UNIVERZITET U SARAJEVU
FAKULTET ZA SAOBRADAJ I KOMUNIKACIJE
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA:
Dijagnostika i održavanje cestovnih vozila
Tema rada:
Autodijagnostički sistemi
Datum: 10.05.2016.godine
Predmetni nastavnik:
Red.prof.dr. Osman Lindov
Asistent:
MA Adnan Omerhodžić, dipl.ing
Student:
Salčinović Ermin
Broj indeksa:
6793
Usmjerenje:
CS
Godina studija:
III
Rezultat rada:
3
1.
AUTODIJAGNOSTIČKI SISTEMI
1.1. Razvoj autodijagnostičkih sistema
Sa stalnim pooštravanjem dozvoljenih vrijednosti emisije izduvnih gasova od sedamdesetih
godina prošlog vijeka, povećao se i broj mehaničkih i električnih komponenti na motorima.
Neispravnosti tih novih komponenti su počele predstavljati problem serviserima prilikom
dijagnosticiranja. U cilju prevazilaţenja takvih problema, krajem sedamdesetih su se javili
prvi, mada veoma jednostavni, dijagnostički sistemi integrisani sa vozilom. Njihovu pojavu je
omogućio razvoj sloţenijih elektronskih upravljačkih jedinica. Istovremeno, povećavao se i
broj novih ili unaprijeĎenih senzora i aktuatora, time i više električnih sistema u vozilu i
njihovih priključaka. Posljedica takvog razvoja bilo je nesigurno dijagnosticiranje greške u
slučaju otkaza ili neispravnosti.
Da bi se situacija popravila, od 1984. godine se sve veći broj vozila oprema poboljšanim
sistemom detekcije grešaka, sa memorijom kodova grešaka i autodijagnostičkim sistemom. U
pogledu primjene takvih autodijagnostičkih sistema postojali su različiti pristupi. To je za
rezultat dalo veliki broj različitih varijanti sistema, interfejsa, adaptera, skenera i kodova
grešaka. Zbog toga je u mnogo slučajeva dijagnostika grešaka bila moguća samo u bolje
opremljenim ovlaštenim servisima.
Vodeća uloga Kalifornije
Navedeni problem je najprije uočen u SAD, gde je od 1984. godine donijeta odgovarajuća
zakonska regulativa. Tim zakonskim odredbama su autodijagnostički sistemi bili propisani u
Kaliforniji od 1988. godine, a od 1989. i u ostatku Sjedinjenih Američkih Drţava. U pitanju je
bio jednostavan autodijagnostički sistem (OBD). Od takvog sistema se traţilo da registruje,
memoriše i prikazuje greške na komponentama od uticaja na emisiju izduvnih gasova. U
prvoj verziji se mogao pratiti samo rad komponenti koje su bile u direktnoj vezi sa
upravljačkom jedinicom. Greške su bile prijavljivane putem lampice - indikatora greške.
Očitavanje je vršeno tumačenjem kodova dobijenih treptanjem lampice.
OBD II
OBD II je od 1. januara 1996. godine u Sjedinjenim Američkim Drţavama postao obavezan
za putnička i laka teretna vozila. U upotrebu je ušao dijagnostički sistem koji posjeduje
mnogo više funkcija. Pored komponenti za regulisanje emisije izduvnih gasova, sada su
nadzirane i neke druge funkcije i sistemi. Otkazi i odstupanja su smještani u trajnu memoriju.
Osim toga, u cilju pomoći pri dijagnosticiranju, bili su memorisani i radni uslovi pri kojima je
došlo do neke greške.
Ipak, glavni doprinos je bio uspostavljanje standarda za interfejs, protokole prenosa podataka,
dijagnostičke ureĎaje (skenere), dijagnostičke priključke i kodove grešaka. Tako je postalo
moguće očitati memoriju kodova grešaka pomoću konvencionalnih OBD ureĎaja. TakoĎe je
4
donijeta odluka da proizvoĎači vozila moraju omogućiti da ovlaštena lica imaju pristup
servisnim podacima.
Standard EURO III
U Evropi se istovremeno sa EURO III standardom za emisiju izduvnih gasova, od 1. januara
2000. pojavila evropska verzija OBD sistema. EOBD se odnosi na putnička i laka teretna
vozila sa benzinskim motorom. Od 2003. godine EOBD je obuhvatio putnička i laka teretna
vozila sa dizel motorom. U osnovi, EOBD odgovara američkom OBD II. Ipak, „ublaţen“ je
po nekoliko osnova.
Ne traţi se test zaptivenosti sistema za napajanje gorivom.
Za recirkulaciju izduvnih gasova, sistem za dodatni vazduh i sistem ventilacije
rezervoara za gorivo se traţi samo ispravnost rada i električna povezanost
pojedinačnih elemenata.
Test efikasnosti tih komponenti nije potreban kod EOBD. MeĎutim, postoje proizvoĎači
čija vozila zadovoljavaju OBD II standarde širom svijeta.
1.2.Zahtjevi koje OBD moraju zadovoljiti
OBD sistemi moraju izvršiti sljedeće zadatke:
Nadzor svih komponenti od uticaja na sastav izduvnih gasova i funkcionisanje pogona
vozila.
Otkrivanje odstupanja i grešaka.
Memorisanje grešaka i informacija o stanju.
Prikazivanje grešaka.
Izlaz kodova grešaka.
Ciljevi OBD sistema:
Stalni nadzor svih komponenti i sistema od uticaja na sastav izduvnih gasova
Trenutno otkrivanje i prijavljivanje bitnih grešaka zbog kojih bi se emisija pogoršala.
Postizanje male emisije štetnih gasova svakog vozila tokom cijelog njegovog radnog
vijeka
Prate se slijedeći parametri:
Jačina struje na priključku sa masom, veza sa pozitivnim polom i prekidi.
Ulazni i izlazni signali sa senzora i aktuatora
Vjerodostojnost signala
6
1.3. Zakonski propisi
U literaturi i u svakodnevnom razgovoru često postoje zabune oko upotrebe različitih izraza,
kao što su OBD, EOBD, EU i EURO. Slijedi objašnjenje razlika izmeĎu odreĎenih normi
vezanih za sastav izduvnih gasova i zakona u vezi OBD.
EURO I, EURO II i EURO III standardi za emisiju izduvnih gasova (EU I, EU II i EU
III) predstavljaju zakonske propise za kontrolu emisije izduvnih gasova u Evropskoj
uniji.
Njemački propisi za emisiju izduvnih gasova (npr. D3 i D4) uvedeni su zbog poreskih
olakšica.
OBD I i OBD II se odnose na američke propise u vezi autodijagnostičkih sistema u
vozilima.
EOBD je evropska verzija američkog OBD II.
UvoĎenje EOBD nije u direktnoj vezi sa standardima za emisiju u Evropskoj uniji.
Zbog toga se pojedini rokovi za uvoĎenje moraju razmatrati nezavisno jedni od drugih.
Slika 2. Hronološki pregled standarda i zakonskih propisa (izvod)
