3. ETIOLOGIJA
Neposredni uzrok anafilaktičnog šoka, kao i svih alergijskih reakcija, su
alergeni
koji dospevaju u
organizam i reaguju sa već postojećim
antitelima
u njemu. Alergeni koji mogu da izazovu anafilaktični
šok dele se u dve grupe; haptene, (koji su mali hemijski molekuli, poput dinitrofenola ili penicilina,
koji mogu da se vežu za antitela, ali ne mogu i da aktiviraju B-ćelije, što je preduslov za njihovu
proliferaciju i lučenje odgovarajućih citokina i kompletne alergene.
Najčešći alergeni koji mogu izazivati anafilaktični šok
kontrastna jodna sredstva koja se koriste u radiologiji
anestetici (opšti i lokalni)
analgetici (salicilati, piramidon)
vitamini B-grupe
ostali lekovi (meprobamat, estrogen)
heterologi serumi (konjski ili volovski)
otrovi insekata (ose, pčele, stršljenova)
hormoni proteinskog sastava (insulin, ACTH, ekstrakti hipofize)
enzimi (streptokinaza, penicilinaza, hialuronidaza)
hrana (ribe, rakovi, školjke, jagode, jaja)
alergenski ekstrakti za dijagnostičke testove ili desenzibilizaciju
Kao faktori predispozicije i favorizirajući činioci za pojavu anafilaktičnog šoka navode se u kliničkoj
praksi:
Način unošenja alergena u organizam
Anafilaktični šok najčešće nastaje pri intravenskom unosu a zatim preko
kože
i
digestivnog trakta
.
Preosetljivost
(hipersenzibilitet)
Preosetljivost organizma na alergene i medikamente, je individualna za svaki organizam.
Ostali faktori
Količina unetog alergena, starosna dob i
pol
najverovatnije nemaju značaj za pojavu anafilaktičnog
šoka.
4. PATOFIZIOLOGIJA I KLINIČKA SLIKA
Naziv anafilaksa (u prevodu - „protiv zaštite“) prvi su u svojim delima primenili francuski fiziolozi
Partiera i Richetla
1901
. godine, koji su anafilaksu opisali kao sistemski oblik rane preosetljivosti koja
simultano i naglo zahvata više organskih sistema i može da uzrokuje smrt zbog opstrukcije disanja ili
ireverzibilnog vaskularnog kolapsa.
