interakciji sa njim. Okruženje preduzeća čini set eksternih i inernih faktora koji mogu uticati
na ostvarenje zacrtanih ciljeva. Razvoj preduzeća često se opisuje kao skup promena koju
ono doživljava tokom svog postojanja, životnog ciklusa, koje dolaze iz okruženja, a koje su
stalno prisutne u procesu poslovanja preduzeća.Upravljati rastom i razvojem preduzeća
znači donositi odluke o ciljevima ,pravcima,metodama razvoja i tempom rasta u skladu sa
internim i eksternim faktorima. Za preduzeće je od izuzetne važnosti da eksterne faktore
predvidi i izmeri i da pretpostavi njihov uticaj na buduće poslovanje preduzeća. Značajno je
navesti da na mnoge od tih faktora preduzeće nema skoro nikakvog uticaja.

1.1.Eksterna analiza

Preduzeće je u stalnoj vezi sa okruženjem . Preduzeća uzimaju iz okruženja

inpute (radnu snagu, sirovine, opremu i energiju), transformišu ih u proizvode ili usluge i
zatim ih vraćaju kao outpute u eksterno okruženje.

Eksternu analizu obuhvata analizu informacija iz sljedećih izvora:



politički – važeća registrativa i propisane vladine mjere,kojima se utiče na prduzeće



ekonomski – pokazatelji trenutne uspešnosti preduzeća i budući potencijali Sa
aspekta menadžmenta to su faktori inflacije,kamatne stope,nezaposlenosti i potražnje
itd.



socio-kulturološki – statistike populacije i promene unutar nje(demografske
promjene,vrijednosti i vjerovanje ljudi,stavovi prema radu,obrazovanje stanovništva
itd.)



tehnološki – uticaj novih tehnologija na pozicioniranje preduzeća na tržištu,koji dalje
ukjučuju pronalaske, tehnike i druga znanja koja se koriste u prizvodnji,distribuciji i
prodaji proizvoda.



konkurencija – određenje konkurencije i sagledavanje odnosa sa njom.

Konkurentntska preduzeća i njihovo postojanje u okruženju podstiče preduzeće na
napredak, usavršavanje proizvodnje i stalnu „borbu“ za opstanak na trzištu.

Analiza eksternog

okruženja preduzeća zahteva stalna preispitivanja donešenih odluka, mišljenja i pretpostavki
u vezi određene poslovne aktivnosti po nekim osnovnim pitanjima kao što su :način
ostvarenja profita, položaj i uticaj konkurencije na tržištu,analiza potrošača i nihovih zahtjeva
itd.

Preduzeće ad Vitinka Kozluk svoj proizvodni asortiman bazira na proizvodnji zdrave izvorske,
mineralne vode i osvježavajućim bezalkoholnim napicima i kao takva je najveća u
regionu.Ista trenutno svoje proizvode plasira na tržišta preko 15 zemalja.

1.1.1.PEST analiza

PEST analiza je vrlo praktična i popularna metoda analize eksternog okruženja.

To je

analiza (akronim od reči politički, ekonomski, socio-kultuloroški, tehnološki) koja opisuje
okvir makroekonomskih faktora koji se koriste u istraživanju komponenata okruženja
strateškog menadžmenta. Ona prikazuje i faktore koji utiču na poslovanje jedne kompanije.
Pest analiza sve faktore uticaja grupiše u četiri grupe –

olitički faktori,

konomski faktori,

ociološki fakori i

ehnološki faktori

Slika 1

. – Grupe faktora za kompaniju AD Vitinka Kozluk

Politički faktori



Vitinka posluje na domaćem i međunarodnom

tržištu ali je proizvodnja smještena u Republici

Srpskoj (BiH)



Politička situacija je nestabilna i generalno na

području balkana postoji nestabilnost



Zemlja je u tranziciji sa stalnom težnjom ka

ulasku u Evropsku Uniju



Uticaj I stalno prisustvo međunarodne

zajednice u donošenju odluka što utiče na

poslovni ambijent

Ekonomski faktori



Ekonomski faktori idu na ruku kompaniji . U

svom poslovanju se pridržava brojnih normi i

politika među kojima ističemo:



korporativnu politiku,



politiku kvaliteta i



politiku zadovoljstva klijenata i potrošača



Vitinka je pouzdan i korektan socijalni

partner,



Postepeno smanjivanje administrativnih

barijera.

Sociološki faktori



Sklonost stanovništva ka domaćim

proizvodima.



Sve teža situacija ugroženih kategorija

stanovništva.



popularnost vode i napitaka i nihovo

Tehnološki faktori



Vitinka ima izuzetne konkurentske prednosti u

polju tehnologija proizvodnje.



Napredne mašine, dorada i usavršavanje

procesa proizvodnje.



Mogućnost stalnog unapređenja procesa.

prepoznatljiva i pozicionirala se u svesti kupaca. Na svakom pakovanju treba, na vidljivom
mestu, istaći prepoznatljiv zaštitni znak,koji simbolizuje prirodu i njene vrijednosti, koji bi
pratio svaki proizvod i svaku buduću aktivnost. Pored toga potrebno je planski uvoditi nove
proizvode, kako bi se proširila dubina i dužina mixa, i izašlo u susret specifičnim i
narastajućim željama potrošača.

U tu svrhu trebalo bi napraviti dugoročni plan ulaganja u

proširenje postojeće linije proizvoda razvojem nove tehnolohije. Zahvaljujući kavalitetu
svojih proizvoda, stalnim inovacijama (kojim se bavi tim stručnjaka) tj.Vitinka Kozluk je na
tržište plasirala nekoliko novih proizvoda stvarajući prepoznatljiv brend s ciljem privlačenja
novih potrošača i jačanja lojalnosti postojećih.

Pregovaračka moć dobavljača

Moć  dobavljača  određena  je  snagom  dobavljača  i  njihovom  mogućnošću  za  dizanje  cena
proizvoda  ili  usluga.  Bitno  je  utvrditi  koliko  tačno  potencijalnih  dobavljača  ima,  koliko  je
unikatan  njihov  proizvod  ili  usluga,  te  koliko  će  koštati  ako  želite  promijeniti  dobavljača  u
budućem vremenu.

Ukoliko postoji mogućnost odabira više dobavljača utoliko je veća mogućnost promjene istih i
pronalaska jeftinije alternative. No što ih ima manje, njihova pozicija je jača kao i mogućnost
da naplaćuju po većoj ceni svoje proizvode ili usluge.

Kapaciteti izvora kojim gazduje ovo preduzeće premašuje proizvodne što daje veće šanse za
proširenje postojećih prizvodnih kapaciteta u odnosu na konkurenciju. Najveća prednost
Vitinke Kozluk upoređujući sa drugim sličnim kompanijama i multinacionalnim kompanijama
je proizvodnja i uprava kompanije koja je smještena u Kozluku i Raševu opština Zvornik.
Proizvodnja u Republici Srpskoj u vlastitim fabrikama znači da preduzeće može puno brže
reagovatii na promjene na tržištu. Put koji informacija treba preći od istraživanja tržišta ili
reakcija potrošača do donositelja odluka i proizvodnih linija u fabrikama je puno kraći, te se
određene promjene mogu napraviti jako brzo.