Univerzitet u Novom Sadu
Ekonomski fakultet u Subotici

BONITET POSLOVNIH BANAKA U BiH SA

OSVRTOM NA BONITET UNICREDIT BANKE BiH

MASTER RAD

Sandra Milićević

Novi Sad, 2016.

Univerzitet u Novom Sadu
Ekonomski fakultet u Subotici

BONITET POSLOVNIH BANAKA U BiH SA

OSVRTOM NA BONITET UNICREDIT BANKE BiH

MASTER RAD

Mentor: Prof. dr Vera Zelenović Student: Sandra Milićević M350/10

Novi Sad, 2016.

4.1.

Kvalitativni elementi boniteta

banaka

...............................................................20

4.1.1. Organizaciona struktura

...........................................................................21

4.1.2. Tržišni položaj

...........................................................................................22

4.1.3. Menadžment banke

...................................................................................23

4.1.4. Informaciona opremljenost

.......................................................................23

4.2. Kvantitativni elementi boniteta banaka

...........................................................24

4.2.1. Finansijski položaj banke

.........................................................................24

4.2.2. Zarađivačka sposobnost banke

.................................................................28

4.3.

Izbor pokazatelja boniteta banaka

...................................................................29

4.3.1. Pokazatelji lividnosti, ekonomičnosti, profitabilnosti..

...........................29

Ocjena boniteta banaka u BiH

...........................................................................35

5.1. Relativni pokazatelji boniteta poslovanja banaka

...........................................35

5.1.1. Adekvatnost kapitala

..............................................................................35

5.1.2. Učešće kapitala u ukupnoj pasivi

...........................................................36

5.1.3. Učešće sredstava stanovništva u ukupnoj pasivi

....................................36

5.1.4.

Odnos plasmana uključujući i novčana sredstva i obaveze

................37

5.1.5. Odnos devizne pasive i devizne aktive

....................................................37

5.1.6. Trajna ulaganja u preduzeća

..................................................................37

5.1.7. Trajna ulaganja u banke i fin. organizacije

............................................37

5.1.8. Plasmani u osnovna sredstva

.................................................................37

5.2. Metodologija izračunavanja adekvatnosti kapitala poslovne banke

..............38

5.2.1. Izračunavanje kapitala poslovne banke

................................................39

5.2.2. Izračunavanje rizične bilansne aktive poslovne banke

........................41

5.2.3. Izračunavanje rizičnih vanbilasnih stavki

............................................44

5.3. Kvalitativni elementi boniteta banaka u BiH

.................................................44

5.3.1. Organizaciona struktura

.......................................................................44

5.3.2. Tržišni položaj

......................................................................................45

5.3.3. Menadžment banke

...............................................................................46

5.3.4. Informaciona opremljenost

..................................................................49

5.4. Kvantitativni elementi boniteta banaka u BiH

...............................................49

5.4.1. Finansijski položaj banke

.....................................................................50

5.4.2. Zarađivačka sposobnost banke

............................................................58

5.5. Izbor pokazatelja boniteta banaka u BiH

.....................................................59

5.5.1. Rangiranje banaka prema iznosu aktive.....................

..........................65

Analiza boniteta UniCredit banke

...................................................................69

6.1. Uvodni dio

....................................................................................................69

6.2. Izvršena ispitivanja

.......................................................................................70

6.3. Izvještaj revizora

...........................................................................................70

6.4. Analiza bilansa stanja

...................................................................................70

6.5. Analiza bilansa uspjeha

..............................................................................71

6.6. Analiza kvaliteta poslovanja

.......................................................................72

6.6.1. Profitabilnost

.....................................................................................72

6.6.2. Likvidnost

...........................................................................................72

6.6.3. Ekonomičnost.

....................................................................................73

6.6.4. Kvalitet aktive

.....................................................................................73

Zaključak

..............................................................................................................................74

Literatura

..............................................................................................................................76

Prilog

.....................................................................................................................................77

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

UVOD

U obavljanju osnovne funkcije pribavljanja i usmjeravanja sredstava za potrebe

privređivanja   i   reprodukcije,   banka   prolazi   kroz   istorijske   faze   razvoja.   Bitni   faktori   u
reprodukciji,   odnosno   u   ekonomskom   kontinuitetu   su   novac,   krediti   i   ostali   finansijski
instrumenti.   Banke   su   specijalizovane   institucije,   jer   imaju   funkciju   posrednika   u   sferi
novca. Cilj te funkcije je da snabdjeva reprodukciju sa dovoljnom količinom novca i kredita.
Pored   startnog   novčnog   iznosa   za   početak   poslovanja,   banka   je   objektivno   ekonomski
uslovljena da permanentno mobiliše raposloživi novac na finansijskom tržištu i sektorima
privređivanja.

Bonitet savremene banke po pravilu predstavlja sposobnost banke da u određenom roku
izmiri   dospjele   obaveze   i   da   održi   sposobnost   poslovanja.   U   tom   kontekstu,   saopštenje
ocjene   boniteta   poslovne   banke   odražava   njen   rejting.   Utvrđivanje,   odnosno   ocjena   i
praćenje boniteta banke je izuzetno složeno i značajno pitanje i zbog toga treba dodati
činjenicu da su za bonitet potrebne i neke značajne odluke koje se obično utvrđuju samo pod
pretpostavkom normalnog razvoja privrede i privrednog sistema. Struktura bilansa banke,
kvalitet poslovanja banke i njene finansijske pozicije su osnovne tačke u analizi boniteta
banke, koja je usredsređena na procjenu mogućeg cash-flow-a, koji predstavlja refleksiju
sposobnosti   banke   da   proizvede   profit   u   poslovnoj   politici   bankarskog   sektora   sa
minimiziranjem rizika. Analizom i ocjenom boniteta vrši se analiza elemenata, odnosno
faktora koji su relevantni za poslovanje određene banke.

Sam pojam boniteta se razlikuje od boniteta banke i boniteta preduzeća, zbog toga treba
imati u vidu da se u tržišnim uslovima banka uvek nalazi u boljoj situaciji od preduzeća, jer
u cilju zaštite ulagača većina savremenih država propisuje čitav niz propisa o obaveznim
rezervama   banaka   i   preko   centralnih   banaka   vrše   kontrolu   i   nadzor poslovnih
banaka i njihovog poslovanja. Bonitet banke kao dužnika zavisi u prvom redu od visine
njenog kapitala ,zatim od visine i strukture sredstava i rezervi sa jedne strane   i oblika,
načina i struktura plasmana sa druge strane. Visina  i kvalitet kapitala je nešto što se odmah
vidi iz bilansa stanja banke, kao     i     izvori     sredstava. Za     plasiranje     sredstava     važi
bankarsko   pravilo:   kakav kvalitet   sredstava   banka   prima,   takav   kvalitet   sredstava
i   plasira.   To   znači, obim dugoročnih izvora određuje obim dugoročnih kredita i da obim
kratkoročnih kredita je determinisan obimom kratkoročnih izvora.

Problem

koji se javlja pri ocjeni boniteta poslovnih banaka je kvalitet samih finansijskih

izvještaja i kvalitet podataka na kojima se ti izvještaji zasnivaju.

Predmet istraživanja

ovog rada je bonitet poslovnih banaka u BiH/RS.

Polazeći od ovako postavljenog predmeta, osnovni

cilj

ovog rada je utvrditi pomoću

analitičkih pokazatelja kako banka posluje i u kojoj mjeri je bonitetna, odnosno koliko je
finansijski i tržišno stabilna i prosperitetna.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Polazeći od postavljenog problema, predmeta i cilja istraživanja proistekla je i odgovarajuća
struktura rada, pri čemu se posebno vodilo računa o dva ključna momenta: prvo, da iz
strukture rada proizilaze svi zadaci koji su pred rad prethodno postavljeni i drugo, da se pri
tome ne zapadne u sopstvenu grešku u smislu da se ide u ona polja na koja se rad ne odnosi.
Poštujući ova dva momenta, pored uvoda, koji obuhvata opis predmeta i ciljeve istraživanja,
korišćene metode i hipoteze koje se pokušavaju potvrditi i zaključka, rad se sastoji od 6
poglavlja, a to su:

1. Definisanje pojma i elemenata boniteta banke
2. Korporativne performanse poslovne banke u funkciji boniteta banke
3. Zaštita i regulisanje bankarskog sistema u svijetlu boniteta poslovnog bankarstva
4. Procjena elemenata i pokazatelja boniteta banaka
5. Ocjena boniteta banaka u BiH
6. Analiza boniteta UniCredit banke A.D. Banja luka

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

svakoj   godini   posebno,   kao   i   njihovo   međusobno   poređenje   u   vremenskim   periodima,
omogućava   sagledavanje   opšteg   stanja   finansijskog   zdravlja   privrednih   subjekata   tokom
vremena   i   relativnog   položaja   privrednog   subjekta   u   odnosu   na   okruženje.   Ovakav
kompleksan   pristup   obezbeđuje   izveštavanje   o   bonitetu   putem   podataka,   pokazatelja   i
standardizovanih i specijalizovanih izveštaja različite strukture, sadržine i iskazne moći.
Razvijeno tržišno privređivanje nameće potrebu za razvojem poslova boniteta u pravcu dalje
harmonizacije podataka sa standardima Evropske unije, u pogledu kvaliteta i sadržine, kao
dugoročnog procesa. Unapređivanje poslova boniteta realizovaće se kroz postupak kreiranja
dosijea preduzeća, kao osnove za analizu rizika, praćenja preduzeća i donošenja odluka i
uspostavljenje interaktivne saradnje sa menadžmentom preduzeća u procesu potvrđivanja
istog. Istovremeno se obavljaju pripremne aktivnosti vezane za davanje mišljenja o bonitetu
sa aspekta adekvatnosti prinosa na angažovana sredstva, održavanja željene likvidnosti i
kreditne sposobnosti. Naime, donijeto mišljenje o bonitetu preduzeća uz primjenu određenih
instrumenata,   po   određenoj   metodologiji,   predstavljalo   bi   analizu   finansijskog   položaja
preduzeća. Davanje mišljenja o bonitetu, finansijske analize, ocjene i prognoze o poslovanju
preduzeća i utvrđivanje rejtinga preduzeća u budućem periodu obavljaće se u pravcu modela
primijenjenih   u   zemljama   Evropske   unije.   Na   taj   način   zaokružio   bi   se   cjelovit   sistem
informisanja o bonitetu, kao važna karika finansijskog sistema naše zemlje, i uveo novi
model utvrđivanja vrijednosti privrednih subjekata, inače uobičajen za razvijene zemlje.

1.2.

Elementi boniteta banke

Bonitet banke je kompleksan pojam pod kojim podrazumjevamo sledeće

komponente

Obim i kvalitet kapitala banke;

Kvalitet i strukturu aktive;

Kvalitet menadžmenta;

Nivo zarade akcionara;

Uvijek zadovoljavajući stepen likvidnosti banke

Svaka od navedenih komponenti je sastavljena od više pokazatelja i oni svi zajedno izraženi
preko zajedničkog imenitelja mogu poslužiti za analizu, mjerenje i ocjenu boniteta poslovne
banke. Ovi elementi će se detaljnije opisati u nastavku rada, a ovdje ćemo se dotaći u
najkraćim crtama:

Pod kapitalom banke u smislu njenog boniteta podrazumjevamo samo čisti
akcijski kapital, prikupljen prodajom emitovanih akcija i čijom sumom se
zadovoljava ili premašuje zakonom propisani minimum za valjanu registraciju
banke kao finansijske institucije i koji istovremeno zadovoljava potrebnu stopu
adekvatnosti kapitala banke.

Nikola V. –Specijalna računovodstva, Banja Luka, 2011. str. 243

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Pod kvalitetom i strukturom aktive u prvom redu se podrazumjeva kvalitet svih
plasmana banke, njihova struktura i stepen rizičnosti. Pri tome treba imati u vidu
sve vrste kredita i njihovu ročnost, kao i drugi plasmani kao što su plasmani u
hartije od vrijednosti i njihovu strukturu. Plasmani u hartije od vrijednosti su
izuzetno značajni sa aspekta stepena brzine transformacije plasirinih u likvidna
sredstva.

