Maj 2016
JAVNA USTANOVA MSŠ ŽIVINICE
POLJOPRIVREDNA TEHNIČKA SKOLA
MATURSKI RAD
Tema:
Bolesti i štetočine Kupusnjača
Profesor:
Učenik:
Maricević Ilija
Zlatka Mujčinović
-2-
Sadržaj
1.
UVOD...................................................................................................................................... 3
2.
GLJIVIČNE BOLESTI KUPUSNJAČA
................................................................................ 4
2.1.
Polijeganje presada (Pythium spp., Rhizoctonia solani, Olpidium brassicae, Alternaria
brassiceae, Phoma lingam).......................................................................................................... 4
2.2.
Uvenuća
............................................................................................................................ 5
2.3.
Plamenjača
kupusa (Peronospora parasitica) ................................................................... 6
2.4.
Pjegavost kupusnjača (Alternaria spp.)
............................................................................ 7
3.
BAKTERIJSKE BOLESTI KUPUSA .................................................................................... 8
3.1.
Crna trulež (Xanthomonas campestris pv. campestris)
.................................................... 8
3.2.
Suha trulež
........................................................................................................................ 8
3.3.
Kila kupusnjača
................................................................................................................ 9
3.4.
Vlažna trulež
.................................................................................................................. 11
4.
ŠTETNICI KUPUSA
............................................................................................................ 12
4.1.
Štetnici koji se nalaze u tlu (žičnjaci, grčice, sovice podzemljuše, rovci)
..................... 12
4.2.
Kupusni buhači (Phyllotreta nemorum, Ph. atra, Ph.
nigripes, Ph. undulata)................ 13
4.3.
Kupusna muha (Phorbia/Delia/brassicae) ...................................................................... 14
4.4.
Kupusne stjenice (Eurydema ventrale, Eurydema oleraceum) ...................................... 15
4.5.
Lisne uši (Brevicoryne brassicae)
.................................................................................. 15
4.6.
Kupusni moljac (Plutella xylostella) .............................................................................. 16
4.7.
Lisne sovice (Mamestra brassicae, Mamestra oleracea, Autographa gamma) .............. 18
4.8.
Kupusova pepeljasta vaš (Brevicoryne brassicae)
......................................................... 20
Zaključak
....................................................................................................................................... 21
-4-
2. GLJIVIČNE BOLESTI KUPUSNJAČA
2.1. Polijeganje presada (Pythium spp., Rhizoctonia solani, Olpidium
brassicae, Alternaria brassiceae, Phoma lingam)
Najčešće je to kompleksna bolest kojoj pogoduju uvjeti veće relativne vlage, gustog sklopa,
težeg tla i nepovoljnih temperatura za n
icanje kupusa. Biljke postaju tanje u zoni korijenova
vrata, lome se i padaju. Uz obilje vode bolest se prenosi s biljke na biljku pa nastaju
eliptične plješine.
Osnovne mjere zaštite jesu osiguranje najpovoljnijih uvjeta za klijanje, rast i razvoj, pri kojim će
se razviti čvrste presadnice, koje brzo prolaze osjetljivu fazu razvoja.
Kemijska zaštita provodi se zalijevanjem klijališta otopinom fungicida na osnovi cineba ili
kaptana već u sjetvi ili nakon nicanja.
Slika 2.1 Polijegenje presada
-5-
2.2. Uvenuća
• Fusarium oxysporum
Mlade biljke izgube turgor, listovi požute češće samo na jednoj strani, na presjeku kroz korijen
vide se tamnožuti do smeđi provodni snopovi. Osnovne mjere zašti
te jesu sadnja relativno
otpornih sorti i poštivanje plodoreda.
Slika 2.2 Uvenuće kupusa (Fusarium oxysporum)
• Phytophtora megasperma
Listovi se objese, rubno dobiju crvenkastu boju, u unutrašnjosti su žilaviji, korijenje je
vodenasto.
Osnovna mjera zaštite jest odvodnja suvišne vode koja pogoduje širenju ove bolesti.
Slika 2.3 Uvenuće kupusa (Phytophtora megasperma)
-7-
2.4. Pjegavost kupusnjača (Alternaria spp.)
Na lišću ograničene, koncentrične pjege izaziva Alterneria brassicicola, najčešće kad kupus ulazi
u tehnološku zriobu.
Zaštita se
provodi ako je napad pr
imijećen ranije, uporabom fungicida koji suzbijaju i
plamenjaču.
Slika 2.5 Pjegavost kupusnjača
Oba patogena prouzrokuju crnu pj
egavost lišća bez bitnih razlika.
Pjege su mrke boje, okruglaste i sa
hlorotičnim oreolom, prečnika do 1 cm, sa karakterističnim
koncentorvanim krugovima. U središnjem d
jelu pjega obrazuje se crna prevlaka od konidiofora i
konidija.
Usled nekroze zaraženih d
j
elova liske, kao i propadanja jače zahvaćenih listova, smanjuje se
asimilaciona površina biljaka, što dovodi do smanjenja prinosa i pogoršanja njegovog kvaliteta.
Ova bolest napada i karfiol, gdj
e osim lista napada i cvat, što za posledicu ima umanjivanje
tržišne vrednosti proizvoda.
Epidemiologija : A.brassicae obrazuje
krupne tamno obojene konidije, najčešće pojedinačno ili u
kraćim nizovima. Gljive prezimljavaju u stadijumu micelije i konidija na s
j
emenu, na zaraženim
biljnim ostacima, u izvodnicama za seme i na preostalim neizmrzlim biljkama u polju. U proleće,
na izv
odnicama za seme i prezimelim zaraženim biljkama se nastavlja razviće parazita.
Konidije se raznose vj
etrom, vodom, insektima ili prilikom rada na odeći i rukama radnika.
Tokom vegetacije se ostvari više ciklusa zaraze, naročito u uslovima čestih kiša i ob
ilne rose.
