SADRŽAJ
Uvod........................................................................................................................................3
BIOETIKA
1. Kloniranje...........................................................................................................................5
2. Prava životinja....................................................................................................................6
3. Eutanazija...........................................................................................................................7
4. Pobačaj...............................................................................................................................9
5. Zaključak
6. Literatura
Bioetika, grč. bios-život,ethos-ponašanje, naučna disciplina koja proučava ljudsko
ponašanje na području života i zdravlja u svjetlu vrijednosti i moralnih načela. To je
filozofsko razmišljanje o ljudskom životu, rađanju, razvoju čovjeka, zrelosti, starosti, bolesti i
smrti. U literaturi se termin bioetika pojavio prije četrdesetak godina, točnije 1970. godine,
zaslugom onkologa Van Rensselaera Pottera. Potpuno je jasno da je termin bioetika složenica
u kojoj prvi dio «bios» upućuje na biomedicinske nauke, a drugi «etika» na etiku koja govori
o zadnjem smislu čovjekovog ispravnog vladanja. W. Reich daje dvije različite definicije
bioetike, u dva izdanja Encyclopedia of Bioethics. U izdanju iz 1978. godine definira bioetiku
kao sastavno proučavanje ljudskog ponašanja na polju nauke o životu i potrebi za zdravljem,
ukoliko je ispitivano u svjetlu moralnih vrijednosti i načela. U drugom izdanju bioetičke
enciklopedije, 1995. godine, Reich proširuje definiciju bioetike: ona je sastavno proučavanje
moralnih dimenzija – uključujući moralno gledište, odluke, ponašanje i odgovorno držanje –
nauke o životu i potrebi za zdravljem, primjenjujući različite etičke metodologije. Nastanak i
širenje bioetike zapravo je buđenje etičke svijesti u novonastalim civilizacijskim okolnostima
u kojima su prjetnje od samouništenja postale realnost, kao i prjetnje od srozavanja čovjeka i
svega specifično ljudskog u njemu na običan materijal za eksperimentiranje, manipuliranje i
uništavanje. Suvremeni čovjek drži u rukama moć s kojom je u stanju uništiti planetu Zemlju,
dakle tlo po kojem hoda i biosferu koja ga okružuje i koje je sastavni dio. Pred pitanjem o
eventualnom izmicanju zdravo razumnoj kontroli nuklearne moći zastaje dah. O
mogućnostima kontrole razornog biološkog oružja zastaje pamet. Toliko se pitanja o
sadašnjem preživljavanju čovječanstva nameću sa svom etičkom važnošću. Ako se pritom
ima na umu činjenica da ispod ideje moći počivaju epohalni problemi povezani s
nekontroliranim iskorištavanjem prirodnih bogatstva, s uništavanjem cijelog eko-sistema, sa
svakodnevnim istrebljivanjem živih vrsta, s već danas nesagledivim posljedicama od
neumjerenog zagađivanja prirode, dakle atmosfere, hidrosfere, geosfere i biosfere, onda
postaje jasno da ideju o preživljavanju čovječanstva u sadašnjosti nije moguće odvojiti od
preživljavanja u budućnosti. Zato bioetiku treba shvatiti kao disciplinu u kojoj ravnopravno
ulaze najrazličitije perspektive da bi se u njihovoj interakciji i dijalogu o konkretnim
problemima uspostavio zajednički horizont njihovog svestranog pogleda i rješavanja. Sve je
to dovelo, nakon nastanka bioetike, do njenog brzog širenja: osnivanje centara bioetike po
čitavom svetu i pojavljivanjem, u razmaku od desetak godina, dviju Enciklopedija bioetike
(1978. i 1995. godine). Niz otvorenih moralnih pitanja, dilema i problema, koji se više nisu
1. KLONIRANJE
Kloniranje spada u užu oblast genetičkog inžinjeringa, a sam proces kloniranja ljudi je još uvijek u
istraživačkoj fazi. Možemo razlikovati kloniranje na nivou samih gena, DNK materijala, pojedinačnih
ćelija, tkiva, ali i na nivou čitavog organizma. Klon odraslog organizma predstavlja genetički identičan
duplikat matičnog entiteta, i dobija se transplantacijom jedra telesne ćelije matične jedinke u
denuklearnu jajnu ćeliju druge jedinke. Drugom metodom kloniranja klon se dobija cjepanjem
embriona u najranijoj fazi. Postoje dva načina primjene kloniranja, prvo se odnosi na reprodukciju
čitave jedinke, dok se drugo odnosi na produkciju matičnih ćelija, koje se umnožavaju i koriste u svrhe
liječenja. Kloniranjem se dovodi u pitanje identitet i svrha samog klona, i za sobom povlači različite
etičke ali i pravne implikacije. Samo pitanje o etičnosti kloniranja još uvijek ostaje zadano, i
neriješeno, pa se čitav problem prebacuje na pravna tla.
