Pijace su nastale gotovo istovremeno kada i prve robne razmene, odnosno kada su ljudi,
suočeni sa pojavom da nečega imaju više nego što im treba, a nečega malo ili uopšte nemaju,
spontano formirali mesta na kojima će razmeniti dobra.

Prvi istorijski oblici pijačne delatnosti su vašari, koji su u nekim sredinama i do danas

opstali kao deo tradicije okupljanja ljudi, najčešće nedeljom ili u vreme verskih praznika. Vašari
su sastavni deo istorije pijačne delatnosti svakog većeg naseljenog mesta, danas grada ili opštine,
a njihov intenzivniji razvoj beleži se u 18. veku.

Od nastajanja do danas pijace su barometar društveno-ekonomskih prilika u sredinama u

kojima egzistiraju. Dve konstantne osobine pijačne delatnosti, koje se nisu menjale kroz istoriju,
su

vitalnost

prilagodljivost

različitim uslovima poslovanja.

Istorijski gledano, evolucija pijaca počinje na otvorenim prostorima, najčešće trgovima ili

centralnim mestima okupljanja stanovništva, gde se prodajala odvijala unapred određenim
danima.

Vremenom su pijace dobijale

prostorne i fizičke karakterisike

po kojima ih danas

možemo podeliti na:

ulične pijace

, kakvih je kod nas malo i koje se organizuju određenim povodom.

Zanimljiv

primer su pijace organski vrednije (zdrave) hrane koje se jednom ili više puta

mesečno, na otvorenom prostoru, organizuju u Novom Sadu i Beogradu. U vreme velikih
verskih ili drugih praznika, neke lokalne samouprave izdaju posebne dozvole prodavcima
za rad na ulicama i trgovima (božićni i novogodičnji vašari, na primer);

pijace na otvorenom

, nenatkrivenom prostoru, koje su tipične za ruralne sredine i manja

naseljena mesta, karakteristične po tome što su opremljene isključivo tezgama i
eventualno boksovima za odlaganje zelene robe;

natkrivene pijace

sa osnovnom komunalnom infrastrukturom. U građevinskom smislu to

nadstrešnica, sanitarni čvorovi i lokali, a podrazumeva se da ovakve pijace imaju i

uređene putne prilaze i popločan ili asfaltiran prostor na kojem se odvija trgovina. Od
opreme većina ovih pijaca ima tezge, boksove i eventualno rashladne vitrine;

savremene pijace

, tipične uglavnom za gradove, koje imaju kompletnu komunalnu

infrastrukturu (natkriveni i ograđeni prostori) i savremenu pijačnu opremu. Sastavni deo
infrastrukture ovih pijaca su i obeležena parking mesta, uređeni skladišni prostori, veliki
broj lokala sa širokom ponudom prehrambenih proizvoda i niz drugih sadržaja (telefonske

govornice, menjačnice, banke …). Oprema na ovim pijacama je u skladu sa standradima
XXI veka – tu su rashladne vitrine i rashladne komore, tezge su prlagođene različitim
vrstama robe koja se prodaje na njima, itd.

veletržnice (pijace na veliko)/kvantaške pijace

koje po svojoj osnovnoj funkciji i

nameni

moraju biti smeštene na veliki otvoreni prostor na kojem se roba na veliko prodaje

uglavnom iz kamiona ili drugih teretnih vozila. Lokacijski ove pijace treba da budu u
neposrednoj blizini velikih centara snabdevanja i da imaju dobre veze sa ključnim
saobraćajnicama (magistralni i regionalni putevi). Infrastruktura ovih pijaca kod nas je
trenutno uglavnom redukovana na kvalitet podloge (asfalt), teretne vage, ogradu i
sanitarne čvorove. Za razliku od veletržnica, kvantaške pijace nemaju skladišne prostore
niti specijalizovane objekte za pretovar i pakovanje robe.

2. OPŠTE KARAKTERISTIKE PIJAČNIH PROSTORA

Prema opštim karakteristikama razlikujemo sledeće pijačne prostore:

zelene pijace

(proizvodi hortikulture, kao što su sveže voće, povrće i cveće);

mlečne pijace

(mleko, sir i mlečni proizvodi, sveže pileće meso);

mešovite pijace

(voće, povrće, mlečni proizvodi, sveže pileće meso, riba, mesni

proizvodi,

pekarski proizvodi, organski vrednija hrana itd.);

robne i zanatske pijace

(neprehrambena roba široke potrošnje, pretežno konfekcija i

proizvodi zanatskih radnji);

kvantaške pijace

(voće i povrće na veliko);

stočne pijace

(živa stoka, žitarice i stočna hrana);

auto pijace

(polovni automobili, motorcikli, bicikli i teretna vozila);

vašari

(pijačne manifestacije koje se po tradici održavaju uglavnom u vreme verskih

praznika i koje objedinjuju ponudu svih vrsta pijaca)

Trenutno samo 3 pijace u gradu rade profitabilno.

