UNIVERZITET U SARAJEVU
MUZIČKA AKADEMIJA SARAJEVO
ODSJEK: Muzička teorija i pedagogija
PREDMET: Analiza muzičkog djela III
STUDENT: Ariana Piknjač
MENTOR: doc. dr. Amila Ramović
DATUM: 18.05.2017.
Tretman neoklasičnog sonatnog oblika i muzičko-stilskih elemenata kompozicije Francis
Poulenca
Sonata za flautu i klavir, I stav
„Osnovne odlike neoklasicizma se mogu predstaviti jednom rečenicom: povratak klasičkog
organizaciji tonskog materijala. Pod terminom klasička misli se na prošlost koja u stilskom
može biti bilo koja ranija stilska epoha, od renesanse do romantizma. Na taj način termin
neoklasicizam se definira kao povratak klasičkoj organizaciji materijala u svim tonskim
parametrima.“
1
Neoklasicizam je predstavljao istaknuti dio zapadne muzike između dva svjetska rata,
vrijeme kada su stabilnost i tradicija uglavnom bili više vrednovani od eksperimentisanja i
avangardnih pogleda. Neoklasicizam raste iz primitivizma i predstavlja reakciju na novi
impresionizam i ekspresionizam i pretjeranost kasnog romantizma koji je i dalje bio aktivan.
Teži ka apsolutnoj muzici, svjesno zasnovana na tradiciji baroknog i klasičnog perioda.
Neoklasična muzika se odnosi na muziku koja je pokušala da vrati estetske propise vezane sa
široko definisanim konceptom "klasicizma", odnosno reda, ravnoteže, jasnoće,
ekonomičnosti, i emotivnog ograničenja.
Glavne karakteristike ovog perioda jesu ravnoteža, objektivnost, ekonomičnost i jasnoća.
Uprkos očiglednoj namjeri parodije na klasički muzički period, sa čestim muzičkim citatima,
neoklasička muzika i dalje zvuči svježa i nova, nikad se ne oslanja na identičnu mimiku
ranijih stilova. Bitno je istaknuti najznačajnije karakteristike ovog pokreta implementirane i
uočljive u djelima napisane u ovom novom neoklasičnom „muzičkom jeziku“:
1
Čavlović, Ivan,
Muzički oblici i stilovi. Analiza muzičkog djela
, Sarajevo: Muzička akademija, 2014.
-
korištenje klasične forme,
-
tonalnih centri i klasičnih harmonija,
-
tercne teme,
-
pojava tipičnih klasičnih kadenci,
-
regularne fraze, neregularne fraze,
-
bitonalitetnost,
-
permenij lad,
-
napolitanski akord/sfera,
-
korištenje nesrodnih tonaliteta s ciljem pridonošenja boji i teksturi,
-
jasnije i uočljive teme,
-
izbjegavanje pretjeranih muzičkih gesti i kompleksnih forma iz kasnog romantizma,
„emocionalna ograničena“ djela u odnosu na „pretjeranu emocionalnost“ prisutnu u
kasno-romantičkim djelima u to doba.
Neoklasička muzika često sadrži složene ritmove, bogata je upotreba kromatike i disonance,
a melodijska konstrukcija posjeduje značajnu važnost za strukturu djela.
Francis Poulenc je bio član Les Six-a, grupa mladih francuskih kompozitora u sastavu
Georges Auric, Louis Durey, Arthur Honegger, Darius Milhaud, Francis Poulenc i Germaine
Tailleferre, koji su 1920-ih postigli međunarodnu slavu. Oni su kultivisali popularnu, muzičku
dvoranu , i „cafe style“, kao i džez. Poulenc je stajao iza mišljenja da je čovjekova priroda
nesavršena. Smatrao je da je bolje da se postavi tzv.umjereni cilj, bilo u društvu ili u
umjetnosti, i da to ostvari i postigne na visokom nivou, nego da teži ka nedostižnom idealu i
da ne uspije. Veoma poseban stil Poulenca uglavnom se oslanja na njegovu upotrebu snažnih
muzičkih kontrasta. Harmonija se kreće između Stravinskijevih disonanci i bujnih akordskih
progresija; snažan kontrapunkt u oštrim frazama mijenjajući se sa lirskim melodijskim
pisanjem; dinamika se često kreće od prigušenog klavirskog zvuka do izrazitog forte u
prostoru od takta ili eventualno dva.
Klavirista Pascal Rogé je 1999. godine prokomentarisao da su obje strane muzičke
prirode Poulenca jednako važne: "Morate ga prihvatiti kao cjelinu. Ako oduzmete bilo koji
dio, ozbiljnu ili neozbiljnu, uništite ga. Ako izbrišete samo jedan dio njega dobijate samo
blijedu fotokopiju onoga što je on zaista.“