Pod   pojmom   kvaliteta   menadžmenta   u   kontekstu   boniteta   banke
podrazumjevamo   stručnost,   sposobnost   i   inventivnost,   nezavisnost   i   integritet
donošenja valjanih poslovnih odluka od strane top menadžmenta banke. To je u
deregulisanom   bankarskom   tržištu   i   oštroj   konkurentskoj   borbi   između
bankarskih   i   nebankarskih   finansijskih   institucija   jedna   od   najvažnijih
komponenti boniteta banke.

Zarada   akcionara   ili   dividenda   je   najvažnija   vlasnička   preferenca   akcionara
banke.   Visoku   i   stabilnu   dividendu   može   donositi   samo   visoko   profitabilno
poslovanje   banke,   koje   se   ogleda   u   natprosječnom   prinosu   na   angažovana
sredstva, a koje omogućava i visok nivo dividendi akcionara.

Konstantno zadovoljavajući stepen likvidnosti banke podrazumjeva da banka
uvijek i na vrijeme izvršava svoje dospjele obaveze uz minimalno vrijeme
zadržavanja novčanih sredstava na žiro računu.

1.3.

Uži i širi koncept boniteta banke

Možemo reći da postoje dva osnovna koncepta boniteta poslovne banke, a to su

uži

koncept i širi koncept.

Uži koncept boniteta

svodi se na finansijski bonitet koji se bazira na indikatorima boniteta

obračunatim na osnovu podataka sadržanih u finansijskim izvještajima banke. Ovaj pristup
bonitetu u literaturi se označava kao racio analiza u kojoj se koriste brojni racio brojevi
(pokazatelji, indikatori). Racio analiza u bankama je daleko složenija nego u ostalim
preduzećima (proizvodnim, trgovinskim i ostalim finansijskim institucijama), što je sasvim i
razumljivo, ako se ima u vidu složenost poslovanja banke u odnosu na ostale firme posebno
u domenu većeg stepena izloženosti riziku.

S druge strane,

širi koncept boniteta

pored finansijskih indikatora uključuje i sve druge

relevantne aspekte, kao što su ukupna tržišna pozicija banke, njena organizaciona,
kadrovska i vlasnička struktura, kvalitet i integrisanost svih poslovnih funkcija banke,
tehnološka i informaciona opremljenost i niz drugih determinanti koje ukazuju na prednosti,
nedostatke, šanse i nepovoljne okolnosti. Ovaj širi pristup bonitetu u literaturi se označava
kao SWOT analiza (Strength, Weakness, Opportunities, Threats) i daleko je obuhvatniji
nego kada se bonitet definiše isključivo kao finansijski bonitet.

SWOT analiza polazi od sledećih postavki

Lukić Radojko, Bankarsko računovodstvo, Ekonomski fakultet, Beograd 2000, Strana 234.

SWOT - Kvartalni ekonomski monitor, Banja Luka 2011. str. 4

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

2. KORPORATIVNE PERFOMANSE POSLOVNE BANKE U

FUNKCIJI BONITETA BANKE

2.1.

Pojam i suština korporativnih performansi poslovne banke

Pod performansama banke podrazumjevaju se ostvareni rezultati, kvalitet i kvantitet

poslovanja banke, kao što su: stopa profitabilnosti, stopa likvidnosti i sl. Posmatrana kao
odnos jedne banke prema svim drugim bankama ili bankama u okviru jedne uporedive
grupe, performanse banke mogu da budu:

vrhunske, srednje i niske

Vrhunske performanse banke predstavljaju pokazatelje najvećeg stepena uspješnosti
poslovanja banke, kao što je npr. najveća stopa profitabilnosti.

Srednje performanse banke

predstavljaju one veličine koje ostvaruju banke oko visine prosječnog nivoa pokazatelja
cijele grane ili grupe sličnih banaka. Niskim performansama smatraju se oni pokazatelji koji
imaju tendenciju od prosječnih ka minimalnim pokazateljima.

Ostvarenje profita kao dugoročne performanse, vezano je za ostvarivanje niza drugih
kratkoročnih vrsta performansi banke, kao bitnih preduslova za ostvarivanje profita.
Obavljanje pojedinačnih svakodnevnih poslova utiče na ostvarivanje profita banke, koji se
iskazuje tokom i na kraju godine.

2.2.

Vrste korporativnih performansi poslovne banke

U praksi susrećemo različite vrste performansi poslovne banke od kojih možemo

navesti samo neke najvažnije

Finansijske performanse;

Marketing performanse;

Upravljačke performanse;

Performanse zaposlenih;

Poslovna filozofija;

Poslovna kultura i stil ponašanja;

Poslovni ugled i reputacija;

Imidž;

Gudvil (goodwill).

Finansijske performanse

banke predstavljaju opšti, novčani izraz uspješnosti poslovanja

banke. One su najvažnije korporativne performanse banke, pošto se preko njih sagledava
poslovna uspješnost banke sa aspekta društva i sa aspekta akcionara banke. Među
najvažnijim performansama za društvo je stopa profitabilnosti banke, mjerena odnosom

Ćurčić N. Uroš, Upravljanje rastom i performansama banke, Feljton, NS 2002. Str. 121

Ćurčić N. Uroš, Upravljanje rastom i performansama banke, Feljton, NS 2002. Str. 124

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

profita prema ukupnoj aktivi, a među najvažnijim pokazateljima za akcionare banke je stopa
profitabilnosti banke, mjerena odnosom profita prema ukupnom akcionarskom kapitalu.

Marketing performanse

banke pokazuju poslovnu orjentaciju banke i način ostvarivanja

poslovnih rezultata banke. Među najvažnije marketing performanse spadaju: visina učešća
banke na tržištu, prihvaćenost proizvoda i usluge banke od strane komitenta i klijenta, visina
i prihvaćenost cijena proizvoda i usluga u odnosu na konkurenciju, efikasnost kanala
distribucije (fizičke, personalne i internet), efektivnost promocije u pomjeranju krive tražnje
u korist banke (obavještavanje i ubjeđivanje).

Performanse upravljačkog sistema

odnose se na performanse menadžment tima i

upravljačkog sistema u kontinuiranom poboljšanju produktivnosti i kvaliteta. Upravljačke
performanse uključuju bazične elemente sistema upravljanja perfomansama koji uključuje:
sistem utvrđivanja standarda performansi, sistem mjerenja performansi zaposlenih i sistem
nagrađivanja za ostvarene performanse.

Navedene performanse banke mogu se grupisati prema različitim kriterijumima. Tako se
performanse mogu svrstati u sledeće grupe

Opšte i funkcionalne performanse;

Naturalne i vrijednosne performanse;

Mjerljive i nemjerljive performanse;

Korporativne i portofolio performanse;

Opšte i funkcionalne performanse

se odnose kako na banku kao cjelinu, tako i na njene

funkcionalne djelove. Opšte performanse predstavljaju opšti izraz uspjeha banke iskazan
obično u vrijednosnim, tj. finansijskim pokazateljima (visina ukupnog prihoda, troškova,
profita), dok se funkcionalne performanse banke odnose na iskazivanje vrijednosnih
podataka o veličini i uspješnosti pojedinih funkcionalnih djelova banke (obim kredita, obim
štednje, obim depozita).

Naturalne i vrijednosne performanse

često se koriste kao kombinacija u iskazivanju

ostvarenih rezultata banke ili nekog njenog organizacionog dijela. Naturalne performanse
odnose se na iskazivanje ostvarenih naturalnih veličina (broj korisnika kredita, broj štediša,
broj depozitara) kako na nivou banke, tako i na nivou pojedinih organizacionih dijelova
banke (filijala, ekspozitura). Vrijednosne performanse odnose se na iskazivanje ostvarenih
rezultata i pokazatelja u banci i njenim organizacionim dijelovima.

Mjerljive i nemjerljive performanse

banke su značajne sa aspekta njihovog planiranja i

ostvarivanja. Mjerljive performanse lakše se planiraju (finansijske, marketing i performanse
zaposlenih) i postoji veća mogućnost njihovog ostvarivanja i kontrole. Nemjerljive
performanse se ne mogu kvantificirati i teže ih je planirati (poslovna filozofija, kultura,

Biljana Pešalj, Merenje performansi preduzeća, Beograd 2006. str.29

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

2.3.1. Dodata tržišna vrijednost (MVA)

Jedan od vrijednosnih pokazatelja performansi banke jeste koncept dodate tržišne

vrijednosti. MVA predstavlja apsolutnu razliku između tržišne vrijednosti banke
(uključujući akcijski i pozajmljeni kapital) i ukupnog kapitala koji je investiran u banku,
odnosno:

MVA = Tržišna vrijednost kompanije – Knjigovodstvena vrijednost kapitala

Takođe, MVA se može prikazati i na sledeći način:

MVA = (Tržišna cijena akcije – Nominalna cijena akcije) x Broj izdatih akcija

Ako je MVA pozitivna, onda banka stvara vrijednost što znači da je tržišna vrijednost banke
veća od investiranog kapitala. Drugim riječima, MVA se povećava samo ako investirani
kapital ostvaruje stopu prinosa veću od cijene kapitala, odnosno kada je ostvarena pozitivna
neto sadasnja vrijednost. Ako je MVA pozitivna, banka je uvećala vrijednost kapitala koji
joj je povjeren, što znači uvećanje vrijednosti i za akcionare. Obrnuto, ako je MVA
negativna, to znači da je banka smanjila vrijednost. Ključni problemi uočeni kod primjene
MVA su sledeći

Ne uzima u obzir oportunitetne troškove kapitala investiranog u banku

Ne uzima u obzir isplatu dividendi akcionarima u prethodnom periodu

MVA se može izračunati samo na korporativnom nivou, ali ne i na nivou
pojedinih poslovnih jedinica banke

MVA je pokazatelj vrijednosti akumulirane do određenog trenutka, ali ne daje
informacije o kretanju vrijednosti tokom vremena

2.3.2. Dodata vrijednost akcijskog kapitala (SVA)

Koncept poznat pod nazivom SVA je pokazatelj neto profita banke mjerenog

apsolutnim iznosom, nakon odbitka ukupnih troškova banke i granične stope prinosa na
kapital.

SVA = Neto poslovni profit – (ukupni troškovi + granična stopa prinosa na kapital)

Drugim riječima, on pokazuje neto porast kapitala iznad visine ekonomskog kapitala. Kod
odlučivanja o odobravanju zajma, pokazatelj SVA treba da ima pozitivnu vrijednost. Sa
aspekta strateške analize, svrha strategije je da poveća vrijednost za kupce usluga, kreirajući
superiornu uslugu za kupca ili snižavanjem troškova isporuke, a prema SVA (analiza

Biljana Pešalj, Merenje performansi preduzeća, Beograd 2006. str.143

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

vrijednosti za akcionare), strategija treba da doprinese maksimizaciji povrata akcionarima.
Središte strateške analize čine kupci i konkurenti, a SVA analize akcionari.

2.3.3. Dodata ekonomska vrijednost (EVA)

EVA predstavlja pouzdan pokazatelj finansijskih performansi banke koji najpribližnije
može da odrazi ekonomski profit banke. To je pokazatelj koji je najdirektnije povezan sa
procesom kreiranja vrijednosti za akcionare. EVA se može izračunati na sledeći način:

EVA = Neto poslovni profit (poslije oporezivanja) – Troškovi kapitala

Na osnovu načina izračunavanja, vidi se da EVA predstavlja aproksimaciju stvarnog
ekonomskog profita banke. Na osnovu navedenih relacija, vidi se da osnovne elemente za
izračunavanje EVA čine

Neto poslovni profit

Investicioni kapital

Prosječna cijena kapitala

EVA predstavlja takođe efektivnu zaštitu od umanjenja vrijednosti za vlasnike kapitala.
Pored toga, EVA je i bitan instrument za kontrolu svakodnevnih transakcija u banci, kao i
pokazatelj kvaliteta poslovanja.

EVA postavlja očekivani prinos kao minimum ispod kojeg su performanse banke
neprihvatljive. Dakle, ovaj princip postavlja jasnu polaznu osnovu za kreiranje vrijednosti
akcionara.

U pogledu troškova kapitala EVA donosi najveću novinu, u odnosu na druge pokazatelje
performansi banke. Naime, vrijednost za akcionare je kreirana kada banka ostvaruje stopu
prinosa veću od cijene kapitala. Pri tome, cijena kapitala je zahtjevana minimalna stopa
prinosa, koja ja neophodna da bi se obezbijedila kompenzacija akcionarima za preuzeti rizik
ulaganja.

