2
UVOD
Koljeno je najveći zglob u ljudskom tijelu, ujedno je najkomlipkovanije građe, ali i zglob koji
se najviše povređuje. Omogućava pokrete pregibanja, opružanja i ograničene pokrete
spoljašnjeg i unutrašnjeg obrtanja. Koljeno čine tri kosti sa svojim zglobnim površinama:
1. butna kost (femur)
2. golenjača (tibia)
3. čašica (patella)
Zglobne površine ove tri kosti, obuhvaćene su čvrtsom vezivnom opnom, tzv. zglobnom
čahurom, koja daje čvrstinu zglobu koljena, a u istov vrijeme dozvoljava i pokrete unutar
granica za ova zglob. Zglobnu čahuru, sa spoljašne strane pojačavaju zglobne veze
(ligamenti): prednja, čašična veza, bočne, spošljašnja i unutrašnja i zadnje veze koje
predstavljaju pojačanja tetiva okolnih mišića. Unutra same zglobne šupljine, nalaze se dve
snažne ukrštene veze (ligamenti), prednja i zadnja, koje direktno povezuju zglobne površine
butne kosti i koljenače. Kada je riječ o deformaciji koljena, ona može biti urođena ili stečena
bolešću, kao rahitis npr., pa u tom slučaju koljena mogu zadobiti izgled slova x ili slova o.
Deformacije, kao takve, se posebno u djetinjstvu mogu liječiti ortopedskim mjerama.
4
Tibiofemoralni zglob čine konkavna platforma tibije i konveksni zglobni nastavci femura.
Ovo čini da se tokom pokreta konkavna tibija kreće preko konveksnog femura u istom smjeru
kao fiziološki pokret zgloba. Drugim riječima, zadnje klizanje prilikom fleksije i prednje
klizanje prilikom ektenzije. Zglobne površine kondila butne kosti, idući od sprijeda nazad,
opisuju luk koji je u svom zadnjem dijelu jače konveksan nego u prednjem kao
condylus
lateralis et condylus medialis femoris
. Zglobne površine kondila
tibije facies articularis
superior tibiae
su veoma plitke.
Zglobna čahura
(
capsula articularis
) obuhvata u vidu cjevolike opne zglobne
krajeve kostiju. Zglobna čahura pojačana je prednjim, zadnjim i bočnim vezama. U
prednje veze spadaju lig. patellae i dva krilca čašice, spoljno krilce (retinaculum
patellae laterale) i unutrašnje (retinaculum patellae mediale). Oni predstavljaju bočne
nastavke tetive m. qadriceps-a. Sinovijalni sloj (membrana synovialis) zglobne čahure
prestavljen je tankom glatkom opnom od vezivnog elastičnog tkiva. U njemu se
nalaze sitni krvni sudovi i živci. Zglob koljena je najveći zglob u tijelu, kao što je već
navedeno i okružuje ga kapsula koja pomaže u njegovoj stabilnosti kroz integraciju sa
kolateralnim ligamentima. Kapsula takođe produkuje sinovijalnu tečnost oko zgloba
tokom pokreta i integriše se sa mnogim burzama u koljenu. Fibrozni sloj (membrana
fibrosa) izgrađena je od fibroznog vezivnog tkiva.
Patelofemoralni zglob
gradi zglobna površina femura (
facies patellaris
) i patele
(
facies articularis patellae
). Čašica, kao najveća sezamoidna kost u tijelu, svojom
zglobnom površinom nalazi se iznad zglobne površine butne kosti, u kojoj ona upada
samo kada je koljeno u fleksiji. Stablizuju je lateralni i medijalni potelofemoralni i
lateralni i medijalni patelotibilalni ligamenti. Položaj mirovanja patele je puna
ekstenzija koljena, a zaključani puna fleksija. Ligamentarna stabilnost
patelofemoralnog i tibiofemoralnog zgloba pomaže u održavanju statičke stabilnosti
