
континента.
Во 1507 година, Мартин Валдсемулер , кој работел во градот Сен, објавил две мапи, заедно
со ,,Космографија Интродуктион,, вовед во КОСМОГРАФИЈАТА. Во книгата има содржини од
четирите патувања на Веспучи, и нешто од содржините препечатени од Птоломеј. На мапите,
тоа е од новооткриените земји како ,,Америка,, во чест на Веспучи.
Враќањето во Новиот Свет
16
Веспучи има стекнато репутација како искусен морнар и лидер во текот на своето време со
Охеда , а тој успеал да ги убеди кралот на Португалија за финансирање на трите брода на
експедицијата во 1501 година. Тој беше уверен за време на неговата прва посета на земјата што
ја виде, дека тоа не е Азија туку нешто ново и досега непознато. На патот , тој станал убеден
од кога и да било, дека од неодамна откриената земја беше нешто ново, брегот на Бразил кој
бил откриен бил многу на југ за тоа да е Индија.
Тоа го ставило во конфликт
со Колумбо, кој тврдел дека
земјата што ја има откриено
е всушност Азија. Но
Веспучи испраќа писма до
своите
пријатели
и
покровители,преку
кои
објаснува своја нова теорија.
Патувањата на Веспучи биле
исклучително важни во
однос на многу други во тоа
време. Сепак еден искусен
морнар да најде нешто
величествено во краток рок,
било многу значајно.
Писмото исратено до својот
пријател, Лоренцо ди
Пиерфранцеско де Медичи и
објавено под името Мундус Новус
Сл.11 Експедицијата на Веспучи
,,Нов свет,, е писмо кое веднаш станало сензација. Во тоа писмо директно се дава опис на
сексуалноста ,,голи жени,, и во него постои една радикална теорија дека новооткриената земја е
нешто ново. .
Доцен живот
После направените две патувања на Новиот свет неговата слава почнала да се шири, и тој
бил назначен од кралскиот одбор за советник во Шпанија заедно со поранешниот морнар од
истиот брод Хуан де ла Коза, Висенте Пинзон Ианез, ,,капетан Нина од првото патување со
Колумбо,, и Хуан Диаз де Солис. Веспучи беше именуван за Пилито градоначалник, ,,Пилот на
Шпанската инперија, одговорен за воспоставување и документирање на патот кон запад.
17
Наследство
Ако Америго Веспучи не беше име по кое се именувани не еден, туку два континента,
денес без сомнение ќе беше скоро непрепознатлив во историјата на големите географски
откритија. Современиците како што се Висенте пинзен ланез и Хулио де ла Коза
очигледно не
мислеле така. Тие мислат дека Америго Веспучи е важна личност за развивањето на
навигацијата во морепловството.
Ова не ја менува мислата за значењето на Америго Веспучи , во истражувањето на новите
патишта. Тој бил многу талентиран истражувач, и морнар кој бил почитуван од своите луѓе.
Америго Веспучи служејчи како капетан крмар бил пофален и охрабрен од градоначалникот.
Тој го пофалил за навигацијата ,за ползата за идните навигатори.
Неговите писма - без разлика дали тој навистина ги напишал или не, тој ги инспирирал
научните кругови, за да сакаат да дознаат повеќе за откривањето на новиот свет и за
подоцнежната негова колонизација, значи како главна опсесија биле придобивките од новиот
свет.Тој не беше единствен со такви идеи, такви беа и Фернандо Магелан и Хуан Себастијан
Елкано
,
но
тој
беше
најпознатиот
Тој дури и тврдеше дека го заслужува вечниот кредибилитет и дека неговото име го
заслужува епитетот новите континенти да го носат неговото име Северна и Јужна Америка . Во
тоа време уште не беше одбележана цела Азија а новите континенти веќе го добија новото име;
Северна и Јужна Америка.
Постигнувања
Историчарите
имале
несогласувања околу Веспучи.
Некои мислеле дека тој пловел
по морето како богат турист на
експедицијата наредено од
страна на Алонсо Де Охеда.
Други луѓе мислеле дека тој
имал команда од најмалку еден
брод, и морало да се направи
внимателно мерење на звездите.