Pijace na kojima tezge uzimaju u zakup

preprodavci su skuplje, pa tako stanovnici naselja Palilula radije pazare na Tvrđavskoj pijaci gde
prodaju proizvođači.

Potpredsednik Udruženja pijaca, istakao  je da je  pijačna kupovina u čitavoj zemlji u opadanju, a
u prvoj polovini 2016. godine, zakup tezgi na niškim pijacama manji je za 4 odsto u odnosu na
2015. Smatra da su veliki marketi  krivi za opadanje pijačne prodaje jer im je roba često na akciji,
a kupci na jednom mestu mogu da pazare sve što im je potrebno.  Od 11 pijačnih preduzeća
koliko samostalno posluju u Srbiji, svega 4 opstaju – u Subotici, Beogradu, Novom Sadu i Nišu.
U ostalim opštinama je pijačarstvo u sistemu sa drugim komunalnim preduzećima

4.UPOREDNA ANALIZA URBANISTIČKIH PLANOVA GRADA NIŠA

Na osnovu člana 35. stav 10. Zakona o planiranju i izgradnji “Službeni glasnik RS” broj 72/2009
i 81/2009, član 37, tačka 6. Statuta grada Niša ( Službeni list grada Niša, br. 88/2008), Skupština
grada Niša donela je Generalni Urbanistički plan Niša 2010-2025.

Zelena   pijaca   Namena   "Zelena   pijaca"   zahvata   ukupnu   površinu   od   7,69   ha,   što   predstavlja
0,03% područja GUP-a, odnosno 2,08% zbira namena "Komunalne delatnosti". Uslovi koji se
odnose na izgradnju objekata i uređenje prostora u okviru namene "Zelena pijaca" propisani su
Pravilima   građenja,   kojima   su   definisani   urbanistički   pokazatelji,   urbanističke   mreže   linija   i
pravila   izgradnje   u   okviru   poglavlja   3.1.9.   PG-09.   Namena   "Zelena   pijaca"   zastupljena   je   u
sledećim   gradskim   opštinama,   odnosno   prostornim   celinama,   urbanističkim   zonama   i
katastarskim opštinama: Gradska opština Medijana: ME-02-01A (KO Niš-Ćele Kula, deo 1);
ME-03-01B (KO Niš-Ćele Kula, deo

Gradska opština Niška Banja: NB-05-04A (KO Niška Banja, deo 1); NB-06-04B (KO Niška
Banja, deo 2 Nikola Tesla); Gradska opština Palilula: PL-08-09 (KO Niš-Bubanj, deo 2); PL-12-
14 (KO Novo Selo); Gradska opština Pantelej: PN-14-23 (KO Niš-Pantelej); Gradska opština
Crveni Krst: CK-18-32 (KO Niš-Crveni Krst).

A.2.10. Kvantaška pijaca, veletržnica i autopijaca Namena "Kvantaška pijaca" zahvata ukupnu
površinu od 26,71 ha, što predstavlja 0,10% područja GUP-a, odnosno 7,22% zbira namena
"Komunalne delatnosti". Uslovi koji se odnose na izgradnju objekata i uređenje prostora u okviru
namene "Kvantaška pijaca, veletržnica i autopijaca" propisani su Pravilima građenja, kojima su
definisani urbanistički pokazatelji, urbanističke mreže linija i pravila izgradnje u okviru poglavlja
3.1.9. PG-09. Namena "Kvantaška pijaca" zastupljena je u sledećim gradskim opštinama,
odnosno prostornim celinama, urbanističkim zonama i katastarskim opštinama: Namena
"Kvantaška pijaca" zastupljena je u sledećim gradskim opštinama, odnosno prostornim celinama,
urbanističkim zonama i katastarskim opštinama: Gradska opština Medijana: ME-03-01B (KO
Niš-Ćele Kula, deo 2); Gradska opština Palilula: PL-11-11 (KO Pasi Poljana).