EVA predstavlja „višak“ iznad sredstava potrebnih da se pokriju svi troškovi, uključujući i
tzv. „oportunitetne troškove vezivanja“ kapitala kao rijetkog resursa. U tom smislu, novina
koju uvodi EVA koncept ogleda se u apostrofiranju činjenice da ni vlasnički kapital nije
besplatan, odnosno da je potrebno u troškove kapitala uvrstiti i tzv. „oportunitetne troškove
upotrebe“ tj. vezivanja vlasničkog kapitala.
Iz navedenog proizilazi da i sopstveni kapital ima svoju cijenu. Međutim, postavlja se
pitanje kako utvrditi cijenu kapitala. Kod pozajmljenog kaptala to nije problem, jer postoji
kamatna stopa kao cijena kapitala. Međutim, kod sopstvenog kapitala utvrđivanje cijene je

Troškovi kapitala = Investirani kapital * cijena kapitala

Biljana Pešalj, Merenje performansi preduzeća, Beograd 2006. str.156

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

aktivnosti izvrše na visokom nivou kompetencije u koordinaciji sa odgovarajućim
aktivnostima. Menadžeri nisu odgovorni da urade posao, već da se posao uradi.

2.4.1. Ključne karakteristike banaka sa visokim performansama

Ključne karakteristike banaka sa visokim performansama ogledaju se u maksimizaciji
prihoda, kontroli troškova i u konzistentno dobrom menadžmentu. Radi jasnije ilustracije
detalja u okviru ova tri područja, poslužićemo se sledećim pregledom.

Ključne karakteristike banaka sa visokim performansama

Maksimiziranje prihoda

Podsticanje kredita sa visokim prihodima, odnosno kroz odgovarajuću cijenu,
prije nego preko velikog volumena kredita uz nisku cijenu

Maksmiziranje prihoda od vrijednosnih papira oslobođenih poreza

Održavanje dovoljne fleksibilnosti u strukturi aktive za brza prihvatanja
promjena kamatnih stopa

2. Kontrola izdataka

Mala ulaganja u fiksnu aktivu, manji izdaci za zakupninu

Odgovarajuća kontrola opštih i diskrecionih troškova, kao što su „ostali troškovi
poslovanja“

Minimiziranje gubitka na kreditima kroz odgovarajuću kreditnu analizu

Kontrola „personalnih“ izdataka preko efikasnog korišćenja manjeg broja
zaposlenih, radije nego preko niskih plata

3. Konzistentno dobar menadžment

Velike komparativne prednosti manjim faktorima koji se mogu kontrolisati

Male komparativne, ali velike apsolutne prednosti u upravljanju većeg broja
faktora koji se mogu kontrolisati

2.4.2. Nadmoćnost banaka sa visokim performansama

Banke sa visokim perfomansama imaju preimućstvo nad bankama sa srednjim ili
niskim performansama. Ovo preimućstvo ogleda se u nekoliko elemenata kao što su:
otvorena korporativna kultura, jako učešće vrijednosti, profitne performanse kao vrijednost,
korisnički usmjerena orijentacija, voljnost investiranja u nove proizvode i usluge, jako i
konzistentno liderstvo, spremnost regrutovanja najboljih ljudi, investiranje u edukaciju i
razvoj karijere, matično zasnovan upravljački informacioni sistem, jak i balansiran kreditni
proces.

Za banku koja nastoji da ostvari visoke performanse, potrebno je da dostigne određenu
veličinu i korisnički profil, kako bi preko svoje otvorene poslovne kulture zadovoljila
potrebe određenog geografskog područja, koje može da bude regionalno, nacionalno i

Uroš Čurčić, Miljana Barjaktarović, Banke i rizici, Beograd, 2010. str. 180

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

internacionalno. Ona mora imati sopstvene snage i konzistentnost vrijednosti, jer vrijednosti
konstituišu ključnu snagu.

3. ZAŠTITA I REGULISANJE BANKARSKOG SISTEMA U

SVIJETLU BONITETA POSLOVNOG BANKARSTVA

3.1.

Potreba zaštite

bankarskog sistema

Bankarsko poslovanje je od velikog značaja za ukupan život svake zemlje. O tome se
u SAD pričalo još prije dva vijeka. „Banke olakšavaju privredni život zemlje. One ubrzavaju
kupovinu i plaćanje robe u zemlji. Od toga koristi ima društvo, pa je zbog toga dužnost i
obaveza države da zaštiti banke“.

Banke moraju da imaju zaštitu društva putem čvrste regulative, pošto su one finansijske
institucije od javnog povjerenja. Posebno je pitanje šta ta regulativa treba da sadrži i do kog
stepena da reguliše poslovanje banaka, odnosno do kog stepena da se monetarne vlasti
„mješaju“ u poslovanje banaka. Isto tako značajno je i poštovanje minimuma finansijske
discipline, koja je pretpostavka nužne kontrole poslovanja banaka. Može se nazrijeti da iz
ovoga proizilazi niz dilema koje nisu definitivno razrješene od kada je i banaka. To se, prije
svega, odnosi na pitanje da li banke trebaju biti privilegovane i ko o tome treba da odlučuje.
I ne samo to pitanje, već i mnoga druga pitanja preko dva vijeka čekaju odgovore, pošto su
još uvijek sporna, prepuštena su provjeri vremena da se nađu najbolja rješenja.

3.2.

Ciljevi

regulisanja bankarskog sistema

Tradicionalno je shvatanje da banka treba da zadovolji tri svrhe ili cilja svog
osnivanja i postojanja

Sigurnost

Stabilnost

Strukturu

Ova tri cilja banke odnose se prvenstveno na

Zaštitu depozitara i sredstava osiguranih depozita

Zaštitu ekonomije od nestabilnosti, odnosno promjenljivosti finansijskog sistema

Zaštita komitenata i klijenata od monopolske snage banke

Hamond B. Banks and politics in America, Priceton, New Jersey, 1957.,str. 60

Lukić Radojko, Bankarsko računovodstvo, Beograd, 2008. str. 443

Isto

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

zadržavanja dijela zarade akcionara, odnosno profita. Dakle, pozitivna i stabilna zarada je
željeni potez svake banke, pošto je ona „propusnica“ za siguran i zdrav rast banke uz
adekvatnost održavanja kapitala. Ako i korisnici bankarskog sistema trebaju steći povjerenje
u sistem, onda moraju imati lak i jeftin pristup istinitim i realnim informacijama, kao što su:
realna neto vrijednost i varijabilnost, odnosno stabilnost zarade. Ako se u funkciji povjerenja
u bankarski sistem uključi i element osiguranja depozita, kao svojevrsna garancija bilo
države, bilo institucije specijalizovane za to, onda se povjerenje u bankarski sistem može
izraziti kao rastuća funkcija:

Povjerenje = f

(neto vrijednost, stabilnost zarade, kvalitet informacija i garancija za depozite)

U SAD, vladina agencija FDIC u ime države osigurava depozite banaka do iznosa od 100
000 dolara po jednom računu, što banke posebno plaćaju u vidu odgovarajućeg godišnjeg
procenta sa plaćanjem u mjesečnim iznosima. Uloga i važnost državne garancije najlakše se
može demonstrirati u slučaju oslabljenih institucija banaka. Kod nas, u periodu poslije
Drugog svjetskog rata, za štednju stanovništva, garantovala je Narodna banka Jugoslavije,
dok ostali depoziti nisu bili osigurani. Krajem 1989. godine došlo je do nacrta, a ubrzo i do
zakona o Agenciji Federacije za osiguranje depozita i sanaciju banaka

. Iako je pomenuta

Agencija osnovana, ona nije praktično zaživjela ni u jednom segmentu svoje djelatnosti.
Izolovano posmatrano ideja je u osnovi bila dobra i jedini nedostatak su bile nadolazeće
okolnosti.

Pored povjerenja neophodnog za cjelinu bankarskog sistema zemlje, za poslovno bankarstvo
je značajna funkcija i komponenta njegove

komfornosti

. Zašto? Odgovor je jednostavan: u

pitanju je ljepši osjećaj komfora za korisnike bankarskih usluga i njegova opredjeljenost za
jednu od više banaka, kao i kvalitet usluge.

Međutim, u datim uslovima deregulacije, važni faktori komfornosti sistema poslovnog
bankarstva su cijena i kvalitet bankarskih proizvoda i usluga. Za pojedinačnu banku
komfornost se može izraziti kao jednačina, to je funkcija:

Komfornost = f

(geografska pokrivenost, širina asortimana, prosječni troškovi, brzina i pouzdanost)

Izuzev cjenovnog faktora, komfornost korisnika je u pozitivnom sa argumentima navedene
funkcije.   Nema   sumnje   da   su   stabilnost,   sigurnost   i   struktura   bitni   faktori   povjerenja   u
bankarski   sistem   zemlje   i   da   omogućavaju   komfornost   korisnicima   proizvoda   i   usluga
poslovnog bankarstva. Naravno, treba imatu u vidu da to ne dolazi samo po sebi. Za takve
uslove   su   odgovorni   kako   centralna   banka,   tako   i   regulatorne   institucije,   ako   ih   ima.
Gledano   na   duži   rok   i   u   funkciji   održavanja   povjerenja   u   bankarski   sistem,   korist
regulatornih agencija je neprocjenjiva. Nema potrebe posebno naglašavati da se povjerenje
teško stiče, a lako gubi.

Sl. list SFRJ br. 84/89

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

4. PROCJENA ELEMENATA I POKAZATELJA BONITETA

BANAKA

U cilju utvrđivanja pokazatelja ili indikatora boniteta stanja i poslovanja banaka

neophodna je adekvatna priprema finansijskih izvještaja banaka za potrebne analize,
kontrole i revizije. Sastavljač finansijskih izvještaja banaka treba da analitičaru, kontroloru i
revizoru pruži maksimum podataka o finansijskom položaju i zarađivačkoj sposobnosti
banaka.

Na osnovu podataka iz pripremljenih finansijskih izvještaja banaka (zakonski propisanih i
prilagođenih potrebama analize) moguće je identifikovati brojne pokazatelje boniteta stanja i
poslovanja banaka (kvantitativni elementi). Ovakav prustup ocjeni boniteta je

uži pristup

svodi se na finansijski bonitet, jer se bazira na indikatorima boniteta obračunatim na osnovu
podataka sadržanim u finansijskim izvještajima banke. Ovakav pristup bonitetu se u
literaturi označava kao racio analiza u kojoj se koriste racio brojevi (pokazatelji, indikatori).

Pored toga što finansijski izvještaji banaka predstavljaju neosporno važan izvor informacija
potrebnih za ocjenu njihovog boniteta, potrebno je raspolagati i nizom nefinansijskih
informacija u procesu određivanja kvalitativnih elemenata boniteta banaka. Ovakav pristup
predstavlja

širi koncept boniteta

, koji se u literaturi označava kao SWOT (Strenght,

Weakness, Opportunities, Threats) analiza, i daleko je obuhvatniji nego kada se bonitet
definiše isključivo kao finansijski bonitet.

4.1.

Kvalitativni elementi boniteta banaka

Zaista je veoma veliki broj elemenata ili komponenata boniteta banaka. U ovom

dijelu poglavlja će se navesti neki od najvažnijih elemenata ili faktora koje treba uzeti u
obzir u procesu utvrđivanja i mjerenja boniteta banaka, koji se manifestuju kroz kvalitetne
pokazatelje boniteta banaka. To su



Organizaciona struktura banke



Tržišni položaj banke



Menadžment banke



Kadrovska struktura banke



Informaciona opremljenost banke

1818

Škarić Jovanović Kata, Ocena boniteta banaka. Power Point Presentation, Ekonomski fakultet, Beograd.

