Univerzitet u Banjoj Luci
Akademija umjetnosti
Studijski program: Muzička umjetnost
Smjer: MTP
Nastavni predmet: Kontrapunkt 3
Seminarski rad
Analiza Preludijuma br. 20. a-moll
Johana Sebastijana Baha
Mentor: mr Zoran Nikolić
Student: Dragana Tofil
Banja Luka
2016
O kompozitoru:
Johan Sebastijan Bah je rođen 21 . marta 1685. godine u Ajzenahu a preminuo je 28. jula
1750. godine u Lajpcigu . Bio je njemački kompozitor, orguljaš i čembalista iz doba baroka,
široko priznat kao jedan od najvecih kompozitora i stubova univerzalne kulture. Njegova dela
karakteriše intelektualna dubina, tehničko savršenstvo i umjetnička ljepota. Potiče iz jedne od
najznamenitijih muzičkih porodica, koja je podarila muzičkoj istoriji preko 35 značajnih
kompozitora i mnoge muzičare izvođače. Za života je bio poznat kao orguljaš i čembalista, dok
je njegovo kompozitorsko stvaralaštvo smatrano običnim poslom profesionalnog muzičara 15
— 17. vjeka, koji je stvarao muziku za prigode na dvoru, u crkvi ili u gradu. Sa 17 godina svirao
je orgulje, klavir, violinu, violu, pjevao u horu i bio pomocnik kantora.Kasnije je radio kao
orguljaš, dvorski i crkveni muzičar, dirigent i učitelj. Stekao je slavu kao izvođač na orguljama
i čembalu, i kao muzički improvizator .
Bahov opus se može podijeliti na tri velika stilska perioda koje su obilježili stilovi aktuelnog
doba i razvoj ličnog stila. Najznačajnije godine su bile one koje je Bah proveo u Vajmaru
(1708—1713) gdje se koncentrisao na orgulje kao i na crkvene kantate podjednako kao
izvođač i kompozitor . Djela iz ovog perioda usvajaju uzore iz njemačke crkvene instrumentalne
i vokalne muzike 17. i s početka 18. vjeka, kao i neke elemente muzike Freskobaldija i
francuskih kompozitora 17. vjeka.
O preludijumu:
Naziv „preludijum“ pojavljuje se još u 15. vijeku i bio je sinonim za tokatu.
Preludijum je instrumentalni stav prvobitno solistički, slobodnog improvizacijskog
karaktera. Razvio se iz improvizacijskih uvoda kojima je orguljas davao intonaciju
crkvenom horu ili je sa takvim uvodnim stavom svirač isprobavao instrument pred
nastup. Pisan je za intrumente sa dirkama ili lautu. Tokom 16. vijeka preludijum se
proširio i u Italiji, Francuskoj, Španiji i Engleskoj. U tom periodu počinju se razlikovati
dva temeljna principa oblikovanja: pored improvizacijksi građenog preludijuma javlja
se i preludijum sa imitacijskim, polifonički vođenim dionicama. Od sredine 17. vijeka
preludijumi se sve češće komponuju kao formalno zaokruženi uvodni stavovi u
složenijem muzičkom obliku. Preludijum se tada pojavljuje kao prvi stav svite, a
najčešće kao predigra fuge. U Bahovo vrijeme susreću se takvi uvodni preludijumi pod
različitim nazivima:
Simfonia, Ouvertira, Praeambulum
. Barokni preludijum oblikuje
se tematski jedinstveno s karakterističnim instrumentalnim figurama. Po obliku
raznolike, umjetnički dotjerane preludijume stvorio je J.S. Bah, pogotovo u zbirci
Das
Wohltemperierte Klavier
, i u velikim orguljskim preludijumima. Bahovi preludijumi
tematski su često povezani s građom fuge. Glavni tipovi preludijuma:
a)
Figuracioni preludijum
je preludijum gradjen od harmonskih figuracija.
Odlikuje se živahnim, motoričnim pokretom što ih približuje tokati.
b)
Homofoni preludijum
podsjeća na kakav koncertanti solo ili duet iz barokne
kamerne muzike zbog toga što se 1-2 vodeća glasa izdvajaju iz akordske pratnje.
c)
Mješoviti preludijum
je preludijum sastavljen od 2-3 kontrastna odsjeka.
d)
Polifoni preludijum,
kao što je preludijum o kome je rijec u ovom radu,
je
preludijum polifone fakture. Neki su rađeni u slobodnoj polifoniji, bez imitacije,
ili su imitacije samo mjestimično upotrebljivane i od drugostepenog značaja.
Drugi su pisani striktno kontrapunktski, sa stalnim brojem glasova i uz dosljednu
upotrebu imitacija, sa stalnim brojem glasova i uz dosljednu upotrebu imitacija,
tako da se blize fugi, ili jos češće invenciji. Njihov oblik je jasno dvodjelan ili
trodjelan. Ako se poslije prvog dijela nalazi znak ponavljanja preludijum
podjsjeća po obliku na igre barokne svite. Preludijum koji predstavljam u ovom
radu je dvodjelnog oblika i ima znak ponavljanja na kraju prvog dijela i time
podsjeća na igru barokne svite, bolje rečeno alemandu (
a:║:b)
.
