1
UNIVERZITET SINGIDUNUM
Fakultet za primenjenu ekologiju Futura
Beograd
BIOREMEDIJACIJA
Seminarski rad
BIOREMEDIJACIJA SLATKIH VODA
Profesor: dr Gordana Dražić Studenti: Biljana Šarić ZII-1/2010
Asistent: mr.Mirjana Bartula Sanja Kovačević ZII-4/2010
Radeta Radanović ZII-2/2010
Nataša Guberinić ZII-3/2010
Beograd, 11. decembar 2010.
2
1.UVOD
U savremenim uslovima urbanog načina života, industrijalizacije, demografske eksplozije, moderne
poljoprivrede i poljoprivredne tehnologije dolazi do korišćenja sve većih količina vode.
Svakodnevno se ogromna količina otpadaka izbacuje u reke i mora. Reke su danas postale kolektori
svih urbanih i industrijskih otpadnih voda. "Lakoća" odstranjivanja otpadaka na ovaj način dovela je
do toga da su neke reke u svojim donjim tokovima pretvorene u mrtvaje, a da je korišćenje vode sve
skuplje zbog visoke cene prečišćavanja. Voda je neiscrpan resurs, ali uvek treba imati na umu da za
preživljavanje i opstanak nije potrebna samo velika količina vode, nego je neophodno da kvalitet te
vode bude takav da ona može da se koristi. Ako se zna da su rezerve pitke vode u prirodi ograničene
na svega 1% od ukupne slobodne vode, problem zagađivanja voda i snabdevanja slatkom vodom
postaje još ozbiljniji, jer voda može da postane i limitirajući faktor daljeg opstanka i razvoja ljudske
civilizacije.
Iz toga proizilazi zaključak da se u bliskoj budućnosti mogu pojaviti zdravstveni
problemi prouzrokovani pogoršanjem kvaliteta vode širokih razmera, iako su isti već prisutni u
mnogim zemljama sveta.
Kao odgovor na ovakvo stanje bilo je potrebno pronaći nova rešenja za ekonomičnije,
racionalnije i ekološki prihvatljivo prečišćavanje otpadnih voda.
2.
POJAM I PRIRODA SAVREMENOG ZAGAĐENJA
VODA
Pod zagađenjem prirodno (ne hemijski) ,čiste vode podrazumeva se svako kvalitativno i
kvantitativno odstupanje od normalnog, prirodnog, hemijskog, fizičkog i biološkog sastava i svojstva,
koje ima neželjene posledice po ljudsko zdravlje,ekonomiju i ekosistem uopšte.
U uslovima modernog načina života, savremene tehnologije, industrije, sve se više upotrebljava ne
samo veća količina nego i sve veći broj sirovina i agenasa koji se posle upotrebe u raznim procesima
proizvodnje uključuju direktno ili indirektno u životno kolo preko njihovog predhodnog odstranjivanja
4
Osnovni izvori zagađenja prirodnih voda su: otpadne vode urbanih sredina, mineralna đubriva,
organske i neorganske materije, kisele rudničke,dranažne vode,otpadne vode prerade i korišćenje
mineralnih sirovina,sedimentne i radioaktivne materije i otpadna toplota. Zavisno od uzroka zagađenja
i efektima koje izaziva zagađena voda na živi svet, postoje slične kategorije prirodnih voda:
atmosferske,površinske i podzemne. Površinske vode se dele na stajaće i tekuće, a od stajaćih voda
posebno se izdvajaju jezera,mora i okeani. Pored toga postoje otpadne ili upotrebljene vode. Pitanje
vode za piće postaje sve aktuelnije. Nedostatak vode za svakodnevnu upotrebu čoveka postaće tako
jedan od značajnih ograničavajućih faktora za dalji razvoj ljudskog društva.
Izvori zagađenja se svrstavaju u dve kategorije:
tačkasti (koncentrisani) i
netačkasti (rasuti, difuzni) izvori zagađenja
Takčasti izvori zagađenja
Ovi izori zagađenja se javljaju kada se zagađujuće materije direktno ispuštaju kroz cevi/kanale u
recipijente (reke i jezera).
Koncentrisani zagađivači su urbane sredine,industrijski i rudarski kompleksi,
energetska postrojenje, poljoprivredni objekti. Sakupljene vode se posle prečišćavanja ili bez daljeg
tretmana puštaju u vodotokove.
Primer ovakvog zagađenja je ispuštanje otrovnih hemikalija direktno u
vodotok putem cevovoda.
Netačkasti izvori zagađenja
Oni se javljaju kada se zagađujuće materije ispiraju u vodotokove
nekontrolisano i koncentrisano:
padavinama, bujicama,spiranjem poljoprivrednog zemljišta, spiranjem sa javnih puteva itd
, npr. kada
đubriva sa polja odlaze u vodotok spiranjem poljoprivredne površine.
Dok se prva kategorija izvora može lako pratiti i kontrolisati, druga predstavlja rasuti izvor zagađenja,
koji je teže otkriti i s njim se boriti.(slika 1.)
5
(slika 1.)
3.2. HEMIJSKO ZAGAĐENJE VODA
Prema hemijskoj prirodi zagađujućih materija,zagađivanje može biti neorgansko i organsko.
Osnovne kategorije neorganskih zagađujućih materija su:rastvorljive soli (među kojima su često soli
toksičnih elemenata),rastvorljivi materijali iz razgrađenih stena i kiseli ostaci (najčešće iz
metalurgije,ugljenih kopova ili tzv.kiselih kiša). Osnovni izvori organskih zagađivača su: otpadne
materije iz ljudskih naselja,industrije,koncentracije minerala,metalurgije,poljoprivrede i stočarstva.
Industrijske otpadne vode sadrže razne hemijske toksične supstance (slika 2 i 3). Njihove količine i
vrste zavise od niza faktora,pre svega od prirode industrijskih procesa. Mogu sadržati
organske,neorganske ili različite kategorije razgradivih ili nerazgradivih hemijskih materija. Količina
industrijskih otpadnih voda varira od doba dana i noći, a i zavisi od niza drugih faktora. Velike
količine otpadnih voda nastaju prilikom korišćenje hemijskih sredstava u poljoprivrednoj proizvodnji i
produkata prehrambene industrije.
Posebnu kategoriju otpadnih voda predstavljaju komunalne otpadne vode. Komunalne vode, koje
pored raznih organskih materija (deterdženeta, sapuna), neorganskih (razna sredstva za dezinfekciju),
sadrže i veliki broj klica (bakterija,virusa), koje mogu da dovedu do hidričnih epidemija. Takođe,
izlučuju i velike količine fenolnih materija. Tako svakim litrom urina u komunalnu vodu se distribuira
10 mg. Fenolnih materija, kao normalan produkt ljudskog metabolizma. Otpadne industrijske vode
