VISOKA ŠKOLA “CEPS-CENTAR ZA POSLOVNE STUDIJE”
KISELJAK
ANALIZA BILANSA USPJEHA
SEMINARSKI RAD
Kolegij:
Računovodstvo
Mentor:
Prof. Tomislav Stajčić
Student:
Smjer: Poslovna Ekonomija
Kiseljak, 2016.
SADRŽAJ
1. UVOD
...............................................................................................................................3
2. ANALIZA BILANSA USPJEHA
....................................................................................4
2.1 Formiranje bilansa uspjeha ...............................................................................................4
2.2. Analiza bilansa uspjeha ....................................................................................................6
2.3. Analiza prihoda ...............................................................................................................6
2.4. Analiza rashoda ...............................................................................................................8
2.5. Analiza troškova ..............................................................................................................9
2.6. Analiza rezultata poslovanja ..........................................................................................15
2.7. Analiza dobitka ..............................................................................................................16
2.8. Analiza gubitka ..............................................................................................................17
3. PRAKTIČAN PRIMJER
...............................................................................................19
4. ZAKLJUČAK
..................................................................................................................21
5. LITERATURA
................................................................................................................22
2
2. ANALIZA BILANSA USPJEHA
2.1. FORMIRANJE BILANSA USPJEHA
„Bilans uspjeha
predstavlja finansijski izvještaj u kome su prikazani prihodi i rashodi
za dati obračunski period iz čijeg se sučeljavanja utvrđuje rezultat koji može biti pozitivan ili
negativan“
2
Prihodi
se definišu kao „povećanje ekonomskih koristi tokom obračunskog perioda u
obliku priliva ili unapređenja sredstva ili smanjenja obaveza što ima za posljedicu povećanje
vlasničkog kapitala,osim onog u vezi s doprinosima-uplatama od strane učesnika u
vlasničkom kapitalu“.
Pojam
rashoda
obuhvata“smanjenja ekonomskih koristi tokom obračunskog perioda
u obliku odliva ili iscrpljenja sredstava ili stvaranja obaveza što za posljedicu ima smanjenje
vlasničkog kapitala,osim onog u vezi s raspodjelom vlasničkog kapitala učesnicima“.
3
Kada su prihodi veći od rashoda rezultat poslovanja je pozitivan, a kada su prihodi manji od
rashoda rezultat je negativan.
Bilans uspjeha može se prikazati u formi jednostranog i dvostranog pregleda
Jednostrani pregled prvo iskazuje prihode zatim rashode i na kraju rezultat poslovanja
preduzeća i izgleda ovako:
1.Prihodi
2.Rashodi
3.Rezultat
Ako je bilans uspjeh dat u formi dvostranog pregleda na lijevoj strani se iskazuju
rashodi i dobici , a na desnoj prihodi i gubici i to izgleda ovako:
Rashodi
Prihodi
Dobitak
Gubitak
Metode prikazivanja prihoda i rashoda
U bilansu uspjeha rashodi i prihodi se mogu prikazivati u saldiranim i nesaldiranim
iznosima. Ako su u pitanju nesaldirani iznosi bilans uspjeha se sastavlja po bruto principu, a
ako se radi o saldiranim iznosima sastavlja se po neto principu.
Po bruto principu svaka vrsta prihoda i rashoda iskazuje se posebno.
Po neto principu ne iskazuju se potpuno, jer se to smatra poslovnom tajnom, iskazuje se samo
dobitak ili gubitak .
Metoda obračuna rezultata poslovanja
2
Bogetić, Pavle Analiza bilansa, Univerzitet Crne Gore-Ekonomski fakultet,2000., šesto izdanje, 165str.
3
Kodeks računovodstvenih načela (Službene novine Federacije BiH,broj50/98), paragraf 103
4
„Rezultat poslovanja preduzeća predstavlja razliku između prihoda i rashoda ,koji se
odnose na proizvedene i prodate učinke“
4
.“Obračun rezultata poslovanja vrši se po metodi
ukupnih troškova i metodi prodatih učinaka.“
5
Metoda ukupnih troškova
kao osnovu za obračun uspjeha uzima ostvarenu proizvodnju
odnosno izvršene učinke .Komparacijom svih prihoda i rashoda proizvedenih proizvoda ili
izvršenih usluga dobijemo rezultat poslovanja. Prihodi od prodaje se koriguju se za promjene
vrijednosti zaliha po cijeni koštanja.“Cilj ove metode je prikaže ukupne rashode i prihode od
obračunskog perioda“.“Rashodi perioda sadrže se u proizvedenim učincima(realizovanim i
nerealizovanim-koji imaju karakter zaliha), realizovani učinci perioda prikazuju se u visini
ostvarenog prihoda, a nerealizovani po cijeni koštanja.“
6
„Na rashodnoj strani pregleda prikazuju su ulaganja u troškove realizovanih učinka i zalihe
nerealizovanih učinaka,a na prihodnoj strani, prihodi realizovanih učinaka i zaliha“.