Lukić Radojko, Bankarsko računovodstvo, Beograd 2008. str. 245

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

1. Sektori
2. Direkcije (direkcije se dijele na odjeljenja, odjeljenja na odsjeke, a odsjeci na grupe)
3. Odjeljenja

Sektori su organizacione jedinice koje se formiraju po najvažnijim grupama poslova
(poslovnim linijama) tj. po funkcionalnom principu. Najčešće se u sektorima obavljaju
sljedeći poslovi, odnosno postoje sektori:



Za rad sa stanovništvom- retail



Za poslove sa privredom- corporate



Za poslove sa inostranstvom



Za poslove sredstava likvidnosti- trezor

Direkcije su organizovane jedinice u okviru sektora u kojima se obavljaju važnije grupe
poslova kao što su:



Direkcija za kredite



Direkcija za devizno-valutne poslove



Direkcija za kredite sa inostranstvom



Direkcija za platne kartice



Direkcija za e-banking

Odjeljenja su osnovne organizacione jedinice u funkcionalnom pogledu, a formiraju se po
užoj specijalnosti u okviru jedne direkcije, odnosno sektora neposredno. Struktura odjeljenja
zavisi od njihovih razmjera. Ako obuhvata više srodnih poslova, dijeli se na odsjeke, a ovi
na grupe. Bankarska odjeljenja se po svojim funkcijama mogu podijeliti na tri grupe:



Centralna



Poslovna



Administrativna

4.1.2. Tržišni položaj banke

Tržišni položaj banke je, po pravilu, od sudbinskog značaja ne samo za bonitet banke

već i za kontinuitet poslovanja banke. Pri tome se u vidu ima položaj banke na finansijskom
tržištu (novca i kapitala), u odnosu na sektore koji imaju suficit novčanih sredstava
(potencijalni deponenti i investitori), u odnosu na zajmotražioce i u odnosu na druge banke i
centralnu banku. Adekvatan tržišni položaj banke treba da obezbjedi uslove za uspješno
poslovanje (na kratak rok) i rast i razvoj banke (na dugi rok).

Barać Slobodan, Hadžić Miroljub, Stakić Budimir, Ivaniš Marko-Organizacija bankarstva, Fakultet za

finansijski menadžment i osiguranje, Beograd, 2006, strana 170

Barać Slobodan, Hadžić Miroljub, Stakić Budimir, Ivaniš Marko-Organizacija bankarstva, Fakultet za

finansijski menadžment i osiguranje, Beograd, 2006. Str.171

Isto, strana 172

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Pokazatelji ove grupe su



Položaj banke na finansijskim tržištima



Položaj banke u odnosu na sektore koji imaju suficit gotovine



Položaj banke u odnosu na sektore koji imaju potrebe za sredstvima



Odnos banke sa centralnom bankom



Odnos banke sa drugim bankama

4.1.3. Menadžment banke

Menadžment banke treba da obezbjedi permanentno optimalno odlučivanje u cilju

realizacije poslovne politike i strategije razvoja banke, uzimajući u obzir finansijski
potencijal banke, ekonomsku politiku zemlje i tržišno okruženje u kojem banka posluje.
Kvalitet donjetih odluka od strane menadžmenta banke se mjeri prevashodno uspješnošću
poslovanja i finansijskim položajem banke u odnosu na prethodne obračunske periode
(poslovne godine).

U pokazatelje ove grupe spadaju



Kvalifikaciona struktura uprave



Starosna struktura



Rezultati ostvareni u prethodnom periodima



Porodična situacija



Povjerenje komitenata

Kadrovska struktura banke

predstavlja pregled zaposlenih u banci i to prema:

kvalifikacionoj strukturi, vrsti poslova koje obavljaju, sektorskom ili nekom drugom
rasporedu, starosti, godinama staža i slično. Nije rijedak slučaj da se inicijalna predstava o
bonitetu stanja banke najlakše i najbrže, pored bilansa stanja i bilansa uspjeha stiče baš na
osnovu kadrovske strukture banke, tj. ukupnog broja zaposlenih u banci, klasifikovanih po
različitim zahtjevanim karakteristikama ili obilježjima. Zbog svega toga upravljanje
kadrovima banke je veoma važno u procesu razvoja banke.

4.1.4. Informaciona opremljenost banke

Informaciona opremljenost banke je komunikaciona sposobnost banke da

blagovremeno i u potpunosti obavi svoje poslovanje u skladu sa nalozima i potrebama svojih
klijenata.   Veliki   napredak   na   polju   informatike   omogućio   je   prilagođavanje   bankarskih
poslova   potrebama   klijenata,   bolje   i   lakše   upravljanje   bankama   i   pojavu   novih   servisa,
odnosno   bankarskih   proizvoda.   Kao   posljedica   tehnološkog   napretka   troškovi   vođenja
evidencije su značajno opali, kao i troškovi komunikacije i platnog prometa, a organizacija

Isto, strana 173

Lukić Radojko, Bankarsko računovodstvo, Beograd 2008. str. 283

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Istovremeno, prisutna su dva koncepta zaštite od rizika poslovanja banaka, i to su



Povećanje učešća kapitala i rezervi (uključujući i rezervacije) u pasivi banke (tzv.
Pasivni- statički pristup)



Povećanje učešća likvidnih sredstava i drugih plasmana niskog rizika u aktivi
(tzv.aktivni- dinamički pristup)

Kreditni rizik

se može definisati kao rizik da otplata odobrenog kredita i pripadajuće

kamate bude dovedena u pitanje. Možemo reći da je kreditni rizik, među svim rizicima koji
postoje u bankarskom poslovanju najvažniji, jer kreditni posao predstavlja za svaku
poslovnu banku osnovni aktivni bankarski posao. Takođe, ako bismo pažnju usmjerili na
izvore gubitka u bankarskom sektoru kao najčešći razlog, otkrili bismo upravo kreditni rizik.
Kreditni rizik se može svesti na razumnu mjeru, ali ga je nemoguće sasvim eliminisati.

On nastaje u uslovima kada dužnik nije u mogućnosti da o roku dospjeća vrati glavnicu
kredita i pripadajuću kamatu. Poslovna banka ne može pobjeći od kreditnog rizika, jer on ne
zavisi   od   njenog   poslovanja,   već   od   solventnosti   dužnika.   Upravo   stoga,   banka   mora
preduzeti   sve   mjere   da   kreditni   rizik   ostane   u   prihvatljivim   granicama.   Svaki   povećani
kreditni rizik izazvan   plasmanom   (work   out)   banke,   često   pretvara   kratkoročno
potraživanje   u dugoročno i “zamrzava” aktivu banke. Na taj način , ne samo da se narušava
likvidnost banke, već i mogućnost umanjenja rezervi banke ( za otpisano potraživanje ), kao
i smanjenje akcijskog kapitala, pod uslovom da nisu dovoljne rezerve za pokriće otpisanog
potraživanja.

Kod zemalja sa razvijenim finansijskim tržištem i sa definisanim svojinskim odnosima u
smislu dominiranja privatne svojine, postoji lakši način da poslovna banka dođe do saznanja
da klijent zapada u zonu povećanog kreditnog rizika. Na to može ukazati nekoliko
pokazatelja kao što su:



Pad cijena akcija klijenata



Povećanje kamatnih stopa za pozajmice pod kojima je klijent spreman da se zaduži



Smanjenje njegovog kreditnog rejtinga koju sprovode tzv.rejting agencije

Ono što može obezbjediti smanjenje kreditnog rizika banke u odnosu na sve klijente ili
nekog specifičnog klijenta je striktno sprovođenje procedure odobravanja kredita u svim
fazama. Šire posmatrano monitornog kreditnog rizika se vrši na sledeći način:

1. Selekcija kreditnih zahtjeva
2. Limitiranje zaduživanja za pojedine klijente ili grupe klijenata
3. Diversifikacija kreditnih plasmana
4. Obezbjeđivanje kredita kvalitetnim sredstvima obezbjeđenja

Lukić Radojko, Bankarsko računovodstvo, Beograd 2008. str. 272

Hadžić Miroljub- Bankarstvo, Univerzitet Singidunum, FFMO, Beograd, 2007.strana 372

Isto, strana 373

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Rizik likvidnosti, solventnosti i sigurnosti

se tiče kontinuirane sposobnosti banke da

bezuslovno i u roku izmiruje svoje dospjele obaveze plaćanja na kratak rok, tj. do jedne
godine   se   govori   o   likvidnosti   banke,   a   na   dugi   rok,   tj.   iznad   jedne   godine   riječ   je   o
solventnosti   i   sigurnosti   banke   za   njene   povjerioce.   Rizik   likvidnosti   se   svodi   na   dva
moguća rizika, ako banka ima teškoće u nedostatku sredstava i to uže posmatrano, rizik
likvidnosti   koji   se   ogleda   u   nedostatku   sopstvenih   sredstava   i   šire   posmatrano,   ukoliko
banka u slučaju likvidonosnih problema ne može da se zaduži na finansijskom tržištu.

Rizik likvidnosti banke se mjeri na vrlo različite načine i uz pomoć brojnih pokazatelja
likvidnosti, o kojima će se nešto više reći u nastavku rada.

Upravljanje rizikom likvidnosti od strane menadžmenta i stručnih službi banke vrši se kroz
sledeće mjere i aktivnosti banke:

1. Raspolaganje u svakom trenutku adekvatnim iznosom sredstava likvidnosti
2. Usklađivanje ročne strukture izvora i plasmana

Rizik solventnosti i sigurnosti banke se, kao i rizik likvidnosti banke, utvrđuje na osnovu
bilansnih ali i drugih podataka (ostvarenih i/ili procjenjenih), kojima raspolaže odnosna
banka. Tako se solventnost banke identifikuje na bazi knjigovodstvenih podataka, tržišnih
vrijednosti, aktuelizovanih (diskontovanih) budućih novčanih tokova, procjenjenih i
kalkulativnih vrijednosti pojedinačnih bilansnih podataka i sl. Kao preliminarni pokazatelj
solventnosti banke uzima se odnos između ukupnih plasmana i ukupnih obaveza koje banka
ima za primljena sredstva od drugih subjekata. Ako su, s tim u vezi, dugoročna potraživanja
jednaka ili veća od dugoročnih obaveza kažemo da banka održava ročnu solventnost;
obrnuto, ako su dugoročna potraživanja manja od dugoročnih obaveza banka mora za taj
debalans da koristi svoje rezerve likvidnosti. Iz toga proizilazi da nesolventna banka može
da postane i nelikvidna banka, istovremeno.

Pored kreditnog rizika, rizika likvidnosti, solventnosti i sigurnosti poslovanje banaka se
odvija i uz prisustvo tržišnog rizika, kamatnog rizika i kursnog rizika. Tržišne fluktuacije,
kolebanje visine kamatnih stopa i promjene deviznog kursa simultano i kontinuirano utiču
ne samo na stanje, bonitet i poslovanje banke, već i na održanje kapitala i opstanak banke na
dugi rok.

Kamatni rizik

predstavlja rizik smanjenja profita banke, zbog promjena u visini kamatnih

stopa. Većina stavki bilansa banke usko je vezana sa kretanjima kamatnih stopa od kojih
zavisi koliko će biti prihodovano od pojedinog posla. Imajući u vidu da je najveći dio
prihoda i rashoda banke u direktnoj zavisnosti od kretanja kamatnih stopa, ovaj rizik za
banke je od velikog značaja. Kamatni rizik može biti manji ili veći zavisno od uticaja iz
okruženja, kao i od kamatne politike koju vodi menadžment banke, ali koji ima određene
granice variranja.

Bazični kamatonosni rizik za banku predstavlja koeficijent između stavki u aktivi bilansa,
koje su osjetljive na kretanje kamatnih stopa i stavki passive, osjetljivih na kretanje

Hadžić Miroljub-Bankarstvo, Univerzitet Singidunum, FFMO, Beograd, 2007, strana 374.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

derivata ili proizvoda kreću zavisno od poslovanja emitenta ili kretanja na tržištu, koja su
specifična za tu hartiju od vrijednosti.

Osnovu za ocjenu izloženosti tržišnom riziku predstavlja ispoljena nestabilnost tržišnih
parametara kao što su: kamatne stope, devizni kursevi i berzanski indeksi. Takođe, kada se
govori o tržišnom riziku, treba uzeti u obzir sledeća dva procesa:

1. Period potreban za prodaju instrumenata koji se nalaze u portfoliu
2. Monitoring portfolio banke

Tržišni rizik moguće je ograničiti, tako što će se ustanoviti limiti u čijim okvirima tržišna
vrijednost portfolio može odstupati, pri čemu se vrši kvantitativno upravljanje osjetljivošću
portfolio na tržišne parametre. To znači da će oscilacije vrijednosti datog portfolia,
evidentirana u knjizi trgovanja, biti između određenih graničnih vrijednosti.

