MEDICINSKI FAKULTET
BANJA LUKA
STOMATOLOGIJA
SEMINARSKI RAD
ATEČMENI
Predmet:
PROTETIKA
Student:
...
Mentor:
Dr Dijana Manigoda
ATEČMEN je polivalentni vezni element koji služi za spajanje fiksnog i
mobilnog dijela različitih oblika parcijalne proteze. Sastoji se od dva
osnovna dijela, patrice i matrice. Njihovim spajanjem se omogućuje
retencija, stabilizacija, prijem i distribucija okluzalnih i drugih
opterećenja koja djeluju na nadoknadu, kao i vođenje nadoknade u
određenom smjeru, ako je to biološki opravdano.
Retencija
Primarna uloga atečmena je retencija fiksnog i mobilnog dijela
proteze. Retencija može postojati na osnovu:
Elastičnih svojstava materijala ( rasječena dugmad, cilindri, prstenovi,
svi oni funkcionišu kao elastične opruge koje se deformišu prolaskom
kroz krute dijelove atečmena i tako ostvaruju silu kojom se odupiru
deformaciji).
Trenja ( klizači i prečke ostvaruju retencionu ulogu korištenjem
dodirnih površina matrice i patrice).
Konusnog efekta ( efekat samokočivog klina, iskorišten kod
rezilijentnih prečki i dugmičastih sidara).
Mehaničkog spajanja ( Kod atečmena tipa reza, kao mogućnost za
ostvarivanje retencije koristi se opruga, koja potiskujući klin stvara
pasivnu mehaničku prepreku za razdvajanje patrice i matrice).
Magnetnih sila ( postiže se ugradnjom magneta različitih polova)
Stabilizacija
Se ostvaruje uglavnom sa velikim pločama, koje kao intarzija
nadopunjuju frezovane dijelove krunica do kompletnog morfološkog
oblika.
1
1.0. PODJELA ATEČMENA
Dijele se prema: načinu izrade ( individualni i industrijski), lokaciji
( intrakoronarni, ekstrakoronarni, intraradikularni, intradentalni),
slobodi kretanja ( nerezilijentni, rezilijentni)
A prema konstrukcionim svojstvima se dijele na :
1.1. KLIZAČE
Oni se sastoje od patrice (unutrašnjeg dijela) i matrice (spoljašnjeg
dijela) i predstavljaju cilindarski sklop u minijaturnom obliku. Po obliku
se dijele na: Valjkaste, ovalne, pravougle, T-klizače, trouglaste,
trapezaste klizače.
Atečmeni tipa klizača povezuju fiksni i mobilni dio nadoknade a
njihova funkcija se svodi na – retenciju, stabilizaciju, vođenje
nadoknade u osnovni položaj, usmjeravanje oluzalnih opterećenja na
preostale zube ili na tegment.
U odnosu na livene i žičane kukice imaju sledeće prednosti – pravac
unošenja je definisan, nevidljivi su, za vrijeme funkcije usmjeravaju sile
na retencione zube, izvan okluzalnih kontakata su potpuno pasivni.
Po načinu izrade postoje industrijski i individualno izrađeni klizači.
Industrijski izrađeni su intrakoronarni i ekstrakoronarni. Kod
intrakoronarnih svi važni dijelovi se nalaze u okviru krune. Oni su malih
dimenzija i jednostavnije konstrukcije. Ekstrakoronarni klizači se
ugrađuju spolja na okvir krune, svi važni dijelovi se nalaze izvan okvira
krune, mnogo su robustniji i složeniji.
3
Neki od industrijskih klizača su :
Vario soft 3, Ancor Rod, Peci-Vetrix, AcryLock, ROD, Klizač po
Krismaniju, AP klizač.
Individualno izrađeni klizači
Mogu se izraditi ručno u zubotehničkoj laboratoriji, prilagođeni su
zubu sidrenja, pojedini se mogu međusobno spajati, lemiti i na taj
način se primarno ili sekundarno povezuju zubi.
Predstavnik je RS, RSS klizač koji može biti izrađen u okviru cijele livene
fasetirane ili metalokeramičle krunice, sastoji se iz patrice i matrice.
1.2. DUGMIČASTA SIDRA
To je grupa atečmena s dosta konstrukcijskih različitih oblika. Za njih
postoji više različitih naziva, kojima je zadatak da se prevaziđu te
razlike. Nazivaju se dugmičastim sidrima zbog principa ostvarivanja
retencije, pojedinačnim sidirima jer se mogu primjenjivati kao jedini
retencioni elementi ispod supradentalnih totalnih proteza,
intraradikularnim ili supraradikularnim aksijalnim atečmenima zbog
pozicije u odnosu na korijen zuba. Sastoje se od patrice i matrice,
patrica može biti cilindrična, konična i kuglasta. Kod cilindričnog i
koničnog oblika matrica prati patricu, što daje krutu vezu. Kod
kuglastog ne prati što daje više mogućnosti za kretanje mobilnog dijela
nadoknade. Retencija dugmičastih sidara zavisi od elastičnosti
materijala i trenja dodirnih površina patrice i matrice. Postoje
industrijska i individualno izrađena sidra.
4