7
Metoda troškova prodatih učinaka
„Prema ovoj metodi bilans uspjeha prikazuje prihode i rashode koji se odnose na
prodate učinke (proizvode i usluge)u posmatranom obračunskom periodu.Ovdje se ne
prikazuju prihodi i rashodi koji se odnose na prodate učinke. Rashodi se prema ovoj metodi
raščlanjuju prema funkcijama (na rashode proizvodnje,administracije,upravljanja i
prodaje,mjestima i nosiocima proizvodnje)“.
8
Raščlanjivanje bilansa uspjeha
Raščlanjivanje bilansa uspjeha mora zadovoljiti principe kontrole i princip potpunosti
odnosno prema principu potpunosti treba da prikaže ukupne prihode i rashode i rezultat
poslovanja po vrstama a prema principu kontrole treba omogućiti razlikovanje
prihoda ,rashoda i rezultata poslovanja po područjima njihovog nastajanja na dio koji se
odnosi na proizvodnju, po osnovu plasmana kapitala itd.
Prema vrstama imamo tri grupe prihoda :poslovni,finansijski i vanredni a rashodi se također
dijele po istom principu.
4
Kodeks računovodstvenih načela (Službene novine Federacije BiH,broj50/98), paragraf 103
5
Kodeks računovodstvenih načela (Službene novine Federacije BiH,broj50/98), paragraf 103
6
Bogetić, Pavle, Analiza bilansa, Univerzitet Crne Gore-Ekonomski fakultet,2000., šesto izdanje 167str.
7
8
Kodeks računovodstvenih načela (Službene novine Federacije BiH,broj50/98), paragraf 103 168str.
5
Analiza poslovnih prihoda
Njih treba detaljno analizirati jer potiču iz redovne djelatnosti preduzeća i
predstavljaju najsigurnijr prihode. Analizu učešća poslovnih prihoda u strukturi prihoda
vršimo na osnovu podataka:
Učešće prihoda od prodaje = prihodi od prodaje/ukupni poslovni prihodi x 100
Učešće prihoda od zakupnine = prihodi od zakupnine/poslovni prihodi x 100
Učešće prihoda od subvencija dotacija = prihodi od subvencija dotacija/poslovni
prihodi x 100
Analizom treba izvesti konstataciju o obimu formiranog poslovnog prihoda u tekućoj godini,
trendu njegove dinamike u odnosu na prethodne godine i faktorima koji su uslovili njegov
rast odnosno pad.
Najveći dio poslovnog prihoda formira se po osnovu fakturne vrijednosti. Faktori poslovnog
prihoda su“količina proizvoda i usluga i prodajne cijene“.
„
P=QXC
, gdje je
P
=poslovni prihod,
Q
=količina proizvoda
a C
=prodajne cijene.“
11
„Količina proizvoda i usluga utiču na nivo poslovnog prihoda.
Faktori proizvodnje su faktori obima proizvodnje i poslovnog prihoda“
12
Proizvodni kapaciteti, iskorištenje radne snage utiču na obim poslovanja. Što je veća
iskorištenost kapaciteta i radne snage obim poslovanja je veći,odnosno ostvareni prihod je
veći.
Faktori realizacije utiču na realizaciju proizvedenih proizvoda, a preko njih i na nivo
ostvarenog prihoda.“To su kvalitet proizvoda, cijena proizvoda, saobraćajni uslovi itd.“
13
Na nivo ostvarenog prihoda utiču i cijene proizvoda, a na njih utiču faktori kvaliteta
proizvoda.
Za analizu je važno da identifikuje ove faktore, koji utiču na nivo poslovnog prihoda i da
preduzme određene mjere za njegovo povećanje u budućnosti.
Analiza strukture poslovnih prihoda
U nju spada: analiza vrsta poslovnog prihoda i analiza osnova po kojem je formiran.
Struktura poslovnih prihoda je već prethodno navedena kao i učešće pojedinih dijelova
poslovnih prihoda u ukupnim poslovnim prihodima. Kod strukture poslovnih prihoda treba
obratiti pažnju gdje se poslovni prihodi formiraju odnosno gdje se realizuju učinci po osnovu
kojih se formira poslovni prihod, da li se radi o domaćem ili inozemnom tržištu.
Učešće poslovnih prihoda sa domaćeg tržišta = poslovni prihodi sa domaćeg
tržišta/ukupni poslovni prihodi x 100
Učešće poslovnih prihoda sa inostranog tržišta = poslovni prihodi sa inostranog
tržišta/ukupni poslovni prihodi x 100
11
Bogetić,Pavle , Analiza bilansa, Univerzitet Crne Gore-Ekonomski fakultet,2000., šesto izdanje 171str.
12
Bogetić,Pavle , Analiza bilansa, Univerzitet Crne Gore-Ekonomski fakultet,2000., šesto izdanje 171str.
13
Bogetić,Pavle , Analiza bilansa, Univerzitet Crne Gore-Ekonomski fakultet,2000., šesto izdanje 171str.
7
