UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
BANJA LUKA
AUSTRALIJSKA ZOOGEOGRAFIJA
S E M I N A R S K I R A D
dr Ivica Radović, red.prof.
acc. Zoran Kovačević, prof.
Mirjana Ćibić
IV-307/11
Banja Luka, 2012.
S
tr
an
ic
a
3
UPS Banja Luka
Fakultet za ekologiju
EKOLOGIJA ŽIVOTINJA SA ZOOGEOGRAFIJOM
UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE
FAKULTET ZA EKOLOGIJU
BANJA LUKA
NASTAVNI PREDMET:
Ekologija životinja sa zoogeografijom
Mirjana Ćibić
S E M I N A R S K I R A D
AUSTRALIJSKA ZOOGEOGRAFIJA
Ćibić Mirjana
Australijska zoogeografija
SEMINARSKI RAD
S A D R Ž A J
Uvod ...................................................................................................................
4
2. Zoogeografska podjela Notogeje ...................................................................
6
2.1 Porijeklo ...........................................................................................
7
2.2 Ribe ..................................................................................................
8
2.3 Beskičmenjaci ..................................................................................
10
2.4 Vodozemci i gmizavci .....................................................................
12
2.5 Ptice .................................................................................................
14
3. Alohtone – uvezene vrste ...............................................................................
15
3.1 Deve ..................................................................................................
15
3.2 Cane toad – vrsta žabe krastače........................................................
16
3.3 Zec ....................................................................................................
17
3.4 Vodeni bivol ....................................................................................... 17
4. Autohtone životinje........................................................................................... 17
4.1 Klokani (Kenguri) ............................................................................... 18
4.2 Valabi ................................................................................................. 20
4.3 Valaru (Wallaroo) ............................................................................... 21
4.4 Koala ................................................................................................. 21
4.5 Australski numbat .............................................................................. 21
4.6 Bilby ................................................................................................... 21
4.7 Tačkastorepi kvol i tačkasti kuskus ................................................... 22
4.8 Sisavci koji legu jaja - Čudnovati kljunaš (platypus) .......................... 22
4.9 Echidna ili kratkonosi kljunasti ježak ................................................. 22
4.10 Emu .................................................................................................
23
4.11.
Koala .............................................................................................. 24
4.12 Dingo ............................................................................................... 28
5. Ljudski uticaj i očuvanje ................................................................................. 31
Zaključak ............................................................................................................. 34
Literatura ............................................................................................................. 35
UVOD
Zbog dugogodišnje prostorne izolovanosti, a time i drugačije evolucije, fauna
Australije danas se znatno razlikuje od faune ostalih kontinenata.
Kako su Evropljani počeli naseljavati Australiju tek krajem 18 vijeka, a prirodno-
geografski uslovi uvjetovali su koncentraciju stanovništva pretežno na krajnjem
jugoistoku, jugozapadu, te duž istočne obale kontinenta, autohtoni životinjski svijet
prilično je očuvan, premda su neke životinjske vrste u posljednja dva vijeka izumrle.
Klima, reljef i tlo uticali su na zonalne i ekološke varijacije australijske vegetacije
pa tako i na životinjski svijet. Životinje Australije ne mogu se usporediti ni sa jednim
drugima na svijetu, a čak i ptičji svijet, koji je relativno mobilniji, znatno se razlikuje od
ostalih.
U vrijeme najznačajnije evolucije sisavaca, Australija je bila dovoljno udaljena od
ostalih prostora što je uzrokovalo posebnu i različitu evoluciju njenih vrsta. Ovo je
područje bilo jedna vrsta “faunskog azila” u kojem su rijetke i ugrožene vrste mogle
preživjeti zbog nepostojanja predatora.
Sisavci Australije su vrlo neobični, za razliku od ptica, reptila, vodozemaca, riba i
beskičmenjaka koji se toliko ne razlikuju od onih na ostalim kontinentima. Dok na
drugim kontinentima dominiraju sisavci koji nose mlade u posteljici maternice, u
Australiji su oni ograničeni na oko 100 vrsta šišmiša, štakora i miševa, a dominiraju
relativno primitivni tobolčari koji rađaju nedovoljno razvijene mlade (gotovo embrije)
koji se potom dalje razvijaju u tobolcu. Stoga što nemaju posteljicu tobolčari svoje mlade
ne mogu dugo nositi u utrobi.
Smatra se da u Australiji živi između 200,000 i 300,000 životinjskih vrsta.
Trenutno je poznato svega oko 100,000 vrsta, od čega 244 vrste sisavaca (više od 120
vrsta tobolčara), 720 vrsta ptica (od toga ih se 570 gnijezdi u Australiji, a više od 320 su
endemi), preko 500 vrsta reptila (od čega 450 vrsta guštera), 122 vrste žaba, 180 vrsta
slatkovodne ribe i 2 vrste sisavaca koji legu jaja (ehidna ili kratkonosi kljunasti ježak i
platypus ili čudnovati kljunaš).
Sl.br. 1 Australija
2. Zoogeografska podjela Notogeje
Notogea
(Notogeja, „stara zemlja") je zoogeografsko carstvo sa veoma
karakterističnom faunom, koje obuhvata područja južne hemisfere: Australiju, Novi
Zeland, Novu Gvineju, dio ostrva jugoistočne Azije istočno od Volasove linije, ostrva
Okeanije (poput Nove Kaledonije, Vanuatua, Solomonovih ostrva). U skorašnjoj literaturi
Notogea se označava i kao Australazijska ekozona.
Najuočljivija karakteristika faune Notogeje je prisustvo endemičnih primitivnih
sisarakih grupa poput kljunara i torbara. Od endemičnih grupa gmizavaca
najkarakterističnija je tuatara (
Sphenodon
). Na teritoriji Notogeje 13 familija ptica je
endemično (sa poznatim vrstama poput emua, kivija, kazuara)
NOTOGEA (južni svijet) australijsko područje:
1. australijsko podpodručje: kopneni dio Australije, izuzev sjeveroistočnog
tropskog dijela
2. papuansko podpodručje: Nova Gvineja, sjeveroistočni tropski dio Australije
3. novozelandsko podpodručje: Novi Zeland, izuzev južnog vrha (to je prelazno
područje prema Antarktici)
4. polinezijsko podpodručje: okeanski otoci u Tihom okeanu (Polinezija,
Melanezija, Mikronezija)
5. havajsko podpodručje: Havaji
2.1 Porijeklo
I geološki i klimatski događaji su pomogli da fauna Australije postane jedinstvena.
Australija je nekada bila dio superkontinenta Gondvana, zajedno sa Južnom Amerikom,
Afrikom, Indijom i Antarktikom. Gondvana se počela raspadati prije 140 miliona godina;