Habermas karakterizira kloniranje kao svojevrstan suvremeni oblik robovlasništva. On smatra da se
kloniranjem narušava prirodan proces nastanka nove osobe, kojim se garantira slučajnost nastanka
genetskog koda nove osobe, ali i jedinstvenost osobina i sklonosti te osobe. Sloboda klona se
ograničava budući da iza tih osobina i sklonosti koju klon posjeduje stoji namjera neke druge osobe.
Habermas, povezujući problem odgovornosti sa problemom kloniranja, kaže da : „Klon nalikuje robu
utoliko što deo odgovornosti, koju bi inače morao sam da nosi, sada može da prebaci na drugu osobu.“
To kakav klon je nije više proizvod slučajnih okolnosti, već proizvod svjesnog djelovanjanja neke
druge osobe. Sa druge strane i sama osoba koja se klonira ujedno ograničava i svoju slobodu, jer
princip slobode može funkcionirati samo ukoliko je ona garantirana svima, odnosno ukoliko je ona
oćenito važan princip. Još jedna teza koju Habermas iznosi, ma da je posuđuje od Ditera Cimera, teza
o jednom biologijskom protiv kloniranja. Sama priroda je garant genetske jedinstvenosti, koja nastaje
uslijed slučajno raspoređenih kombinacija roditeljskih gena, a Cimer kaže: „Ako bi počelo kloniranje
ljudi, onda bismo se ogrešili o principe kojima treba da zahvalimo za svoje postojanje. Stoga to ne
smemo da dozvolimo“, u tom smislu da smo mi kao vrsta nastali zahvaljujući konstantnom mješanju
genetskog materijala. No, i sam Habermas ostaje svestan činjenice da kloniranje nije proces koji je
prirodi nepoznat, te on ipak naginje tezi da je etika najbolji pristup za rješenje problema kloniranja, jer
sve dok je ono posljedica ljudskog djelovanja, ostaje i u okvirima čovjekove odgovornosti, a samim
tim i etike. Osnovna Habermasova teza ne smatra da se problem nalazi u činjenici da klon i klonirani
entitet posjeduju identičan genetski materijal, jer bi se u tom slučaju i jednojajčani blizanci smatrali
etičkim problemom. Suvremena genetika tvrdi da čovjek ( J. Habermas, Postmetafizičko mišljenje,
2002, str. 218. , Ibidem, str. 219.) posjeduje negdje oko 30000 gena, međutim geni nisu stabilne
jedinice, i mjenjajući svoje osobine oni umnožavaju svoje uloge, te se može govoriti o broju od 250
000 različitih bjelančevina, kao glavnih uzročnika tih osobnosti, koje u samo jednoj jedinki utječu na
više od 4 000 000 osobina. Kada ovakvu nepredvidivost ljudskog genoma usporedimo sa problemom
kloniranja, postaje nam jasno da se o klonu kao identičnom matičnoj jedinki teško može govoriti, a u
