„Arhitektura Starog Rima ”
(seminarski rad)
Sadržaj:
1. Uvod
...............................................................................................................................................................................................
2
2. Urbanizacija
Starog
Rima
................................................................................................................................................
3
3. Građevinski objekti Starog Rima
...............................................................................................................................
4
3.1 Bazilike
................................................................................................................................................................................
5
3.2 Hramovi
..............................................................................................................................................................................
6
3.3 Palate
....................................................................................................................................................................................
7
3.4 Akvadukti
...........................................................................................................................................................................
8
3.5 Mostovi
...............................................................................................................................................................................
9
3.6 Terme
................................................................................................................................................................................
10
3.7 Slavoluci i trijumfalni stubovi
..........................................................................................................................
11
3.8 Pozorišta
..........................................................................................................................................................................
12
3.9 Amfiteatri
.......................................................................................................................................................................
13
4. Zaključak
..................................................................................................................................................................................
15
5. Literatura
.................................................................................................................................................................................
16
1
2. URBANIZACIJA STAROG RIMA
"Najveća građevina Rimljana bila je njihova država."
Prije arhitekture, Rimljani su bili poznati građevinari. Iza njih su ostali brojni mostovi,
brane, kanali, popločane ceste i brojna inženjerska remek-djela koja su bila rasijana po
cijelom Rimskom Carstvu. Prva cesta, Via Appia iz 312. p.n.e., protezala se 300 km od Rima
do Kapue, a kasnije su Rimljani popločali do 5000 000 km cesta i oko 1500 urbanizovanih
gradova.
Rimski grad bi rastao unutar utvrđenja (castruma), oko centralnih ulica koje su se
sjekle na sredini što je predstavljalo oblik urbanizacije koja nije postojala od grčkih kolonija,
zatim bi se gradilo izvan zidina (suburbium). U grad bi se uveo vodovod (akvadukt) i
kanalizacija (rimska Cloaca maxima i dan danas, nakon 2500 g., služi svojoj svrsi).
Urbanizacija bi se nastavljala i izvan grada gdje su zemljane parcele bile podijeljene u
pravilne kvadrate (400 x 400 m) i obično darovane rimskim veteranima.
Rimska civilizacija donijela je novinu vezanu za grad, ta novina je trg (forum) kao
organizovana i urbanizovana cjelina. Taj glavni gradski prostor je sa svih strana bio okružen
javnim objektima i hramovima koji kao pojedinačni objekti nisu važni, nego značaj dobivaju
uklopivši se u cjeli kompleks i čineći forum.
Na vrhuncu Carstva grad Rim je imao više foruma. Forum nije imao isključivo službene
funkcije nego i trgovačke, najveći je Forum Romanum (sl.2) (građen od V. v p.n.e. do III. v.)
pored ostalih javnih objekata imao i 2 reda trgovina. Njega čini nekoliko trgova sa
zajedničkom glavnom osom, a svaki je okružen zgradama različitih funkcija vezanih za javni
život (bazilikama) i raspoređenih sasvim slobodno. Upravo te zgrade svojim volumenima
određuju raznolike, manje ili veće prostore – trgove. Na njemu se nalazila i govornica (24 m),
prolazila je kroz njega sveta cesta koja je služila za vjerske obrede. Dugo su se na forumima
odigravale i gladijatorske igre, sve dok Rimljani nisu stvorili amfiteatre samo za tu svrhu.
3
Sl.2 – Forum Romanum (današnji izgled)
3. GRAĐEVINSKI OBJEKTI STAROG RIMA
Od 2. vijeka p. n. e. u rimskoj arhitekturi se upotrebljava beton. U kombinaciji sa
kamenom su izgrađeni mnogi objekti a elementi luka i kupola koje on omogućava su postali
karakteristika rimske arhitekture.
Za razliku od grčke arhitekture značaj rimske arhitekture je u zidovima koji su
konstruktivni elementi dok se stubovi nalaze upušteni u zidove u vidu pilastera i u kupoli. Pod
snažnim uticajam Grčke upotrebljavali su se i stilski stubovi (dorski, jonski i korintski stil) no
oni su bili samo dodani elementima zidnih konstrukcija koji su se gradili kao noseći elementi
a zgrade su ogromnih dimenzija i po pravilu se grade od opeka u malteru a na površini se
upotrebljava kamen koji se donosio iz Azije i Afrike.
Razvoj arhitekture od samih početaka odražava specifično rimski karakter i rimski
način privatnog i javnog života, tako da su svi elementi pozajmljeni od Etruraca i Grka, ubrzo
dobili nesumnjivo rimsko obilježje. To se na prvi pogled vidi na raznovrsnim tipovima rimskih
hramova bazilikalnog, kružnog ili osmougaonog oblika, rimskih kuća i palata, samostalnih
(domus) ili grupisanih u blokove (insula), carskih palata - veličanstvenih po razmjerama,
pozorištima, amfiteatrima, hipodromima i javnim kupatilima (termama).
U građevinske objekti Starog Rima spadaju:
- bazilike,
- hramovi,
- palate,
- akvadukti,
- mostovi,
- terme
- slavoluci
- trijumfalni stubovi,
- pozorišta i
- amfiteatri.
4