4.2.2. Zarađivačka sposobnost banke

Uspješnost poslovanja ili zarađivačka sposobnost banke je značajna performansa

banke da ostvaruje pozitivne finansijske rezultate u toku svoga poslovanja.

Rentabilnost   poslovne   banke   predstavlja   osnovni   pokretački   motiv   poslovanja,   a   to   je
maksimiranje   profita   koji   se   utvrđuje   na   osnovu   ostvarenih   prihoda   i   rashoda   u   toku
obračunskog   perioda   za   koji   se   identifikuje   uspješnost   poslovanja   banke.   Rentabilnost
motiviše   prvenstveno   vlasnike   akcija   banke   da   svoja   ulaganja   oplode   kroz   bankarsko
poslovanje.

Mjerenje uspješnosti poslovanja banke polazi od istih pokazatelja, kao i kod svakog drugog
preduzeća. S obzirom na to da je banka novčano preduzeće i s obzirom na specifičnosti
tržišta akcija banaka, postoje i specifičnosti mjerenja uspješnosti banaka. Dva osnovna
pokazatelja koja se koriste za to su:

1. Stopa prinosa na akcionarski kapital- Return on equity (ROE)
2. Stopa prinosa na aktivu- Return on assets (ROA)

ROE = Neto profit posle oporezivanja/Akcionarski kapital

ROE je najvažniji pokazatelj, jer akcionarima banke ukazuje koliki prinos mogu očekivati
na osnovu knjigovodstvene vrijednosti kapitala koji su investirali u određenu banku. Profit
banke je posljedica kumuliranih odluka u jednoj godini i zavisi od niza okolnosti, kako
makro-ekonomskih koje su za banku date, tako i odluka menadžmenta banke u pogledu
vođenja poslovne politike banke. Za potencijalne akcionare banke ovaj pokazatelj je
indikativan, jer se mjeri u odnosu na druge banke i od njega zavisi kolika će biti atraktivnost
novih emisija akcija banke.

ROA= Neto profit posle oporezivanja/Ukupna aktiva

Hadžić Miroljub- Bankarstvo, Univerzitet Singidunum, FFMO, Beograd, 2007. str. 383.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

ROA pokazuje koliko je banka bila efikasna kod upravljanja ukupnom aktivom banke. Kod
regulatornih tijela, prvenstveno centralnih banaka i rejting kuća, ovaj pokazatelj uživa
najviše povjerenja. Kod njegovog izračunavanja preporučuje se korišćenje prosječnog
iznosa aktive tokom godine, jer se na taj način izbjegava upoređivanje aktive koja tokom
godine raste, sa uobičajenim sezonskim oscilacijama i profita koji se stvara tokom cijele
godine.

Na kraju se može istaći potreba istovremenog uzimanja u obzir svih navedenih i drugih
najvažnijih elemenata ili faktora boniteta banke. Naravno, poslovni i, posebno, bankarski
analitičari i odgovarajuće rejting agencije ili slične organizacije tu činjenicu maksimalno
respektuju u svom radu.

4.3. Izbor pokazatelja boniteta

Na međunarodnom nivou postoje različiti skupovi pokazatelja, koje različite

finansijske organizacije koriste pri utvrđivanju i ocjeni boniteta banaka. U literaturi se mogu
naći pokazatelji ocjene boniteta koje prezentuje američka investiciona banka Dean Witers
(analiza kvalitativnih i kvantitativnih aspekata poslovanja banke), ili na primjer, švajcarska
banka UBS (sistem koeficijenata). Časopisi Banker, ili Euromoney, vrše rangiranje banaka
prema svojim različitim kriterijumima.

Kao što se može zaključiti, pokazatelji boniteta banaka se mogu sistematizovati na različite
načine i po različitim kriterijumima. Jedna od klasifikacija pokazatelja boniteta banaka je:



Pokazatelji fin.strukture ili fin.položaja (S)



Pokazatelje likvidnosti (L)



Pokazatelje ekonomičnosti (E)



Pokazatelje profitabilnosti (P)



Ostale pokazatelje (O)

4.3.1. Pokazatelji finansijske strukture, likvidnosti, ekonomičnosti i profitabilnosti

Pokazatelji finansijske strukture ili finansijskog položaja (S) služe za identifikovanje

načina finansiranja imovine banke i sposobnosti banke da svojim prihodima alimentira
rashode, tj. troškove svoga poslovanja. U tom kontekstu osnovni pokazatelji finansijske
strukture ili finansijskog položaja (S) banke bili bi sledeći

= Akcijski kapital / Ukupna aktiva

= Ukupne obaveze / Ukupna aktiva

Hadžić Miroljub- Bankarstvo, Univerzitet Singidunum, FFMO, Beograd, 2007. str. 383.

Ivaniš Marko-Osnovi finansija, drugo izdanje, Univerzitet Singidunum, Beograd, 2007. str. 196

Lukić Radojko, Bankarsko računovodstvo, Beograd 2008. str. 245

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

bankarstvu, odnosi se na što bolje sinhronizovanje rokova dospjelosti obaveza sa rokovima
dospjelosti naplate potraživanja. To znači, da se kratkoročno primljena tuđa sredstva ne
smiju davati na zajam dugoročno. Ako se ne poštuje ovo pravilo, onda bi bankarski sistem
bio   nelikvidan.   Likvidnost   ima   kritičnu   vremensku   dimenziju.   Potrebe   neke   banke   za
likvidnim sredstvima su trenutne ili vrlo blizu trenutnih. Izvori sredstava kojima je pristup
omogućen trenutno, kao što su rezerve u cilju pozajmljivanja od neke druge banke, moraju
se koristiti kako bi se pokrile ove likvidne potrebe u vrlo kratkom vremenskom intervalu.
Dugoročna   potraživanja   likvidnih   sredstava   javljaju   se   zbog   sezonskih,   cikličnih   i
trendovskih   situacija.   Predviđajući   dugoročne   likvidne   potrebe,   bankari   mogu   povlačiti
sredstva   iz   šireg   spektra   alternativnih   izvora   sredstava,   neto   kada   je   u   pitanju   trenutna
potreba   za   likvidnim   sredstvima.   Najveći   problemi   koji   se   odnose   na   likvidnost   u
bankarstvu,   nastaju   van   banke   i   predstavljaju   događanja   finansijskih   aktivnosti   njenih
komitenata. Suština problema upravljanja likvidnošću za banku može se predstaviti kroz
sljedeće   pristupe:     vrlo   je   rijetko   da   potraživanja   za   likvidnim   sredstvima   banke   budu
jednaka njihovoj ponudi u nekom određenom vremenskom periodu. Banka zapravo mora
stalno   da   upravlja   bilo   manjkom,   ili   viškom   sredstava;   postoji   uzročni   odnos   između
likvidnosti i profitabilnosti banke. Što su resursi banke sposobniji da pokriju potraživanja za
likvidnim sredstvima, to znači da će se ostvariti manje očekivana profitabilnost banke; može
se konstatovati, da je osiguranje odgovarajuće likvidnosti stalni problem za menadžment
banke, koji uvek ima veliki uticaj na profitabilnost banke. Odluke menadžmenta koje se
odnose na likvidnost banke, moraju se kompleksno posmatrati kao i svi relevantni faktori.
Likvidnost banke je kratkoročni fenomen i odnosi se na sposobnost banke da pokriva tekuće
obaveze, koje se sukcesivno formiraju u oblasti njenog poslovanja. Može se reći da postoji
bliska povezanost između pozicije likvidnosti banke, kao institucije i stepena likvidnosti
dijelova aktive njenog bilansa. Posmatrano sa teorijskog aspekta, svi oblici aktive bilansa
banke   posjeduju   određeni   stepen   likvidnosti,   ali   uvijek   se   postavlja   pitanje   vremenske
dimenzije, kao i operativnih troškova, koji su neophodni da se izvrši konverzija različitih
oblika aktive u gotovinu ili druga sredstva plaćanja. Najopštiji koncept likvidnosti banke
može se prikazati kroz povezanost aktive bilansa sa gotovinom i transakcionim depozitima.
Dakle, likvidnost je generalni pokazatelj poslovne snage i sposobnosti banke, kao i krajnji
preduslov povjerenja subjekata u banku. Princip likvidnosti banke je specifičan, po tome što
je on u principu individualan problem, što znači da ne postoje standardizovana rješenja
likvidnosti.   Svaka   banka   mora   da   pronalazi   sopstvene   formule   i   rješenja   formiranja
zadovoljavajućeg nivoa rezervi i drugih pristupa pokrivanja likvidnih potreba. Savremeni
sistem   banaka   nastoji   da   pronalazi   osjetljivu   ravnotežu   u   odnosima   stopa   profita,
solventnosti   (sigurnosti)   i   likvidnosti   banke,   kao   glavni   uslov   za   ostvarivanje   dobrih
performansi i niskog stepena rizika.

U teoriji se ukazuje na četiri osnovna indikatora nelikvidnosti poslovne banke

Kada banka nema dovoljan iznos novčanih sredstava na računu kod centralne
banke za pokrivanje naloga svojih komitenata,

Ako banka nije u stanju da isplaćuje novčana sredstva po osnovu odobrenih
kredita,

Ćirović Milutin, Monetarno kreditni sistem, Beograd, 1976.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Kada banka nije u mogućnosti da otplaćuje korišćenje kredita kod centralne
banke, drugih banaka, ili u inostranstvu u ugovorenim rokovima,

Ako banka drži niži nivo od obaveznih rezervi kod centralne banke u odnosu na
propisani obim.

Najteži oblici nelikvidnosti banke postojaće u slučaju simultanog nastupa svih navedenih
indikatora. To se zakonito dešava kod banaka koje blagovremeno ne usklađuju svoje bilanse
i   ne   nastoje   da   suzbiju   razlike   iscrpljivanja   likvidnog   potencijala.   Bankarska   praksa
pokazuje da likvidno stanje banaka zavisi prije svega od odobrenih kredita, njoj samoj i onih
koje   ona  odobrava.   Možemo   govoriti  o   dvije  vrste   likvidnosti  banaka  i   to:   gotovinskoj
likvidnosti i sekundarnoj likvidnosti. Gotovinska likvidnost podrazumijeva novčana sredstva
koja se nalaze na neposrednom raspolaganju. Sekundarna likvidnost banaka pretpostavlja da
je to stalna sposobnost banaka da odgovore svojim tekućim obavezama, na osnovu lako
unovčivih dijelova aktivne imovine, odnosno izvršenih bankarskih ulaganja. Za sudbinu
banaka ova likvidnost je vrlo važna. Ovo iz razloga što su propasti banaka bile obično
posljedica činjenice što njihova sekundarna likvidnost nije bila u redu. Kada je u pitanju
sekundardna likvidnost treba ukazati na nekoliko principa: - Kratkoročna tuđa sredstva treba
ulagati pretežno kratkoročno, vodeći računa pri tome o stvarnoj likvidnosti, - Raspoređivati
što je moguće više regionalno i poslovno rizik koji se preuzima odobravanjem kredita, -
Ukoliko se koriste krediti u inostranstvu, neophodno je da se vodi računa da postoje uvijek
dovoljne zalihe upotrebljivih deviza za otplate. Prema opšte prihvaćenoj teoriji, struktura
aktive   bilansa   banaka   treba   da   obezbjeđuje:   likvidnost,   solventnost   i   prihode   (prinos).
Nelikvidna banka ne može da operativno funkcioniše i pokriva tekuća kretanja depozita.
Nesolventna   banka   je   definitivno   nesposobna   da   odgovori   ukupnim   obavezama   prema
osnivačima (akcionarima), a često i depozitarima. Bez prinosa (neto prihoda), banka ne
može efikasno da funkcioniše kao poslovni subjekat. Likvidnost se može samo poistovijetiti
sa kratkoročnom solventnošću banke, koja pokazuje sposobnost plaćanja tekućih obaveza i
naloga. Opšta solventnost banke može biti obezbeđena u odsustvu likvidnosti, u slučaju
kada je najveći obim kreditnih plasmana odobren, uz čvrsta pokrića ili garancije. Likvidnost
i   profitabilnost   uvijek   su   inverzne   kategorije:   likvidne   pozicije   u   aktivi   bilansa   su
predstavljene   u   vidu   obrnute   piramide.   Prema   stepenu   profitabilnosti   iste   pozicije   čine
pravilnu piramidu: na vrhu su likvidne i neprinosne pozicije, a na osnovi (dnu aktive) nalaze
se pozicije sa najvećim stopama prinosa (naprimjer, dugoročni kreditni plasmani).

