UNIVERZITET U NIŠU
FAKULTET SPORTA I FIZIČKOG VASPITANJA
Ristić Aleksandar 4792
BLOKADA NA IGRAČU SA LOPTOM U KOŠRACI
I METODIKA TRENINGA
(Diplomski rad)
Mentor:
Prof dr Miodrag Kocić
Niš, decembar 2013
1. UVOD
Košarka kao timska igra, zahteva od igrača, veštinu, inteligenciju, nadigravanje,
osobine koje su zauzele mesto ispred surove snage, brzine i grubosi. Pet igrača koliko igra na
terenu omogućava mnogo kombinatorike i kreativnosi. Košarka je polustrukturalni, visoko
dinamični sport, koji je planetarno veoma popularan, i kojim se bavi mnoštvo ljudi, bez obzira
na pol, godine, rasu ili kontinent na kom žive. U Srbiji, po mišljenju mnogih, košarka zauzima
vodeće mesto na listi najpopularnijuh sportskih igara. Najbolji dokaz za to je i činjenica da je
naša zemlja u mnogim zemljama sveta poznata i kao “zemlja košarke”.
Košarka se decenijama razvijala da bi stekla status modernog i planetarno popularnog
sporta. Kao što su istoričari fudbala tražili i našli početke ove igre u antičkom vremenu preko
grčkog “episkirosa” i rimskog “kalčija”, tako su istoričari košarke sa jakom dozom neskrivene
pristrasnosti prisvajali uzgredne činjenice iz ostataka materijalne kulture starih naroda i stvarali
određene hipoteze o dalekim pretečama košarke. Počeci se vezuju za doba Maja i Inka, koji su
živeli na teritoriji današnje Južne Amerike, koji su imali igru koja je bila na neki način slična
današnjim košarkaškim aktivnostima, kao i za doba Acteka i Olmeka. Igra koja je po mnogim
istoričarima bila preteča košarke kod Maja je bila “tlač-tli”, kod Acteka “pokta-pokta”, a kod
Inka “olamalicli”. Jedna od zanimljivijih hipoteza o nastanku košarke, vezana je za period
Kortesovih osvajanja u Srednjoj Americi. Biskup Dijego de Sanda zapisao je 1528.godine
sledeće: “Na dvoru španskog vladara Karla V u Granadi, s jeseni 1527. godine bilo je u modi
posmatranje igre loptom između dva tima crvenokožaca, koje je Hernando Kortes uz silna
blaga svom vlastodršcu doterao na poklon iz Srednje Amerike. Pravougli teren, dimenzija 40 x
15 metara bio je ograničen kamenim zidom na kojem su sedeli i posmatrali čudnu igru španski
vladar Karlo V i njegova svita. U centru igrališta je bio postavljen visok stub na čijem se vrhu
nalazio kameni prsten širok taman toliko da kroz njega može da prođe kugla od sirovog
kaučuka teška 2,5kg.
Košarka u današnjem obliku nastala je na prostoru Sjedinjenih Američkih Država, u
Springfildu, Masačusets, tako da se prethodno navedene hipoteze o vezi pradavnih igara
južnoameričkih indijanaca Olmeka, Maja, Asteka i Inka moraju odbaciti, jer nisu mogle biti
dostupne stvarnom tvorcu košarke, dr Džejmsu Nejsmitu (
James Naismith
) (slika 2.),
kanadskom lekaru i profesoru fizičkog vaspitanja na Univerzitetu YMCA(Young Men
Catholic Assotiation) u Springfildu, koji je živeo u vremenskom razdoblju od 1861. do 1939.
