1
ASFIKTIČNE POVREDE
DISANJE
Kao jedna od vitalnih funkcija u organizmu, predstavlja u suštini transport kiseonika
iz atmosfere u tkiva, odnosno ćelije, te povratno stvarenog ugljen-dioksida. Ovaj
proces je izuzeto složen, u njegovom lancu postoji više karika: odgovarajući,
normalan sastav atmosfere u kojoj se osoba nalazi; otvorenost usnog i nosnih otvora;
prohodnost daljih disajnih puteva; očuvan kvalitet plućnog tkiva; pravilan sastav
krvi; očuvana sposobnost eritrocita da prime i prenesu kiseonik do tkiva i ćelija.
Poremećaj ili prekid bilo koje karike u ovom lancu, dovodi do oštećenja disajne
funkcije, tj. do udušenja (Asphyxia), koje se može završiti smrtno ili nesmrtno.
OPŠTA PODELA ASFIKSIJA
Poremećaji funkcije disanja mogu biti prirodnog ili nasilnog porekla.
Prirodni poremćaji funkcije disanja (Asphyxia naturalis) su mnogobrojni, a kao
primeri mogu se navesti upala pluća, rak grla ili pluća, tuberkuloza, embolija, tumori
mozga.
Nasilni poremećaji funkcije disanja (Asphyxia violenta), zavisno od vrste nasilnog
agensa, mogu biti mehaničkog, fizičkog ili hemijskog porekla:
Nasilno mehaničko udušenje posledica je delovanja mehaničkih sredstava.
2
Nasilno fizičko udušenje nastaje delovanjem fizičkih agenasa. Paraliza disajnih
mišića ili centra za regulaciju disanja može biti vodeći mehanizam umiranja kod
udara električnom strujom.
Nasilno hemijsko udušenje prouzrokuju neka hemijska sredstva – otrovi.
Nasilna mehanička udušenja, u odnosu na ostale pomenute vrste su mnogo češća.
OPŠTI KLINIČKI ZNACI NASILNOG MEHANIČKOG
UDUŠENJA
1. Stadijum dispneje – nedostatak kiseonika i akumulacija ugljen-dioksida u krvi
uzrokuju tkz. ’’glad za vazduhom’’, disajni pokreti su ubrzani i pojačani, koža
lica je pomodrela, oči su izbuljene, puls i krvni pritisak su poremećeni. Svest je
očuvana. Osim kod vešanja, ovaj stadijum traje 1-1,5 minut a nastali
poremećaji zdravlja imaju osobine lake telesne povrede.
2. Stadijum konvulzija – disajni pokreti su još prisutni, ali su sve ređi i naporniji.
Dolazi do poremećaja i gubitka svesti, još izrazitije pomodrelosti lica i
izbuljenosti očiju. Javljaju se prvi klonični trzaji, a potom i tonični grčevi. Ovaj
stadijum traje 1-2 minuta, a nastali poremećaji na zdravlje imaju osobine teške
telesne povrede.
3. Stadijum apneje – prestanak spontanih disajnih pokreta zbog duboke depresije
centralne respiratorne regulacije, te do produbljivanja besvesnog stanja.
Srčana radnja je još očuvana, uz snižen krvni pritisak i ubrzan puls. Popuštaju
mišići koji stežu želudac, čmar, mokraćnu bešiku i semene mehuriće. Ovaj
stadijum traje 2 do 3 minuta, a nastali poremećaji na zdravlje imaju osobine
teške teleske povrede opasne po život, uz moguća trajna i znatna oštećenja
funkcije moždane kore.
4. Terminalni stadijum – telo je u stanji mirovanja. Srčana radnja zbog
automatizma je i dalje u funkciji. Javlja se nekoliko terminalnih pokušaja
udisanja uz konačno gašenje svih refleksa i prestanka srčane radnje, čime se
završava mehanizam umiranja.
Dakle, umiranje kod akutnog nasilnog mehaničkog udušenja traje obično od oko 5 do
najviše 10 minuta.
OBDUKCIONI NALAZ
je relativno karakterističan kao posledica neoksigenovane krvi u tkivima, napornih i
grčevitih disajnih pokreta, povišenja kapilarnog pritiska, grčevitih kontrakcija
disajne muskulature, sa posledičnim morfološkim promenama na koži i vidljivim
sluzokožama.
Spoljašnji nalaz
– izražena pomodrelost kože i vidljivih sluzokoža, mrtvačke mrlje
su jače izražene, ranije nastaju i zagasitije su sivo-ljubičaste boje. Na kozi i vidljivim
sluzokožama nalaze se mrljasta i tačkasta krvarenja.
Unutrašnji nalaz
– svi organi su mnogokrvni, krv je tečna, tamnocrvene boje, a na
organskim i zidnim opnama nalaye se tačkasta ili mrljasta krvarenja. Pluća su akutno
