VISOKA POSLOVNA ŠKOLA STRUKOVNIH STUDIJA U LESKOVCU
SEMINARSKI RAD
Tema: Analiza angažovanih sredstava i njihovo korišćenje u proizvodnoj
fazi preduzeća
Predmet: Analiza poslovanja
Mentor:
Student:
Prof. dr Dragomir Radovanović
Aleksandar Jovanović 11 110
Leskovac, 2013. god.
Sadržaj:
1. Analiza angažovanih obrtnih sredstava (tekuća imovina) ....................................2
2. Analiza angažovanih osnovnih sredstava (stalna imovina) ..................................4
2.1. Veličina osnovnih sredstava ...............................................................................5
2.2. Struktura osnovnih sredstava, kvantitativne promene koje su nastale na njima i
njihova tehnička podobnost .................................................................................6
2.3. Istrošenost osnovnih sredstava ............................................................................7
2.4. Korišćenje osnovnih sredstava ...........................................................................8
Zaključak ........................................................................................................................13
Literatura ........................................................................................................................ 14
1
Da bi se konstatovali stvarni uzroci odstupanja veličine nedovršene proizvodnje i
poluproizvoda nužno je dati njihovu strukturu prema vrstama artikala ali isto tako i
njihovu veličinu po proizvodnim organizacionim jedinicama i u različitim vremenskim
periodima što je naročito bitno kod proizvodnje sezonskih artikala.
Inače kao uzroci odstupanja u veličini i strukturi nedovršene proizvodnje i
poluproizvoda mogu se javiti promene u veličini proizvodnje i njenom asortimanu,
izmene u tehnološkom procesu, zastoj u radu usled nedostatka sirovina ili nekog drugog
važnijeg materijala, neblagovremeno i loše organizaciono dostavljanje materijala na
radna mesta, neblagovremene pripreme proizvodnje, prekid struje, kvar na mašinama,
smanjenje produktivnosti neke grupe radnika i sl. Iako je veličina proizvodnje naznačena
kao uzrok odstupanja, ne znači da svako njeno povećanje odnosno smanjenje utiče i na
promenu veličine nedovršene proizvodnje. Tako ukoliko je veličina proizvodnje
postignuta radom u dve ili više smena ili većim intenzitetom rada, ona ne mora da
prouzrokuje povećanje veličine nedovršene proizvodnje. Međutim, ukoliko se veća
proizvodnja postigne korišćenjem novih osnovnih sredstava ili sredstava koja pre toga
nisu bila u upotrebi, ona po pravilu uslovljava i povećanje veličine nedovršene
proizvodnje. U svakom slučaju korisno je upotrebom formule:
sagledati da li po jedinici proizvodnje nedovršena proizvodnja opada, što je pozitivno, ili
raste, što je negativno.
Za nedovršenu proizvodnju i poluproizvode isto kao i za sva ostala sredstva treba
rikazati pokazatelje iz sistema obrta da bi se sagledalo korišćenje i pravilna upotreba tih
sredstava.
Stepen korišćenja sredstava uloženih u nedovršenu proizvodnju iznalazi se
pomoću odnosa vrednosti gotovih proizvoda po ceni koštanja i vrednosti svih troškova
napravljenih za proizvodnju (iznos vrednosti gotovih proizvoda se iznalazi sa negativne
strane računa na kojima se vodi proizvodnja u toku, dok iznos ukupnih troškova sa
pozitivne strane tih računa. Ukoliko se vrednost gotovih proizvoda prenosi na račune
zaliha gotovih proizvoda preko specijalnih računa, koji ima funkciju negativne strane
računa proizvodnje u toku, onda se sa tog računa dobija iznos vrednosti gotovih
proizvoda).
Stepen korišćenja analiziranog perioda upoređen sa stepenom prethodne godine
odnosno stepenom prethodnih godina pokazuje u kojim se periodima proizvodnja
završavala u većim količinama. Ovo sa svoje strane omogućuje da se otkriju eventualni
nedostaci u procesu proizvodnje.
Koeficijent obrta se dobija kada se vrednost gotove proizvodnje po stvarnoj ceni
koštanja, kao efekat, podeli masom kojom je postignut efekat.
3
Vreme trajanja obrta pokazuje koliko je dana bilo potrebno da se masa sredstava
angažovanih u proizvodnji transformiše u gotove proizvode odnosno utvrđuje prosečno
vreme trajanja jednog proizvodnog procesa.
Pokazatelji iz sistema obrta poluproizvoda iznalaze se na isti način kao i gotovih
proizvoda s tom razlikom što se podaci dobijaju sa odgovarajućih računa na kojima se
vode poluproizvodi. Kao i kod ostalih, tako i kod ove analize treba na kraju preporučiti
mere koje treba da doprinesu da se zalihe nedovršene proizvodnje i poluproizvoda smanje
a obrt angažovanih sredstava uveća, odnosno da se proces proizvodnje ubrza.
2. Analiza angažovanih osnovnih sredstava
(stalana imovina)
Angažovana osnovna sredstva u proizvodnoj fazi upoređena sa ukupnim
osnovnim, pa i ukupnim poslovnim sredstvima u preduzeću predstavljaju često njegov
najveći deo pa je zbog toga i njihova analiza od posebnog značaja. Međutim, značaj
njihove analize leži još više u tome što ta sredstva predstavljaju kapacitet ili omogućuju
njegovo korišćenje pa od njih u mnogome zavisi izvršenje zadatka proizvodne faze a i
preduzeća u celini. Upravo zbog ove važnosti treba osnovna sredstva ispitati sa više
aspekata i utvrditi da li se ona dobro koriste, pravilno održavaju da bi im se vek trajanja
produžio, da li ima sredstava koja su van upotrebe pa treba da se prodaju ili preustupe i
eventualno postoji li potreba da se nabave nova ili zamene stara. Ovako shvaćena analiza
angažovanih osnovnih sredstava u proizvodnoj fazi treba da doprinese povećanju obima
proizvodnje i smanjenju troškova koje ona prouzrokuje.
Analiza osnovnih sredstava treba da obuhvati sledeće ispitivanje:
1. veličinu osnovnih sredstava,
2. strukturu osnovnih sredstava, kvantitativnih promena koje su nastale na
njima i njihovu tehničku podobnost,
3. istrošenost osnovnih sredstava,
4. korišćenje osnovnih sredstava,
5. brige o čuvanju i pravilnom rukovanju osnovnim sredstvima,
6. tehničke opremljenosti rada,
7. perspektive za povećanje odnosno smanjenje osnovnih sredstava.
4