godine. Izazvan nezadovoljstvom i nemotivisanošću dece zbog veoma dosadnog Ling-ovog
sistema vežbanja, on je odlučio da napravi dvoransku igru koja će monotone elemente tog
sistema (gimnastaka i marširanje), zameniti elementima koji će zadovoljiti dečiji sportski duh i
koja će omogućiti deci da vežbaju u toku zime. Studenti koledža su se u proleće pretežno bavili
atletikom I bezbolom, a u jesen američkim fudbalom. Generalni sekretar Odseka za fizičko
vaspitanje I direktor Treneske škole koledža (Springfielg Training School) YMCA, doctor
Luter Haksli Gulik(Luther Hacsley Gulick), da bi rešio ovaj problem, predložio je na kongresu
psihologa da se stvori nova igra (
A NEW GAME
). On je za igru zadužio već pomenutog
tvorca košarke dr. Džems Neismita (
James Naismith
). Neismit je kombinacijom osobina i
elemenata poznatih igara, napravio je igru sličnu rukometu, sa košem sa čvrstim dnom i
loptom, koja je brzo postala veoma popularna i vremenom se razvila u jedan o najlepših
sportova na svetu, što moderna košarka s pravom i jeste.
Pritom, on je postavio 5 fundamentalnih principa igre:
1.
Lopta će biti okrugla, velika i laka i njome će se baratati samo rukama (slika
1)
2.
Svaki igrač može da se postavi na bilo kom delu igrališta i može da primi
loptu u svakom trenutku bez ograničenja
3.
Biće zabranjeno nošenje lopte i trčanje sa njom u rukama
4.
Dve ekipe igraće zajedno jedna protiv druge na istom terenu, ali se
zabranjuje svaki lični kontakt i nasrtanje na telo protivničkog igrača
5.
Cilj će biti uzdignut i malih dimenzija, da bi se primenjivala veština, a ne
snaga, i biće horizontalno postavljen.
Slika 1: Košarkaška lopta
upravljanje oslobođeno kontrole viših nivoa centralnog nervnog sistema. ˝Tehnički˝ znači da se
elemenat izvodi racionalno, bez suvišnih kretnji. ˝Taktički˝ znači da se radi o elementima koji
se primjenjuju u uslovima utakmice.
Akciona celina
predstavlja skup tehničko- taktičkih elemenata koje igrač primenjuje od
trenutka kada je došao u posed lopte, do momenta kada lopta više nije u njegovom posedu. U
radu će se uzimati u obzir akcione celine u cilju realizacije napada (završavaju se šutem na koš).
Akcione celine mogu biti jednostavne, sastavljene od 2-3 elementa, ili pak složenije od 5 pa i
više elemenata.
Piken rol (PICK and ROLL-P
&
R)
je napadačka akcija koja predstavlja saradnju dva
igrača sa blokadom na igraču sa loptom. (slika 4.)
Blokada
je nastojanje igrača u napadu da svojim telom spreči odbrambenog igrača u
njegovoj odbrambenoj funkciji prema saigraču napadača. (slika 3.)
Ekran
je vrsta bloka u kojem je igrač, koji ga postavlja u posedu lopte, leđima okrenut
igraču odbrane, nakon čega uručuje loptu saigraču sa ciljem, da on njegov položaj iskoristi za
šut.
Dribling
predstavlja aktivnost košarkaša koji manipuliše loptom, krećući se više
horizontalno po terenu jer se igrač odbrane nalazi na njegovoj liniji prodora.
Prodor
je, u širem smislu, svako kretanje igrača u posedu lopte ka košu koji napada.
Međutim, u užem smislu ( za razliku od vođenja ), igrač pri kretanju po liniji prodora najčešće
koristi dvokorak nakon kojeg upućuje loptu na koš.
“Dubinsko” dodavanje
je pas prema igraču koji prima loptu u samoj blizini koša ( u
reketu ).
“Povratno dodavanje”
primenjuje igrač koji je loptu primio u blizini koša, najčešće
leđima u odnosu na njega. Zbog procene da okolnosti nisu povoljne za pokušaj da realizuje
napad, on vraća loptu jednom od igrača na “spoljnoj” poziciji ( najčešće beku ili krilu ).
