Savremena arhitektura
Tema:
Arhitektura Hagia Sophia-Aja Sofije
Profesor:
Student:
Anes Zekić Br.Ind:
Savremena arhitektura
1. UVOD
1.1
Istorijat Aja Sofije
Crkva Aja Sofija (Sveta Sofija) pravo je remek-delo Vizantijske arhitekture.
Korišćena je kao crkva 916 godina od dana kada je izgrađena (537.), sve do
dana kada je Carigrad osvojen 29. maja 1453. Od tada pa sve do 1934. godine,
koristila je muslimanima kao džamija.
Nakon velike restauracije, koju je naredio
Kemal Ataturk
, građevina je
otvorena za turiste u februaru 1935. godine. Treći je najposećeniji muzej
Republike Turske.
Ime Aja Sofija (Hagia Sophia) znači Sveta (božanska) Mudrost.
.Aja Sofija (Crkva Svete mudrosti) je bila najveća crkva u Istočnom
Rimskom Carstvu. Sagrađena u doba
cara Justinijana
u Carigradu, Aja Sofija ,
jedno od najvećih graditeljskih dostignuća.
Prvu crkvu na tom mestu koju je započeo car
Konstantin
, bila je razrušena
usred pobune (532)., kada je
Justinijan
zamalo izgubio presto. Ponovno je
izgrađena za samo pet godina (537.) i odmah je dostigla svetsku slavu. To je
bila najpoznatija crkva u hrišćanstvu skoro 900 godina. Nakon turske pobede
1453 godine
,
crkva je pretvorena u džamiju, a naknadno su dodata četiri
minareta. Mozaici koji su postojali u crkvi prekriveni su krečom. Čuvene
freske su istrugane i prekrečene (sada postoje samo ostaci nekoliko predivnih
mozaika Bogorodice sa Isusom Hristom), a potom je svaki sultan dodao nešto
što je tipično za arapsku umetnost. Ostatak građevine ostao je netaknut.
Prvu drvenu crkvu na mestu današnje Aja Sofije podigao je
car
Konstantin II 360
. – “Megalo Ekklesia” (Velika crkva), koja će nestati u
velikom požaru 404.godine, ali je ktitor
Teodosije II
izgradio novu Aja Sofiju
do 10. oktobra 415. godine.
Bazilika arhitekte
Rufinusa
koja je uništena u požaru za vreme bune Nika,
biće obnovljena kao remek delo arhitekta-matematičara
Antemije iz Tralesa
i
Isidor iz Mileta
nakon pet godina izgradnje, 27. decembra 537.godine.
2
Savremena arhitektura
2. ARHITEKTURA AJA SOFIJE
2.1 Vizantijska umetnost
Zbog geografskog položaja na granici zapada i istoka, vizantijska
umetnost je bila predodređena da sjedini elemente grčko-rimske i istočnjačke
umetnosti. Centar vizantijske umetnosti bio je Carigrad, u kome su istočnjačke
i grčko-rimske tradicije prožete hrišćanskom idejom po kojoj je car
predstavnik Boga na zemlji.
Umetnost je trebalo da materijalizuje božanske zakone. Jedan apsolutni
poredak božanskog porekla. Interesovanja umetnika bila su ograničena. On je
4
Savremena arhitektura
bio dužan da sledi prototip
1
u kome je sve telesno i čulno bilo potisnuto u
korist duhovnog, u korist ideje o apsolutnom
Razvojne etape vizantijske umetnosti bile su obležene periodima uspona i
padova. Posle najezde varvarskih plemena, koja su pretila na svim
granicama,u haotičnim vremenima seobe naroda, Justinijanova vlada u VI
veku
obležava
prvi
uspon
vizantijske
umetnosti.
U ovom periodu u arhitekturi preovladava centralna građevina sa osnovom
grčkog krsta upisanog u kvadrat i sa jednom ili pet kupola. Kupole dobijaju
tambur
2
sa prozorima, kroz koje svetlost pada odozgo
.Građevine postaju uže, a više. Spoljašnjem izgledu građevine pridaje se
veći značaj bogatijim raščlanjavanjem zidova i kombinacijama samog
građevinskog materijala:
cigle, kamena i maltera kojima se stvara polikromija
3
i živopisnost fasada.
Tada je u Carigradu izgrađen najveći spomenik vizantijske arhitekture.
2.2. Aja Sofija (Hagia Sophia - Crkva svete mudrosti)
1
Uzorak
2
Deo zgrade cilindričnog oblika na kome počiva kupola
3
Višebojnost
5