Pokazatelji ekonomičnosti (E)

služe za mjerenje kvaliteta poslovanja banaka, sa posebnim

akcentom na rashode, koje banke ostvaruju u cilju obavljanja svoje djelatnosti. Od zaista
brojnih pokazatelja ekonomičnosti (E) poslovanja banaka, najčešće korišteni su

= Ukupni rashodi / Ukupni prihodi

= Poslovni rashodi / Poslovni prihodi

= Ostali rashodi (neposlovni) / Ostali prihodi (neposlovni)

= Materijalni troškovi i bruto zarade / Ukupni rashodi

Isto, str. 248

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

= Odobreni krediti građanima / Ukupni odobreni krediti

= Odobreni krediti stranim licima / Ukupni odobreni krediti

= Kreditni potencijal / Finansijski potencijal

= Ukupna kamatonosna aktiva/ Ukupna kamatonosna pasiva

Uz navedene ostale pokazatelje (O) boniteta banaka treba imati u vidu i sledeće



Pod ukupnim plasmanima se podrazumijeva zbir ukupno odobrenih kredita i hartija
od vrijednosti banke,



Ukupna kamatonosna aktiva predstavlja zbir ukupnih plasmana, depozita kod
Centralne banke i trajnih uloga banke u druge banke i preduzeća,



Ukupna kamatonosna pasiva predstavlja zbir primljenih depozita, uzetih kredita i
obaveza za hartije od vrijednosti,



Kreditni potencijal banke predstavlja razliku između, s jedne strane, ukupne bilansne
pasive, i sa druge strane, zbira minimalne rezerve likvidnosti, obavezne rezerve,
sredstava kod centralne banke, trajnih uloga u druge banke i preduzeća, stalnih
sredstava i vanposlovnih sredstva banke,



Finansijski potencijal banke predstavlja ukupnu bilansnu pasivu banke,



Prvih šest ostalih pokazatelja boniteta banaka, tj. od O

do O

se odnose na

identifikovanje strukture active, sa naglaskom na kamatonosnu aktivu banke;
sledećih sedam navedenih ostalih pokazatelja boniteta banaka, tj. od O

do O

tiče strukture odobrenih kredita od strane posmatrane banke; pokazatelj O

predstavlja neto kamatnu maržu banke.

Naravno u cilju sticanja što realnije predstave o bonitetu stanja i poslovanja analizirane
banke, neophodno je simultano uzimanje u obzir navedenih i ostalih brojnih pokazatelja
kvaliteta poslovanja i finansijskog položaja posmatrane banke.

Primjera radi, banka će veoma teško uspostaviti koegzistenciju između zahtjeva likvidnosti i
zahtjeva profitabilnosti koji su u stalnom sukobu. Veće učešće odobrenih kredita u ukupnoj
aktivi banke (pokazatelj O

) dovodi do smanjenja likvidnih sredstava banke i povećanja

profitabilnosti banke. Jer, odobreni krediti se, po pravilu, sporije konvertuju u likvidna
sredstva u odnosu na hartije od vrijednosti, ali donose veću profit banci, pošto su kamate na
odobrene kredite, takođe, po pravilu, veće od prinosa hartija od vrijednosti (dividenda,
kamata i sl. ). Ili, banka mora uspostaviti određenu relaciju između ukupne kamatonosne
pasive, tj.primljenih sredstava koja izazivaju rashod za posmatranu banku.

Zbog svega toga, na menadžmentu banke je nimalo lak zadatak da upravlja bonitetom stanja
i poslovanja banke u cilju njenog održanja, rasta i razvoja, što je u interesu vlasnika banke,
investitora, štediša, države.

Lukić Radojko, Bankarsko računovodstvo, Beograd 2008. str. 252

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

5. OCJENA BONITETA BANAKA U BIH

5.1. Relativni pokazatelji boniteta poslovanja banaka

Relativni pokazatelji boniteta poslovanja banaka u BiH propisani su zakonom o

bankama RS i zakonom o bankama Federacije BiH. U pitanju su sledeći relativni pokazatelji
poslovanja banaka u BiH/RS

Adekvatnost kapitala

Učešće kapitala u ukupnoj pasivi

Učešće sredstava stanovništva u ukupnoj pasivi

Odnos kratkoročnih plasmana uključujući i novčana sredstva i kratkoročne
obaveze

Odnos devizne pasive i devizne aktive

Trajna ulaganja u preduzeća

Trajna ulaganja u banke i druge finansijske organizacije

Plasmani u osnovna sredstva

5.1.1

Adekvatnost kapitala

Adekvatnost kapitala predstavlja odnos između neto kapitala i ukupne rizične

bilansne aktive i ukupne rizične vanbilasne aktive poslovne banke. Taj odnos treba da iznosi
najmanje 12 %.

Kapital banke predstavlja razliku između, sa jedne strane, trajnog kapitala banke, koga čini
zbir akcionarske glavnice, povećanje vrijednosti akcija, rezervi, posebnih rezervi,
rezervacionih rezervi, paušalnog rezervisanja i neraspoređene dobiti iz ranijih godina i dobiti
u tekućoj godini i sa druge strane, odbitnih stavki trajnog kapitala banke koje čine zbir
upisanog, a neuplaćenog kapitala, trajnih uloga u preduzeća, banke i druge finansijske
organizacije, sopstvenih učešća, gubitka iz ranijih godina i gubitka u tekućoj godini.

Neto kapital banke predstavlja razliku između kapitala banke i potrebnih rezervisanja za
potencijalne gubitke banke.

Ukupna rizična bilansna aktiva poslovne banke predstavlja knjigovodstveno stanje bilansne
aktive poslovne banke, uz obaveznu korekciju pojedinih pozicija, čiji se iznos utvrđuje
primjenom sledećih pondera rizika na njihova knjgovodstvena stanja

0% (novčana sredstva, sredstva kod CB, HOV)

Zakon o bankama RS, član 1.

Isto

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

stanovništva deponovan kod poslovne banke (koji je dobijen umanjenjem ukupnih deviznih
sredstava stanovništva deponovanih kod poslovne banke, za iznos deponovane devizne
stednje kod Centralne banke BiH).

Ukoliko je deponovana devizna štednja deponovana kod Centralne banke BiH veća od
deviznih sredstava stanovništva, negativna razlika se ne uzima u obzir, pri izračunavanju
ovog pokazatelja. Učešće sredstava stanovništva u ukupnoj pasivi poslovne banke treba da
bude veće od 50%.

5.1.4. Odnos kratkoročnih plasmana uključujući i novčana sredstava i kratkoročnih
obaveza

Odnos kratkoročnih plasmana uključujući i novčana sredstava i kratkoročnih

obaveza predstavlja srazmjeru između, sa jedne strane, zbira kratkoročnih plasmana i
novčanih sredstava i sa druge strane, kratkoročnih obaveza poslovne banke. Ovaj pokazatelj
treba da bude jednak ili veći od 100%.

5.1.5.

Odnos devizne pasive i devizne aktive

Odnos devizne pasive i devizne aktive predstavlja, takođe, razmjeru između devizne

pasive i devizne aktive poslovne banke. Pri tome devizna pasiva treba da bude jednaka
deviznoj aktivi s dozvoljenim odstupanjem od najviše +/- 5%.

5.1.6. Trajna ulaganja u preduzeća

Trajna ulaganja u preduzeća predstavljaju odnos između trajnih ulaganja banke u

preduzeća i kapitala banke. Ovaj pokazatelj banke treba da iznosi maksimalno 15%.

5.1.7. Trajna ulaganja u banke i druge finansijske organizacije

Trajna ulaganja u banke i druge finansijske organizacije predstavljaju odnos između

trajnih ulaganja banaka u druge banke i finansijske organizacije i kapitala posmatrane banke.
Ovaj pokazatelj poslovanja banke treba da iznosi maksimalno 51%.

5.1.8. Plasmani u osnovna sredstva

Plasmani u osnovna sredstva predstavljaju odnos između vrijednosti osnovnih

sredstava banke i kapitala banke. Preporučuje se uzimanje u obzir neotpisane ili sadašnje
vrijednosti osnovnih (stalnih) sredstava banke. Ovaj pokazatelj treba da iznosi maksimalno
20%.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Predstavljeni relativni pokazatelji boniteta poslovanja banaka su, posmatrani pojedinačno, a
ne u cjelini, statičkog karaktera (baziraju se samo na bilansu stanja, a ne i na bilansu
uspjeha). Zbog toga se u postupku analize i ocjene boniteta banaka odnosni pokazatelji
moraju simultano utvrđivati i interpretirati i to za veći broj sukcesivnih poslovnih godina
(dinamička analiza). Takođe, u fokus analize neminovno se moraju staviti i bilansi uspjeha
banaka, kao nosioci informacija o kvalitetu (rentabilnosti) njihovog poslovanja u određenom
vremenskom intervalu (poslovnoj godini, kvartalu, mjesecu).

Relevantni pokazatelji boniteta poslovanja banaka u BiH zauzimaju posebno mjesto u ovom
radu, zbog toga što se preko njih može sagledati, utvrditi, ocjeniti efikasnost i profitabilnost
bankarskog poslovanja, odnosno finansijska snaga neke banke.

5.2. Metodologija izračunavanja adekvatnosti kapitala poslovne banke

Banka je dužna da radi stabilnog i sigurnog poslovanja, odnosno radi ispunjenja

obaveza prema povjeriocima, pokazatelj adekvatnosti kapitala održava na propisanom
nivou. Centralna banka BiH propisuje način izračunavanja adekvatnosti kapitala banke.
Pokazatelj adekvatnosti kapitala predstavlja odnos između kapitala i rizične aktive banke.

Adekvatnost kapitala = Kapital / rizična aktiva

Kapital banke sastoji se od osnovnog i dopunskog kapitala, kao i drugih oblika koje propiše
Centralna banka BiH. Banka je dužna da u svom poslovanju obezbijedi da kapital banke
bude ne manji od 15.000.000 KM.

Kapital = (osnovni kapital + dopunski kapital) – odbitne stavke od ukupnog kapitala

Rizična aktiva banke je zbir knjigovodstvenih vrijednosti pozicija bilansne aktive i
vanbilansnih pomnoženih ponderima kreditnog i tržišnog rizika i drugih rizika. Saglasno
međunarodnim standardima, banka je obavezna da svoje poslovanje obavlja tako da njena
rizična aktiva bude pokrivena kapitalom u iznosu od najmanje 8%.

Rizična aktiva = (rizična bilansna aktiva + rizične vanbilasne stavke) – rezerve za
identifikovane gubitke

Zakon o bankama RS, član 22.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

1.10.

potraživanja od članova upravnog i nadzornog odbora banke, direktora banke i
lica sa posebnim ovlašćenjima i odgovornostima u banci, koja nisu odobrena po
tržišnim uslovima

1.11.

privremeni gubitak u toku godine

DOPUNSKI KAPITAL (2.1.+2.2.+2.3.+2.4.+2.5.)

2.1.

dio akcionarskog kapitala banke uplaćen u novčanom obliku po osnovu
prioritetnih kumulativnih akcija

2.2.

dio akcionarskog kapitala banke uplaćen u nenovčanom obliku po osnovu
prioritetnih kumulativnih akcija

2.3.

rezerva za neidentifikacione gubitke

2.4.

revalorizacija za osnovna sredstva i učešća u kapitalu

2.5.

subordinirane obaveze

UKUPNI KAPITAL (1+2)

ODBITNE STAVKE OD UKUPNOG KAPITALA (4.1.+4.2.+4.3.)

4.1.

Učešće u kapitalu druge banke, veće od 10% kapitala

4.2.

subordinirano potraživanje od druge banke, odnosno druge finansijske
organizacije u kojoj banka posjeduje više od 10% kapitala

4.3.

nedostajući iznos rezervi za neidentifikovane gubitke

KAPITAL (3-4)

U obračun kapitala banke uključuje se dio dopunskog kapitala do visine osnovnog kapitala

Subordinirane obaveze mogu se uključiti u dopunski kapital samo do visine od 50% osnovnog kapitala

banke

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

5.2.2. Izračunavanje rizične bilansne aktive poslovne banke

Rizična bilansna aktiva banke predstavlja zbir knjigovodstvenih vrijednosti

bilansnih potraživanja banke, umanjenih za dio rezervi za identifikacione gubitke po
bilansnoj aktivi, pomnoženih sledećim ponderima rizika.

