Bioterorizam

Visoka zdravstveno – sanitarna škola

Strukovnih studija

“VISAN”

Diplomski rad

Predmet:

Epidemiologija

Tema:

BIOTERORIZAM

Mentor: Student:

Prof. Dr. Lazić Srđan Lazić Vladimir

Beograd, Septembar 2012.

SADRŽAJ

UVOD……………………………………………………………………………...2

BIOTERORIZAM………………………………………………..……………….4

Određenje pojmova i istorija upotrebe biološkog oružja i
bioterorizma

……………………………………………………………………….4

Klasifikacija biološkog oružja

……………….…………………………………...7

Taktika upotrebe biološkog oružja…..

……………….…………………………..9

Mogućnost daljeg razvoja biološkog oružja…………………………………….12

Prepoznavanje biološkog napada…..….…………………………………………..13

Detekcija i identifikacija biološkog agensa…………………………..…………14

Otklanjanje posledica biološkog napada…………………….…………………18

Zbrinjavanje eksponiranih

obolelih i zdravih…………………….……………18

Biološka dekontaminacija…………………………………….………………..23

Sprovođenje higijensko- profilaktičkih mera

……………..……………..........

Sprovođenje protivepidemijskih mera…………………………………………26

Preventivne mere u borbi protiv bioterorizma i upotrebe biološkog
oružja……………………………………………….…………………………...26

ZAKLJUČAK…………………………………………………………………….31

LITERATURA……………………………………………………………………32

Novija istorija poznaje i primere terorizma kojem zahvalnost za svoju nezavisnost
duguju Izrael, Kipar, Kenija i Alžir, budući da su politički pokreti tih zemalja
primenjivali   terorizam   protiv   kolonijalnih   vlasti.   Anаlizirаjući   sve   ove   navode
jаsno   se   uočаvаju   elementi   pojmа   terorizmа   i   to   sunаsilje,   strаh,   cilj   i   motiv.
Nаsiljem se demonstrirа silа, čiju destrukciju dаleko nаdilаze psihološki efekti.
Iаko u literаturi postoji visok stepen sаglаsnosti o tome dа je nаsilje nаjrelevаntnijа
komponentа   prilikom   definisаnjа   terorizmа,   ipаk   se   pojаm   fizičkog   nаsiljа   u
kontekstu   terorizmа   neminovno   dopunjuje   psihološkim   i   strukturnim   nаsiljem.
Motiv   teroriste   dа   izvrši   nаsilje   je   nаjtаjаnstveniji   i   zа   nаučnike   još   uvek
nedostupаn element terorističke аktivnosti.

Potencijalna upotreba oružja za masovno uništenje predstavlja posebnu kategoriju
terorističke   pretnje   u   eri   globalizacije.   Bioterorizam   predstavlja   jedinstvenu
kombinaciju visokog stepena smrtnosti, relativno jednostavnog načina proizvodnje
i mogućnosti trajne upotrebe što čini potencijalno visoku destruktivnost koja se
danas smatra strateškom pretnjom jer može da izazove ozbiljne posledice širokih
razmera   u   vidu   ljudskih   žrtava,   velike   materijalnih   šteta,   uništenje   biljnog   i
životinjskog sveta, visoke ugroženosti životne sredine. Biološko oružje ima mnoge
specifičnosti u odnosu na hemijsko, nuklearno i konvencialno naoružanje koje se
ogledaju   u   efektima   destrukcije,   tipičnim   metama,tipičnim   ciljevima   misije   i
ograničenja.

Centar za kontrolu zaraznih bolesti SAD klasifikuje biološko oružje u tri glavne
kategorije:
A kategorija (mikroorganizmi koji predstavljaju opasnost po nacionalnu
bezbednost, lako se šire, prenose se sa osobe na osobu, visok mortalitet, zahtevaju
posebne mere predostrožnostoi);

B kategorija ( relativno pogodna za širenje, srednji mortalitet, zahtevaju posebnu
dijagnostičku pažnju, pojačano nadgledanje);

C kategorija ( patogeni mikrobi budućnosti za masovno uništenje, lakoća u
proizvodnji, potencijalno visok mortalitet, zahteva stalno istraživanje i otkrivanje
zaraza, dijagnoze, tretmane, prevencije).

Cilj upotrebe biološkog oružja je da se kod protivnika prouzrokuje strah do nivoa
masovne panike, dezorganizacija na svim nivoima državne organizovanosti,
defetizam i dezertiranje.

BIOTERORIZAM

Bioterorizam je upotreba bioloških i hemijskih agenasa u vazduhu, vodi ili hrani
kako bi se izazvala smrt većeg broja

ljudi

ili socijalne smetnje. Danas se najčešće

koriste antraks, botulizam, kuga i druge

bolesti

koje mogu izazvati fatalni ishod.

Mada akcije mogu imati razmere zločina protiv čovečanstva, najčešće za cilj imaju
izazivanje masovne panike i

psihološki

efekat, tako da bioterorizam spada i u

oblike

psihološkog ratovanja. Motivacija je obično da se naškodi percipiranom

neprijatelju, dobije publicitet, daju

političke

izjave ili dokaže moć.

