1
UVOD
Bezbjednosni menadžment u širem smislu predstavlja način organizovanja i upravljanja sistemom
obezbjeđenja koji se bavi čovjekom, kao ključnim elementom organizacije, i njegovom korelacijom sa
unutrašnjim i spoljašnjim okruženjem. Bezbjednosni menadžment definiše i obrađuje zahtjeve i potrebe
sistema obezbjeđenja i uslovljava proces planiranja potreba, realizaciju i implementaciju planiranog,
konrolu, izvršavanje zadataka, aktivnosti i djelatnosti postavljenih pred sistem obezbjeđenja. Sistem
bezbjednosnog menadžmenta predstavlja integralnu komponentu opšteg menadžmenta na najvišem
nivou hijerarhije(menadžmenta koji kreira kompletnu politiku cijelog preduzeća), odnosno. u okviru
svojih poslova, samostalni menadžment preduzeća koji 1) definiše i određuje zahtjeve i potrebe sistema
obezbjeđenja, samostalno i u saradnji sa ostalim rukovodnim strukturama; 2)ostvaruje proces planiranja
potreba; 3)obezbjeđuje organizaciju, realizaciju i implementaciju planiranog, kroz odlučivanje, vođenje,
koordinaciju i konrolu(ovih poslova); i 4) omogućava neposredno i posredno izvršavanje zadataka,
aktivnosti i djelatnosti postavljenih pred sistem obezbjeđenja radi postizanja njegove primarne funkcije-
zaštite lica, imovine i poslovanja. Pored pojma bezbjednosnog menadžmenta u radu su opisani I
menadžment u bezbjednosnim organizacijama; bezbjednosni menadžment u organima uprave, i
bezbjednosni menadžment u dohodovnim organizacijama.
1.POJAM BEZBJEDNOSNOG MENADžMENTA
Pod pojmom bezbjednosni menadžment, u širem smislu, podrazumjeva se odlučivanje o bezbjednosnim
ciljevima organizacionog sistema, o načinima i sredstvima da se izbjegnu nepovoljni uticaji koji dolaze iz
okruženja ili samog organizacionog sistema, ili da se njihov štetan uticaj umanji. Bezbjednosni
menadžment, prema tome označava upravljanje resursima usmjereno ka postizanju utvrđenih ciljeva
bezbjednosti.
Ako se dati ciljevi ispoljavaju u ostvarivanju i zaštiti javnih interesa, onda je bezbjednosni menadžment
prilagođen tim ciljevima, odnosno omogućavanju bezbjednih uslova za ostvarivanje zadatih ciljeva
organizacije. Kada su u prvom planu privatni interesi i ciljevi, strategija bezbjednosnog menadžmenta
takvog preduzeća determinisana je ekonomskim interesima i profitom . Polazeći od toga, smatra se da
ciljevi bezbjednosnog menadžmenta, najopštije posmatrano, predstavljaju podizanje nivoa sigurnosti
zaposlenih i ostvarenje ekonomskog interesa, odnosno profita. U teoriji se ističe da poslovi
bezbjednosnog menadžmenta obuhvataju projektovanje, organizovanje i upravljanje sistemom
obezbeđenja na način kojim se otklanjaju uslovi za nastanak pojava ugrožavanja bezbjednosti, kao što su
terorizam, sabotaža, poslovna i industrijska špijunaža, tzv. unutrašnje krađe, nezgode na radu i sl. Nisu u
pitanju samo određeni segmenti zaštite (protivdiverziona zaštita, zaštita od industrijske špijunaže,
kontrola kretanja i boravka stranaca i sl.), a kojima se u prvi plan stavlja sposobnost, stručnost i
2
inicijativa kadra obezbjeđenja da na adekvatan način predvidi, preduprjedi i otkloni savremene rizike i
prijetnje.
Prema tome bezbjednosni menadžment uključuje i određene bezbjednosno-zaštitne procedure kojima
se elementi sistema obezbjeđenja dovode u funkcionalnu zavisnost, sa ciljem da se predvide,
preduprijede i otklone savremeni rizici i prijetnje. Držeći se strateških projekcija i pravaca razvoja ove
djelatnosti na Zapadu i zahtjeva tržišta, kao i činjenice da je riječ o alternativnim činiocima bezbjednosti,
ove procedure moguće je sistematizovati na proaktivne i reaktivne procedure.
Sigurno je da bezbjednosni menadžment kao disciplina nauka bezbjednosti, ali i nauke menadžmenta,
jer svoje teorijske osnove crpi iz jednih i drugih nauka. Teorije organizacije, predstavljaju glavni teorijski
izvor koji bezbjednosni menadžment preuzima iz nauka menadžmenta, dok nauke bezbjednosti daju
osnovni teorijski koncept na kome se zasnivaju sva istraživanja i praksa bezbjednosnog menadžmenta.
Menadžment je univerzalna aktivnost, zato što su njegovi principi primjenljivi u svim oblastima poslovne
aktivnosti: u poljoprivredi, sportu, vojsci, trgovini, bankarstvu, zdravstvu, umjetnosti, religiji, itd.
Menadžment se tako podjednako odnosi na mala i velika preduzeća, profitne i neprofitne organizacije,
na proizvodne djelatnosti i na pružanje usluga. Dakle, menadžment se može primjeniti na sve tipove
organizacije (preduzeća, škole, banke, bolnice, vojsku, crkvu itd.) u svim zemljama i među različitim
kulturama. Tako imamo: menadžment u bankarstvu, menadžment u turizmu, menadžment u saobraćaju,
menadžment u poljoprivredi, menadžment u sportu itd.
S druge strane, termin menadžment može se vezivati i za pojedine poslovne funkcije, kao npr:
marketing, finansije, kadrove, proizvodnju, pa otuda imamo i menadžment marketinga, finansijski
menadžment, proizvodni menadžment i menadžment ljudskih resursa.Mogući su i noviji koncepti kao:
menadžment totalnog kvaliteta, menadžment očuvanja čovjekove okoline, logistički menadžment,
menadžment informacionih sistema itd. U osnovi isto važi i za bezbjednosni menadžment, koji se
uslovno može podjeliti na menadžment u bezbjednosnim organizacijama, bezbjednosni menadžment u
organima državne uprave, javnim službama i djelatnostima, i bezbjednosni menadžment u dohodovnim
organizacijama.
2. MENADžMENT U BEZBJEDNOSNIM ORGANIZACIJAMA
Poznato je da se bezbjednosni menadžment dijeli s jedne strane na bezbjednosni menadžment javnog
sektora (u koji spadaju aktivnosti parlamenta, vlade, šefa države, sudstva, vojske, policije, obavještajno-
bezbjednosnih službi, lokalne samouprave i drugih državnih organa na unaprjeđenju bezbjednosti
zajednice i odgovora bezbjednosnim rizicima, izazovima i prijetnjama kroz uspostavljanje organizacije,
planiranja, rukovođenja i kontrole nad poslovima, a sa druge strane na bezbjednosni menadžment u
organizacijama čiji je cilj pružanje bezbjednosti zajednici i bezbjednosni menadžment privatnog sektora,
koji u prvom redu obuhvata menadžment aktivnosti privrednih i drugih preduzeća na zaštiti vlastitog
poslovanja i zaposlenih.