Redni broj

Opis

Ponder

rizičnosti

UKUPNA BILANSNA AKTIVA SA PONDEROM 0%

1.1

gotovina u blagajni, sredstva na žiro računu i ostali plemeniti

metali

1.2

Potraživanja od CBBiH i potraživanja obezbjeđena njihovim

bezuslovnim garancijama plativim na prvi poziv

1.3

Hartije od vrijednosti koje se mogu refinansirati kod

Centralne banke BiH

1.4

Potraživanja od vlada centralnih banaka zemalja članica
OECD-a i potraživanja obezbjeđena njihovim bezuslovnim
garancijama plativim na prvi poziv

1.5

pokriveni akreditivi

1.6

potraživanja obezbjeđena gotovinskim depozitom kod banke

u visini depozita

1.7

Potraživanja   obezbjeđena   zalogom   na   zlatu,   ostalim
plemenitim metalima, kratkoročnim hartijama od vrijednosti
koje   se   mogu   refinansirati   kod   Centralne   banke   BiH,
obveznicama RS do visine njihove tržišne  vrijednosti ili hov
koje su izdale vlade i centralne banke zemalja članica OECD-
a u vrijednosti zaloga

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

godine i da od prvobitnog datuma dospjeća potraživanja nije
prošlo više od 360 dana

3.3

Potraživanja   od   poljoprivrednih   gazdinstava   u   visini
procjenjene   vrijednosti  uskladištene   robe  za  koju   je  izdata
skladišnica, umanjene za naknade skladištaru, pod uslovom
da skladišnica prenjeta indosamentom na banku i da banka
raspolaže   dokazom   o   prenosu   te   skladišnice   na   banku   i
njenom prepisu u registar skladišta

50%

OSTALA BILANSNA AKTIVA SA PONDEROM 100%

UKUPNA RIZIČNA BILANSNA AKTIVA (1+2+3+4)

5.2.3. Izračunavanje rizičnih vanbilasnih stavki poslovne banke

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Redni broj

Opis

Faktor
konverzije

5 UKUPNA VANBILASNA AKTIVA SA FAKTOROM 0%

5.1

Neiskorišćeni iznos okvirnih kredita s rokom dospijeća do jedne
godine ili koje banka može bezuslovno i bez najave da otkaže

5.2

Obveznice emitovane u skladu sa zakonom o regulisanju javnog
duga RS po osnovu devizne štednje građana

5.3

Vanbilasne stavke obezbjeđene gotovinskim depozitom
položenim kod banke, u visini depozita

5.4 Vanbilasne stavke

6 UKUPNA VANBILASNA AKTIVA SA FAKTOROM 20%

6.1

Dokumentarni akreditivi obezbjeđeni zalogom na robi koja se
plaća akreditivom

20%

5.3. Kvalitativni elementi boniteta banaka u BiH

U ove tzv. kvаlitаtivne elemente bonitetа bаnаkа ubrаjаju se: orgаnizаcionа strukturа

bаnke, tržišni položаj, menаdžment bаnke, kаdrovskа strukturа, informаcionа opremljenost i
povezаnost osnovnih funkcijа bаnke.

5.3.1. Orgаnizаcionа strukturа

Organizaciona struktura bаnke je povezаnа sа veličinom bаnke, аli nije uslovljenа

isključivo  sa  njom. Broj filijаlа, ekspoziturа i poslovnicа koje jednа bаnkа imа i njihovа
međusobnа povezаnost nesumnjivo mogu doprinijeti uspješnosti bаnke. Od orgаnizаcione
strukture   bаnke   u   znаčаjnoj   mjeri   zаvisi   poslovnа   reputаcijа   bаnke   i   njenа   pozicijа   u
nаcionаlnom bаnkаrstvu.  Velike banke koje imaju raznovrsnu djelatnost ili pak djelatnost
obavljaju   na   teritorijalno   širem   području,   najčešće   su   tako   organizovane   da   imaju   više

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

banka,

Vakufska banka, Komercijalna banka

i tako dalje.

Slika br. 1: Tržišni udio banka u BiH

5.3.3. Menadžment banke

Više nego u nekim drugim djelаtnostimа, kod bаnаkа kvаlitet menаdžmentа utiče nа

uspješnost poslovаnjа. Razlog leži i činjenici što odluke menаdžmentа neposredno
opredjeljuju finаnsijski položаj i uspješnost bаnke. Broj zаposlenih, njihovа kvаlifikаcionа
strukturа, stаrosnа strukturа, аngаžovаnost zаposlenih u pojedinim sektorimа nа pojedinim
poslovimа, predstаvljа zа аnаlitičаre znаčаjаn element bonitetа bаnke. Menadžment banaka
u BiH čine menadžeri koji se nalaze na svim nivoima upravljačke i organizacione strukture,
a sastavljen je iz:

vrhovnog (top) menadžmenta;

srednjeg menadžmenta;

operativnog menadžmenta.

U   sastav   vrhovnog   menadžmenta   ulazi   odbor   direktora,   direktor,   pomoćnici   direktora   i
izvršni   direktor.   Srednji   menadžment   čine   direktori   sektora   ili   strategijskih   poslovnih
jedinica.   Vrhovni   menadžment   obavlja   sledeće   zadatke:     oblikovanje   radnog   okruženja,
kreiranje   strategije   banke,   alokacija   resursa   banke,   izgradnja   organizacije,   nadzor   nad
poslovanjem, razvoj menadžera na nižim hijerarhijskim nivoima. Srednji nivo menadžmenta
dugoročne ciljeve banke konkretizuje u specifične ciljeve i zadatke organizacionih jedinica.
Operativni   nivo   menadžmenta   je   poslovni   kadar   koji   je   u   neposrednom   kontaktu   sa
izvršiocima.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Menadžment u poslovnoj banci ima jedinstven cilj:

stvaranje jasne vizije o pravom

usmjeravanju bankarskih proizvoda (koje karakteriše integritet i usredsređenost na kvalitet)
i održavanje profesionalne interakcije sa zaposlenima i potrošačima bankarskih proizvoda i
kreiranje rješenja koja bolje zadovoljavaju njihove potrebe

. Menadžment tim treba, kroz

proces planiranja, organizovanja, rukovođenja, kontrolisanja i evaluacije, da oblikuje
posebnu poslovnu ponudu bankarskih proizvoda i predstavi je u vidu sui generis poruke. Da
bi to postigao, potrebno je prethodno da prikupi sve validne informacije o ranijim
transakcijama fizičkih i pravnih lica, ali i da, po principu menadžment odnosa sa njima,
promisli na novo u njihovim željama, zahtjevima i potrebama.

Ponuda   proizvoda   poslovne   banke   biće   uspješna   samo   ako   obezbjeđuje   vrijednost   i
satisfakciju   ciljnim   fizičkim   i   pravnim   licima.   Upravo   vrijednost   proizvoda   odražava
percipirane   materijalne   i   nematerijalne   koristi   i   troškove   za   bankarske   potrošače,   dok
satisfakcija   odražava   njihovu   uporednu   ocjenu,   koja   je   rezultat   percipiranih   osobina
pojedinih bankarskih proizvoda, shodno njihovim očekivanjima. Već je postalo istina koju je
suvišno dokazivati da razvijeni, višestruki odnosi sa učesnicima u platnom prometu stvaraju
osnovu za međusobno korisne poslovne aranžmane. Naravno, ova relacija mora da bude
podržana prethodno uspostavljenim “internim menadžmentom” koji obavlja koordinaciju
svih   poslovnih   aktivnosti   i   zaposlenih   u   svim   odjeljenjima,   službama   i   sektorima   rada
poslovne banke, shodno stanovištima bankarskih potrošača.

Osnovne komponente menadžmenta (funkcije, aktivnosti) poslovne banke su: planiranje,
organizovanje, rukovođenje, kontrolisanje i evaluacija.

Svaka od njih definiše šta

menadžer mora biti sposoban da uradi. U praktičnom poslovanju ove komponente su
međusobno povezane na način da svaka dodaje vrijednost onoj koja slijedi.

Planiranje

je proces donošenja poslovnih odluka vezanih za analizu okruženja, ciljeve i

strategiju poslovanja. Prvi nivo planiranja odnosi se na osnovne ciljeve poslovanja koje
uobličava top menadžment. Menadžeri na strateškom i srednjem nivou kreiraju specifične
ciljeve, koji tada postaju odgovornost različitih radnih segmenata. Na primer, saradnja ovih
menadžera sa šefovima odeljenja može doprinjeti razvoju budžeta poslovanja, koji zahtjeva
značajan porast prodaje bankarskih proizvoda. U vezi sa tim, napor menadžera treba da se
usredsredi,   između   ostalog,   i   na   razvijanje   strategije   za   povećanje   prodaje.   Drugi   nivo
planiranja   nastaje   uspostavljanjem   rutinskih   operacija.   Takve   situacije   koje   se   stalno
ponavljaju, kao što su kreditne akcije i slično, zahtijevaju standardne planove koji se mogu
često koristiti. Te planove stvaraju menadžeri na srednjem nivou.   Treći nivo planiranja
vezuje   se   za   dnevne   aktivnosti.   Na   primjer,   moraju   da   se   napišu   rasporedi   zaposlenih.
Takođe, moraju da se napišu planovi za specijalne događaje, nove programe obuke i druge
aktivnosti. Menadžeri na operativnom nivou odgovorni su za veliki dio ove vrste planiranja.

Organizovanje

je proces donošenja poslovnih odluka, vezanih za dizajniranje organizacione

strukture poslovne banke koja najbolje odgovara poslovnim resursima,  poslovnim ciljevima
koji   se   žele   postići   i   u   eksternom   okruženju.   Organizovanje,   praktično,   uključuje
određivanje   toka   autoriteta   (koji   treba   da   ide   u   neprekinutoj   liniji   od   vrha   ka   dnu
organizacione   strukture)   i   komunikacija   između   neposrednih   izvršilaca   i   menadžera   na

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

odluka. Prilikom iznalaženja rešenja menadžer se može naći u situaciji izvjesnosti, rizika i
neizvjesnosti.)   Prema   gornjem   nivou,   menadžer   treba   da   proslijedi   manji   broj,   a   prema
donjem   nivou   što   je   moguće   veći   broj   odluka.   Ako   su   posljedice   koje   će   uslijediti
donošenjem odluke značajnije, menadžer treba studioznije da istraži problemsku situaciju i
iz što više izvora. Brzo donijete odluke mogu da proizvedu problemske situacije. Otuda je
odvajanje vremena za kompleksniji pristup situaciji put kojim se stvaraju bolje alternative. U
realnom poslovnom svijetu, to treba posebno naglasiti, često postoje samo zadovoljavajuća
rješenja   za   poslovne   izazove,   ne   savršena.   Menadžeri   ponekad   mnogo   vremena   utroše
tražeći nepostojeća perfektna rešenja, iako i ona zadovoljavajuća mogu sasvim dobro da
posluže. Kako rastu sposobnosti menadžera tako će rasti i njegovo uvjerenje da pomaže
odjeljenju (službi, sektoru rada) poslovne banke u kojoj radi, da dostigne ciljeve poslovanja.
Veoma delikatna aktivnost menadžera, u ovom pogledu, tiče se odnosa prema potrošačima
bankarskih   proizvoda.   Menadžer   ima   obavezu   da   gleda   na   cjelovitost   bankarskog
poslovanja,   na   cjelovitost   svog   domena   poslovanja   i   rad   svojih   zaposlenih   –   sve   iz
perspektive potrošača bankarskih proizvoda. Pitanje koje treba sebi da postavlja može da
glasi: “Da sam ja potrošač, kakve bih proizvode poslovne banke želeo? I koji kvalitet?” Od
toga do koje mjere može da odgovori na ova pitanja i poboljša svoj lični rad i rad svojih
zaposlenih   zavisiće   i   njegovo   ispunjavanje   obaveza   prema   potrošačima   bankarskih
proizvoda.

5.3.4. Informaciona opremljenost

Blаgovremeno i kvаlitetno obаvljаnje bаnkаrskih poslovа kаo uslov bez kogа se ne

može predstаvljа opremljenost odgovаrаjućom informаcionom infrаstrukturom. Nivo
informаcione opremljenosti se otudа smаtrа jednim od elemenаtа bonitetа bаnke.

