BANKE
Pojam banke
Banka je
finansijska organizacija koja za predmet delatnosti ima
zaključivanje i izvršavanje bankarskih poslova.
Banka je
pravno lice, ona ima pravnu i poslovnu sposobnost u granicama registrovanog
predmeta poslovanja.
Banka
, kao i druga finansijka organizacija, može imati samo organizacioni oblik akcionarskog
društva.
Vrste banaka
Banke se mogu deliti po različitim kriterijumima. S, obzirom na karakter delatnosti i mesto u
bankarskom sistemu banke se dele na:
- centralne (emisione) i
- komercijalne ili poslovne
Centralna banka
je posebna finansijska ustanova u monetarnom sistemu jedne zemlje. Osnovna
funkcija centralne banke je emisiona fukcija. Centralna banka emituje novčanice i gotov novac i
reguliše količinu novca u opticaju. Pored toga centralan banka utvrđuje projekcije monetarne i
kreditne plitike, stara se o održavanju likvidnosti komercijalnih banaka i drugih finansijskih
organizacija, likvidnosti plaćanja prema inostranstvu i vrši i druge poslove koje su joj zakonom
poverene.
Komercijalne banke za predmet svog polsovanja imaju zaključivanje i izvršavanje bankarskih
ugovora i drugih bankarskih poslova. Ove banke se takođe mogu razlikovati prema različitim
kriterijumima. S obzirom na karakter poslova kojima se bave komercijalne banke se najčešće
dele na sledeće vrste i to:
- opšte (univerzalne)
- hipotekarne
- založne
- depozitne
- za kreditiranje izvoza i osiguranje izvoznih poslova
Banke se mogu javiti i u organizacionoj formi bankarskog konzorcijuma, holding banke i drugim
oblicima koji su dopušteni pravom jedne zemlje.
Organizacija banke
Organizacija banke se utvrđuje statutom banke. Banka slobodno određuje da li će postojati
posebni organizacioni delovi, kao i njihov karakter.
Statutom banke se može utvrditi da pojedini delovi banke imaju određena ovlašćenja u pravnom
prometu (filijale i dr). U tom slučaju statutom se utvrđuje i obim ovlašćenja koja ti delovi imaju
u prometu.
Delovi banke sa ovlašćenjima u pravnom prometu obavljaju novčani promet preko posebnog
računa u okviru žiro-računa banke.
U svakom slučaju, bez obzira na obim ovlašćenja koji im statut banke daje, delovi banke ne
mogu imati svojstvo pravnog lica.
Osnivanje banke
Pojam osnivanja i osnivači
Banka se prema važećim propisima osniva kao akcionarsko društvo, ugovorom o osnivanju i
obezbeđenjem sredstava u osnivački kapital banke.
Osnivači banke mogu biti domaća i strana pravna i fizička lica. Kada se u ulozi osnivača javljaju
strana lica neophodno je da bude ispunjen uslov uzajamnosti ili reciprociteta.
Banka se ne može osnovati kao jednočlano akcionarsko društvu. Za osnivanje banke neophodno
je da postoje najmanje dva osnivača.
Ugovor o osnivanju i statut banke
Ugovorom o osnivanju banke utvrđuju se naročito:
1) naziv i sedište osnivača banke;
2) naziv i sedište banke;
3) iznos ukupnog osnivačkog kapitala banke u novčanom i nenovčanom obliku, kao i udeo
svakog osnivača u tom kapitalu;
4) rok do koga su osnivači banke dužni da uplate novčana i prenesu nenovčana sredstva u
osnivački kapital banke;
5) prava, obaveze i odgovornosti osnivača banke za obaveze banke;
6) uslovi za sticanje i prestanak prava osnivača;
7) poslovi koje banka obavlja;
8) način raspoređivanja dela dobiti na osnivače banke;
9) način snošenja rizika i pokriće gubitka banke;
10) uslovi i način povećanja osnivačkog kapitala i rezervi banke;
11) način rešavanja sporova među osnivačima banke;
12) uslovi za prestanak rada banke – ako ne postoji ekonomski interes za dalje poslovanje
banke;
13) način odlučivanja o statusnim promenama banke i prava osnivača banke u slučaju statusnih
promena banke.