Неговата главна цел била да ја
лоцира звездата што тој мислел
дека е над Јужниот пол исто
како што имало една над
Северниот пол. Ако тој тоа го
пронашол истражувачите ке
можеле да ја најдат ширината на
Јужната хемисфера. Кога Охеда и
Сл.13 Религиозна слика од XVI век
Веспучи се достигнале во земјата која Колумбо мислел дека е во Едемската градина, тука се и
разделиле за да најдат бисери. Потоа се сретнале во Хиспањола. Пред да ја најде звездата што
тој ја барал, бил принуден да се најде назад од страна на морските струи. Само да ја нашол
19
звездата што тој ја барал, проблемот со должината ке се решел и тој ке станал познат. Неколку
месеци, кога Охеда бил лево Веспучи пловел назад кон Шпанија. Америго Веспучи му напишал
писмо на својот пријател Лоренцо, кој бил владетел на Фиренца.
Во писмото биле содржани факти за неговите искуства од она што тој го нарекол „Екстремни
граници на Азија“. Откако се вратил Веспучи, се случува да се утврдуваат неговите белешки
каде бил и на негово изненадување открил дека тој ја преминал линијата на разграничување
направена од страна на папата Александар VI. Тој всушност го видел северниот крај на Бразил
десет месеци пред Карбал. Откако Карбал пристигнал во Бразил, кралот Мануел бил љубопитен
да дознае колку земјиште било во сопственост на Португалија. Веспучи сакал да се врати па
кралот Мануел му дал дозвола и бродови да се направат откритија, но не и да се стекнат со
богатство. Веспучи бил нестрплив да се врати. Можеби овој пат ке ја најде звездата а ако тоа се
случило знаел дека тој ке биде познат. Веспучи обележал на Португалска територија и име на
пристаниште откако заминал надолу покрај брегот на Бразил. Тој сакал во основа се да дознае.
Иако не нашол звезда, тој не им дал на креаторите 3300 милји повеќе да додадат на нивните
мапи. И покрај тоа што тој не ја постигнал својата цел, тој не верувал дека тој нашол некој
непознат континент. Како момче, најсреќни моменти од својот живот посветил на
проучувањето на ѕвездите. Неговото хоби било копирање на мапи, но исто така добро се
истакнувал и во областа на математиката. Неговиот сон уште од малечок бил да патува и да се
здобие со подобра слика за тоа како изгледа земјата. Америго бил трет син, и имал два постари
браќа Антонио и Џироламо а најмладиот се викал Бернардо. Родителите му се викале таткото
Стагио и мајка му Елизабет Веспучи. Италија во тоа време уште не била цивилизирана
земја.Италија во тоа време не била добра земја како денес Таа преставувала еден куп, ,,град
држава,, и секогаш кога позајмувала пари тоа биле за свои цели а не за доброто на државата.
Фиренца каде е роден и израснат Америго, бил во ,, градот држава,, и сета моќ во неа ја имало
семејството Медичи. Подоцна во својот живот, Веспучи работел и ја подржувал владата на ,,
градот држава,,. Веспучи во 1492 година, заминал од Фиренца за Севилја, Шпанија бидејки
Италија во тоа време имала монопол, и не сакала истражувања. Во четириесетите години
Веспучи, околу 1495 година станал директор на конпанија која го снабдувала со бродови за да
може да патува. Ова му овозможувало тој да може да патува , и тој бил многу среќен заради
тоа, и постојано бил во пронаоѓање на нови светови, за да се откријат , а не пари или награди за
наоѓање на егзотични места. Веспучи во 1497 година рекол дека тој отишол во посета на ,,
Новиот Свет,,.Малку се знаело за ова бидејки немало многу докази, како на пример кој му
давал подршка на ова патување, или на пример некои списанија или мапи што се користеле,
или било какви членови на екипажот. Но сето тоа биле само гласини за да тој се врати во 1498
година. Подоцна по оваа посета луѓето почнале да се сомневаат деда ,, Колумбо бил основач на
новиот свет,, иако тој сметал дека бил во Индија.
20
делови и понатаму останале загатка за Европјаните, бидејки не знаеле што се крие на толку
голем простор. За него понатаму кружеле фантастични приказни и претпоставки кои се
провлекувале од дамнешни времиња. Португалските откритија ја навестиле можноста за
откривање на поморскиот пат за Индија, но било чувано во тајност се додека Португалците не
оформиле доволно силна експедиција за таков потфат. И кај останатите држави од Западна
Европа добро се развило поморството. Во тој период се јавиле и нови научни погледи за
обликот на земјата. Се развила и идејата дека ако се патува на запад преку Атлантикот ќе се
дојде до земјите од Далечнит Исток. Развојот на бродоградбата, цртањето на релативно точни
карти на познатиот свет, откривањето на компасот и можноста на ориентација на бродовите на
отворено море, заедно со однапред спомнатата идеја довеле до нови географски откритија, кои
во историјата се познати како ,,големи географски откритија,,.
22
