SADRŽAJ
1. UVOD......................................................................................................... 3
2. BILANS STANJA (Balance sheet)............................................................ 4
3. STRUKTURA BILANSA.......................................................................... 5
3.1. Aktiva................................................................................................... 5
3.2. Pasiva.................................................................................................... 6
3.3. Računi koji predstavljaju sastavni dio bilansa stanja........................... 7
3.3.1. Aktivni računi............................................................................ 7
3.3.2. Pasivni računi............................................................................ 8
3.3.3. Aktivno-pasivni računi.............................................................
8
4. GRUPISANJE SREDSTAVA I IZVORA SREDSTAVA U BILANSU
STANJA..................................................................................................... 9
4.1. Funkcionalni princip............................................................................ 9
4.2. Princip likvidnosti................................................................................ 10
5. ANALIZA BILANSA STANJA – primjer................................................. 12
ZAKLJUČAK............................................................................................. 14
LITERATURA........................................................................................... 15
2
2. BILANS STANJA (Balance sheet)
Bilans stanja preduzeća se sačinjava na osnovu inventara, može se sastaviti u bilo
koje vrijeme u toku poslovanja, ali se po pravilu sastavlja na početku poslovanja,
odnosno na početku i na kraju poslovne godine. Krajnji bilans protekle poslovne godine
je početni bilans za narednu poslovnu godinu. Bilans preduzeća se obavezno mora
sačinjavati i u slučajevima kada se preduzeće pripaja drugom preduzeću, kada dolazi do
podjele jednog u dva preduzeća, prilikom otvaranja ili okončanja stečajnog postupka i
likvidacije.
Osnovna karakteristika bilansa stanja je njegova ravnoteža. Po toj karakteristici
potiče riječ bilans od latinske riječi «bilanx», koja znači vaga sa dva tasa, što simbolizira
nužnost uspostavljanja ravnoteže.
Bilansom se polaže račun o pozitivnim i negativnim rezultatima, uspjesima i
neuspjesima koji prate poslovanje preduzeća. Bilans stanja je složen i sastoji se iz računa
odnosno salda računa aktive i pasive.
Bilansne pozicije predstavljaju u bilansu vrijednost svake kategorije sredstava i
izvora sredstava. Obzirom da svako sredstvo ima svoj izvor, osnovna karakteristika
bilansa stanja je bilansna ravnoteža
,
koja se vidi po tome što je vrijednost svih pozicija
na lijevoj strani u aktivi jednaka vrijednosti svih pozicija na desnoj strani bilansa u
pasivi, odnosno osnovna bilansna jednačina može se prikazati odnosom:
aktiva =
pasiva
, što izražava kvantitativnu ravnotežu lijeve i desne strane bilansa.
Ukoliko bilans stanja nije u ravnoteži, to znači da bilans i ne postoji. Ukoliko
finansijski rezultat nije raspodjeljen, on se iskazuje u bilansu stanja, čime se uspostavlja
ravnoteža između aktive i pasive. Pozitivan finansijski rezultat, koji predstavlja višak
aktive nad pasivom, iskazuje se u pasivi, dok se negativan finansijski rezultat iskazuje u
aktivi, jer predstavlja manjak aktive prema pasivi.
4
Bilans može biti prikazan u vidu jednostranog računa, pri čemu se prvo prikazuje
aktiva, a ispod nje pasiva ili u vidu dvostranog računa, pri čemu se lijevo prikazuje
aktiva, a desno pasiva.
Formom bilansa određuje se broj kolona, njihov naziv, smještaj aktive i pasive, kao i
razmještaj i naziv pojedinih dijelova i pozicija aktive i pasive.
3. STRUKTURA BILANSA STANJA
3.1. Aktiva
U bilansu stanja imovina se iskazuje na lijevoj strani (aktiva). Osnovna sredstva ili fiksna
aktiva
uključuje opremu, zgrade, zemljište i ostala osnovna sredstva koja se ne koriste u
procesu proizvodnje dobara ili vršenja usluga te traju duže od jedne godine.
-
Oprema
predstavlja mašine koje se koriste u procesu proizvodnje. Oprema se
vremenom troši, te ju je potrebno amortizovati.
- Zgrade
predstavljaju zgrade koje se koriste i zgrade koje su u izgradnji. Njihova
vrijednost se u bilans prikazuje kao cijena u momentu kupovine. Zgrade sa vremenom
stare te prema tome na neki način sudjeluju u procesu proizvodnje.
- Zemljište
je imovina koja se koristi od strane preduzeća i predstavlja trošak koji se
rijetko mjenja u bilansu i on se prikazuje kao manja vrijednost nego što mu je realna
vrijednost na tržištu. Što se duže zemljište koristi, manja je veza sa tržišnom cijenom.
-
Ostala osnovna sredstva
koja se koriste su uređaji, vozila i dr.
-
Amortizacija osnovnih sredstava
predstavlja otpis sredstava odnosno iznos fiksne
aktive koji se izdvaja na ime trošenja i habanja osnovnih sredstava. Otpisom sredstava se
pokriva dio investicije u ta sredstava i služi kao fond iz kojih će se vršiti kupovina novih
sredstava.
5
