NAZIV UNIVERZITETA
NAZIV FAKULTETA
SJEDIŠTE
SEMINARSKI RAD
BEZBJEDNOSNI MENADŽMENT
NACIONALNA BEZBJEDNOST I NACIONALNI INTERESI
Student:
xxxx xxxxxx,
Mentor:
Broj indeksa
: xxxxx/xxxxx
xxxx xxxxxxx
Banja Luka, 2017. god.
4
1.
POJAM UGROŽAVANJA BEZBJEDNOSTI
Svi savremeni sistemi bezbejdnosti, bez obzira na koji način i sa kojim ciljem su
organozovani, predstavljaju oblik organizovanja datog društva u zaštiti njihovih vitalnih
vrijednosti. Njihovo organizovanje polazi od dva osnovna pitanja:
Od kojih oblika i nosilaca ugrožavanja treba štititi to društvo
Na koji način treba da djeluju elementi sistema bezbjednosti da bi se ostvario osnovni
cilj njegovog uspostavljanja.
1
Neophodno je napomenuti da saglasnost o definiciji pojma ugroženosti ne postoji iz
razloga što se različito upotrebljava. Koriste se različiti termini koji sa sobom nose i različite
suštine. Ugrožavanje u krivično-pravnom smislu znači opasnost, a to podrazumijeva manju ili
veću mogućnost oštećenja ili uništenja nekog dobra ili vrijednosti. U socijološkom smislu
pojava ugrožavanja vezuje se za društvene sukobe i protivdruštvena ponašanja i one se ne
mogu unaprijed odrediti. Drugi smatraju da je ugrožavanje proces koji nastaje usled suprotnih
interesa koji se ne mogu ostvariti istovremeno niti se može postići kompromis o stavovima o
uklanjanju sukoba, pri čemu nosioci različitih interesa mogu biti subjekti unutar same države ili
neke druge države. Kada pogledamo sve ove definicije iz ugla bezbjednosti, kao naučne
discipline, možemo dati niz većih ili manjih primjedbi. One su ograničene predmetom
istraživanja. Krivično-pravno i socijalno značenje ne uzimaju u obzir prirodne i tehničke
aspekte ugrožavanja jednog društva koji se ne mogu zanemariti. Takođe, iz navedenih
definicija ne može se vidjeti koji obim neke pojave i u kom trajanju mora postojati da bi se to
smatralo pojavom ili procesom ugrožavanja. Ne upuštajući se u detaljniju analizu različitih
teorija o ugrožavanju društva i države ipak smo skloni mišljenju da iste imaju nedostataka.
Glavni nedostatak (manjak) istih se ogleda u činjenici da navedene definicije (stavovi) o
ugrožavanju su ograničene predmetom istraživanja, koji je najčešće uže postavljen nego
bezbjednosne pojave o kojima se govori, a koje mogu u manjoj ili većoj mjeri uticati na stanje
bezbjednosti društva ili države. Takođe, veoma teško je iz postojećih pojmovnih određenja
ugrožavanja bezbjednosti relativno teško sagledati pravi obim neke pojave ugrožavanja, ali i u
kom trajanju, obimu i intezitetu ispoljavanja (djelovanja) ista treba postojati da bi se to
1
Stajić Lj., Osnovi bezbednosti, Beograd, 2006, str. 41
5
smatralo pojavom ili procesom ugrožavanja. Dakle, sama pojmovna nepreciznost bezbjednosti i
ugrožavanja bezbedbosti, ali i relativno veliki broj pokušaja definisanja (egzistirajućih
definicija) iste predstavlja poseban problem u suprostavljanju i otklanjanju ugrožavanja
bezbjednosti.
Definisanje, razvrstavanje i objašnjenje različitih izvora i oblika djelovanja protiv
bezbjednosti države, može se izvršiti sa aspekta razlicitih naučnih, teorijskih, metodoloških i
praktičnih stanovišta. Treba imati na umu da se pojedinim vrstama i oblicima ugrožavanja
bave različite nauke, odnosno prirodne ili društvene nauke u cilju detaljijeg i sveobuhvatnijeg
proučavanja istih njihovom pariranju i eliminisanju. Tako npr. prirodnim činiocima
ugrožavanja bave se prirodne nauke u onom dijelu u kome se čovjek ispoljava kao biološka
vrsta i njegovim ličnim činiocima, koji utiču na to.
2
Suštinu i strukturu pojava ugrožavanja nije uvek lako indetifikovati i razvrstati kao ni
odrediti njihov obim i intezitet ili krajnje efekte ugrožavanja jer su interesi društvenih slojeva
često u nesaglasnosti ili u neskladu sa interesima vladajućih političkih grupa, pa čak i njihovih
lidera. Potreba savremenog društva, po pitanju sistema nacionalne bezbjednosti i kapaciteta
bezbjednosti države, u suštini je često idealizovan, odnosno izraz je idealizovanog cilja kome
teži pojedina nacija ili politička partija na čelu sa njenim liderom. Ugrožavanje bezbjednosti
društva (društveni sukobi) su gotovo svakodnevno stvarnost današnjeg društva bez obzira na
dostignuti stepen razvoja. Uzimajući u obzir navedene činjenice, a prije svega obzirom na
mogućnost ugrožavanja sistema bezbjednosti, pod pojmom ugrožavanja podrazumijevaju se
sve društvene pojave nastale djelovanjem čovjeka, prirodne pojave ili pojave nastale u sferi
tehničko-tehnoloških sistema koje su značajnijeg obima usled kojih mogu nastati ili nastaju
štetne posljedice po integritet čovjeka, njegovu bezbjednost, slobodu i imovinu, kao i po
integritet, subjektivitet države, njen bezbjednosni i cjelokupni kapacitet.
Ugrožavanje je svaka vrsta društvene, prirodne i mehaničke opasnosti kojom se ugrožavaju
integritet, sloboda, imovina ili zdravlje ljudi, kao i teritorijalni integritet i suverenitet i ustavi
poredak i pravo države, naoda, nacija ili društvenih grupa i pojedinaca
.
3
2
Rakić M., Vejinović D., Ugrožavanje sistema nacionalne bezbednosti republike Srbije i republike Srpske, Banja
luka, 2013, str.41.
3
Stajić Lj., Osnovi sistema bezbednosti, Novi Sad, 2010, str. 52.