Određenje pojmova i istorija upotrebe biološkog oružja i
bioterorizma

Pojmovi biološkog oružja i biološkog rata prvi put se zvanično pojavljuju posle
Drugog svetskog rata, tačnije od sednice Generalne skupštine Ujedinjenih nacija
održane   1947.  godine,  kada  je  biološko  oružje,  pored  nuklearnog  i  hemijskog,
uvršteno u grupu oružja za masovno uništenje. Od tada se o biološkom oružju
govori   kao   o   potencijalno   najopasnijem   oružju   za   masovno   uništavanje   ljudi,
životinja   i   biljaka   sa   mogućim   nesagledivim   posledicama.   Biološko   oružje
obuhvata biološke agense koji su u stanju da razmnožavanjem i lučenjem otrovnih
produkata   prouzrokuju   masovna   oboljenja   ili   smrt   ljudi   i   životinja   i   oštećenja
biljaka. Ipak, ono što u velikoj meri sa jedne strane razlikuje, a sa druge daje
prednost biološkim agensima u odnosu na hemijske i nuklearne agense jeste visok
stepen delovanja, slabo uočavanje i relativno lako distribuiranje. Bioterorizam se
najčešće defi niše kao namerno korišćenje bakterija, virusa ili toksina izolovanih
u   nameri   da   ubiju   ili   izazovu   bolesti   kod   ljudi,   životinja   i   biljaka.3   Biološki
terorizam   defi   niše   se   i   kao   mogućnost   korišćenja   štetnih   agensa   od   strane
pojedinaca   ili   grupe,   motivisanih   političkim,   religioznim,   ekološkim   ili   nekim
drugim ideološkim razlozima.

Zarazne bolesti jesu od davnina bile pratilac ratova, a često su odlučujuće civilima
i vojnim snagama bilo dva do 15 puta više bioloških nego borbenih gubitaka. Stari

Ipak,   1972.   godine   u   Londonu   potpisana   je   Konvencija   o   zabrani   razvoja,
proizvodnje   i   skladištenja   biološkog   i   toksičkog   oružja,   kako   bi   se   na
međunarodnom   planu   pravno   regulisala   zabrana   usavršavanja   i   skladištenja
bioloških materijala i istraživanja bioloških agenasa u vojne svrhe. Konvencijom je
dopunjena zabrana upotrebe biološkog oružja iz Ženevskog protokola, a potpisnice
su se obavezale da će Ujedinjenim nacijama proslediti sve podatke o dosadašnjim
istraživanjima, saznanjima i postojanju biološkog oružja. Konvencija je stupila na
snagu 1975. godine, a do sada su je ratifi kovale 163 zemlje.

Danas,   novi   laboratorijski   postupci   i   napredak   vojne   tehnologije   i   hemijske
industrije,   neodgovarajući   sistem   uništavanja   i   sigurnog   odlaganja   otpada   I
napuštenih   tehnologija,   omogućavaju   ilegalnu   nabavku   i   razvoj   crnog   tržišta
virusa,   bakterija   i   mikroba.   Zbog   toga   poslednjih   15   godina   biološko   oružje
predstavlja značajnu pretnju nacionalnoj i globalnoj bezbednosti, a u akademskoj
literature najčešće se navode četiri okolnosti koje su na to uticale.
Prvo je 1990. godine američka administracija objavila, te više puta ponovila u
narednim godinama, da je širenje ofanzivnog programa biološkog oružja postalo
rastući   trend   među   državama   i   nedržavnim   subjektima,   posebno   terorističkim
grupama.
Druga okolnost bilo je otkriće, između 1989. i 1992. godine, da je SSSR prekršio
Konvenciju o upotrebi biološkog oružja od njenog ratifi kovanja 1975. godine jer
je pokrenuo tajni program razvoja i proizvodnje biološkog oružja.
Treća okolnost bila je potvrda Specijalne komisije Ujedinjenih nacija (UNCOM)
1995. godine da Irak od 1974. godine vodi tajni program biološkog oružja, da je
imao proizvedenu i uskladištenu veliku količinu agenasa.
Četvrta okolnost bilo je otkriće da je japanski totalitarni pseudoverski kult „Aum
Šinrikjo” (

Aum Shinrikyo

), čiji su pripadnici 1995. godine izvršili napad nervnim

gasom u tokijskom metrou, četiri godine bezuspešno pokušavao da proizvede i
upotrebi za napade na civile dve vrste patogenih bioloških agenasa — botulinis i
antraks. Ishod napada bio je katastrofalan: 12 ljudi je ubijeno, 600 ljudi bilo je
kontaminirano, 3 000 podvrgnuto lečenju, dok je desetak osoba pretrpelo trajna
oštećenja mozga.

Neposredno   posle   terorističkih   napada   na   SAD   11.   septembra   2001.   godine,
dodatnu zabrinutost u sedmicama koje su nastupile izazvali su slučajevi slanja
stručno pripremljenih spora antraksa posredstvom poštanskog sistema na adrese
državnih   institucija.13   Nakon   što   su   decembra   2002.   godine   američke   snage
intervenisale   u   Avganistanu,   otkriveno   je   da   je   organizacija   Al   Kaida   takođe
provela nekoliko godina u pokušajima proizvodnje bioloških agenasa. U periodu