Uspješno  poslovаnje bаnke se ne  može ni  zаmisliti    bez  visokog  stepenа integrisаnosti
osnovnih funkcijа bаnke. Menаdžment bаnke morа rаdi reаlizаcije ovog zаhtjevа dа definiše
odnose   između   osnovnih   funkcijа   bаnke,   odredi   hijerаrhiju   u   uprаvljаnju   i   odredi
mehаnizme   zа   subordinаciju   i   koordinаciju   poslovа   odnosno   pojedinih   orgаnizаcionih
djelovа bаnke.

5.4. Kvаntitаtivni elementi bonitetа bаnаkа

Bez nаmjere dа se umаnji znаčаj nаprijed pomenutih elemenаtа bonitetа bаnаkа, koji

se pretežno mogu opisivаti i čiji se doprinos uspjehu i finаnsijskom položаju može mjeriti
posredno, kvаntitativnim elementimа bonitetа bаnаkа morа se posvetiti posebnа pаžnjа,
budući dа se njihovom аnаlizom dаleko eksplicitnije vidi izloženost bаnke rizicimа, što je
od ključnog znаčаjа zа održаnje bаnke nа dugi rok. U kvаntitаtivne elemente bonitetа bаnke
ubrаjаju se: finаnsijski položаj bаnke i prinosni položаj bаnke.

5.4.1. Finansijski položaj banke

Finаnsijski položаj bаnke određuju аktivа i pаsivа bаnke, а prinosni položаj odnosno

uspješnost u poslovаnju bаnke se mjeri visinom prihodа, rаshodа i rezultаtа ostvаrenog u

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

određenom vremenskom periodu. Ovim, kvаntitаtivnim elementimа bonitetа bаnke biće
posvećenа dаljа pаžnjа.

Osnovni izvori podаtаkа potrebnih zа utvrđivаnje finаnsijskog i prinosnog položаjа bаnke
čini finаnsijski izveštаj bаnke. Otudа se аnаlizа finаnsijskih izveštаjа bаnke jаvljа kаo jedаn
od vаžnih instrumenаtа u ocjeni bonitetа bаnke.

Anаlizа finаnsijskih izvještаjа predstаvljа već odаvno poznаt postupаk koji se koristi dа bi
se u finаnsijskim izvještаjimа prezentovala  slikа o imovini i rezultаtu nekog privrednog
subjektа učinilа jаsnijom i pouzdаnijom.  Anаlizа finаnsijskih izvejštаjа preduzećа je bilа
predmet pаžljivog i temeljnog proučаvаnjа od strаne nаuke i prаkse. To se, bаr kаdа je riječ
o  RS, ne bi moglo reći i zа аnаlizu finаnsijskih izvještаjа bаnаkа. Anаlizа finаnsijskih
izveštаjа bаnаkа morа biti predmet posebnog i pаžljivog rаzmаtrаnjа. Posebnog  zato  što
instrumenti koji se koriste pri аnаlizi bilаnsа preduzećа nisu u svemu primjenjivi i nа bаnke,
а   pаžljivo   zbog   potrebe   dа   onа   –   аnаlizа   ukаže   nа   stepen   izloženosti   bаnke   rizicimа.
Specifičnosti   аnаlize   finаnsijskih   izvještаjа   bаnаkа   proističu   iz   specifičnosti   poslovаnjа
bаnаkа. Poznаto je dа bаnkа u suštini vrši trаnsformаciju trаnsаkcionih i  drugih depozitа u
plаsmаne, s ciljem dа nа rаzlici nа kаmаti ostvаri dobitаk iz kogа će, nаkon oporezivаnjа,
vlаsnicimа biti isplаćene dividende.  Uspješno  obаvljаnje ove  аktivnosti pretpostаvljа  dа
bаnkа   u   svаkom   trenutku   rаspolаže   sredstvimа   dovoljnim   zа   obаvljаnje   uobičаjenih
аktivnosti.   Rizik   dа   bаnkа   ostаne   bez   potrebnih   sredstаvа,   oznаčаvа   se   kаo   rizik   od
nelikvidnosti.   Nаrаvno,   dа   su   riziku   od   nelikvidnosti   izloženа   i   preduzećа,   аli   je   zbog
činjenice dа se bаnkа kаo osnovnom djelаtnošću bаvi prikupljаnjem i plаsirаnjem novcа tаj
rizik dаleko prisutniji.

Plаsirаnje  sredstаvа  komitentimа  povezаno  je  sа  rizikom nаplаte ovih  plаsmаnа  u  roku
dospjećа i nаplаte uopšte. Nemogućnost nаplаte  u  roku dospjećа ugrožаvа nа krаtki rok
rentаbilitet bаnke, а u zаvisnosti od visine nenаplаtivih plаsmаnа i likvidnost bаnke. Nаime,
u krаtkom roku posmаtrаno bаnkа može ostаti likvidnа i pored činjenice dа imа plаsmаne
čijа je nаplаtа dovedenа u pitаnje, аli u dugom roku tаkvi plаsmаni vode pаdu prihodа, rаstu
rаshodа i preko togа smаnjenju dobitkа odnosno rаstu gubitkа,  tаko dа postаje ozbiljnа
prijetnjа dа će bаnkа usljed smаnjenjа kаpitаlа postаti nelikvidnа, što imа bezuslovno zа
posljedicu prestаnаk rаdа bаnke.

Ako bismo posmаtrаli izvore ovih rizikа tаko što bismo аnаlizirаli аktivu i pаsivu bаnke
ustаnovili bismo sledeće:

Aktiva

Pasiva

Gotovinа i gotovinski ekvivаlenti i

Trаnsаkcioni depoziti

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

zа prepoznаvаnje i mjerenje rizikа sа kojimа je povezаno poslovаnje bаnke. Stаndаrdizаcijа
finаnsijskih izvještаjа bаnаkа je odgovor nа zаhtjev dа se аnаlitičаrimа omogući poređenje
informаcijа koje pripremаju i objаvljuju rаzličite bаnke, kаo i dа se omogući stаtističkа
obrаdа podаtаkа iz finаnsijskih izvještаjа. Nаime, stаtističko prаćenje podаtаkа i informаcijа
o jednoj bаnci i poređenje tih podаtаkа zа veći broj bаnаkа smаtrа se nаjpouzdаnijim
izvorom informаcijа zа ocjenu bonitetа pojedinаčne bаnke.

Nаjvećа greškа koju i аnаlitičаr može dа učini je dа nа osnovu jednog pokаzаteljа ili serijа
numeričkih pokаzаteljа sаmo zа jedаn period izvuče zаključаk o bonitetu bаnke. Ni jednа
informаcijа sаmа po sebi nije ni dobrа ni lošа. Svаku informаciju trebа gledаti u kontekstu
svih numeričkih i nаrаtivnih informаcijа, od kojih su nаjvаžnije informаcije o nаčinu
identifikаcije u uprаvljаnju rizicimа u poslovаnju.

Eksterni korisnici finаnsijskih izvještаjа ocjenjuju nа osnovu u njimа sаdržаnih informаcijа
dа li bаnkа može odgovoriti njihovim potrebаmа, drugim riječimа, oni birаju bаnku nа
osnovu podаtаkа sаdržаnih u finаnsijskim izvještаjimа. Interes bаnke je da izborom forme i
nаčinа prezentovanja podаtаkа korisnicimа pruži vjernu sliku svog položаjа i poslovаnjа.
Minimаlni zаhtjevi zа izvještаvаnjem o položаju i rezultаtimа poslovаnjа obuhvаtаju

bilаns stаnjа

- bilаns uspjehа
- izvještаj o promjenаmа nа kаpitаlu
- izvještаj o tokovimа gotovine,
-note uz finаnsijske izvještаje.

Bilans stanja

predstavlja dvostrani pregled koji prikazuje način na koji su sredstva uložena,

odnosno način investiranja kapitala, koji je predstavljen u aktivi bilansa stanja i bilansne
obaveze i kapital koji su predstavljeni u pasivi bilansa stanja.

U bilansu stanja aktiva se iskazuje na lijevoj strani, gdje aktiva ukazuje na oblike sredstava
sa kojima raspolaže, a pasiva na desnoj strani, gdje pasiva ukazuje na izvore sredstava.
Takođe, bilans stanja može biti u vidu liste u kojoj aktiva prethodi pasivi.

Bilans stanja prikazuje finansijsku situaciju određene banke, izvore sredstava i njihovo
korištenje, kao i obaveze i sopstveni kapital, na tačno određeni dan. Bilans stanja banke se
dosta razlikuje od bilansa stanja trgovinskih i proizvodnih preduzeća.

Osnovni elementi aktive bilansa stanja, na koje treba obratiti najveću pažnju, kao na
najbitnije stavke u analizi bilansa jedne banke su

gotovina i gotovinski ekvivalenti koji predstavljaju raspoloživa finansisjka sredstva
koja se brzo konvertuju u novac i garantuju likvidnost

Lukić Radojko, Računovodstvo banaka, Beograd, 2008. str. 233

Knežević G., Analiza finansijskih izvještaja, Beograd, 2009, str. 15

Knežević G., Analiza finansijskih izvještaja, Beograd, 2009, str. 16

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

opozivi krediti i depoziti, pri čemu se misli na loše tj. ne naplative plasmane koji
mogu voditi banku ka povećanoj nelikvidnosti

potraživanja po osnovu kamata i naknada

dati krediti i depoziti

hartije od vrijednosti

ostali plasmani – nekretnine.

Osnovni elementi pasive bilansa stanja na koje treba obratiti pažnju su

transakcioni depoziti

ostali depoziti

primljeni krediti

kapital

rezerve iz dobiti

revalorizacione rezerve.

Na osnovu bilansa stanja jedne banke mogu se dobiti važne i korisne informacije na osnovu
kojih se mogu kreirati različiti finansijski parametri. Najvažniji koeficijenti za formulisanje
poslovne politike banke su

stopa gotovine

stopa lividnosti

stopa solventnosti

stopa rezerve likvidnosti

stopa kreditiranja

stopa kapitala.

Osnovna svrha svih navedenih pokazatelja je da se za potrebe menadžmenta banke vrši
sagledavanje efikasnosti i efektivnosti poslovanja banke radi procjene budućeg rezultata
poslovanja, odnosno profita banke. Bilans uspjeha samo iskazuje rezultate promjena na
određeni dan tj. iskazuje šta se desilo tokom proteklog perioda u pogledu prihoda i u
pogledu rashoda tj. troškova banke, odnosno kakav je konačni rezultat, profit banke. Zbog
toga se u fokus analize stavlja bilans stanja banke, njegove promjene i upravljanje tim
promjenama u cilju ostvarivanja planiranog profita banke.

Glavni smisao bilansa stanja banke je da omogući uvid u strukturu i suštinu svakodnevnih, a
naročito najvažnijih segmenata poslovanja banke, njenih poslovnih operacija i pojedinih
vrsta   bankarskih   poslova.   To   se   prvenstveno   odnosi   na   osnovne   bankarske   poslove,
mobilizacije   depozita   i   odobravanja   različitih   vrsta   kredita,   pošto   bilans   stanja   banke   u
svakom trenutku pokazuje stanje izvora i plasmana banke i njihov međusobni odnos. Kako
je poslovna banka profitno orjentisana finansisjka institucija,   maksimiziranje profita se
postiže na osnovu optimalnog obima i strukture izvora sredstava i njihovog plasmana, kao i

Knežević G., Analiza finansijskih izvještaja, Beograd, 2009, str. 17

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

kamate

troškovi nenaplaćenog zajma

plate i beneficije zaposlenih

ostali troškovi.

Rashodi od kamata

, često se nazivaju „pasivna kamata“, obuhvataju kamate koje poslovne

banke plaćaju svojim klijentima – deponentima, kao i kamate koje se plaćaju na zaduženje
kod drugih banaka i Centralne banke.

Troškovi nenaplaćenih zajmova

se povećavaju u peridu recesije, a smanjuju u periodima

konjukture.

Plate i beneficije zaposlenih

imaju blagu tedenciju pada sa razvojem i primjenom savremene

informacione tehnologije u poslovanju banaka.

Ostali, nekamatonosni troškovi

poslovanja banaka obuhvataju troškove amortizacije,

propagande i sl.

Postoji uzajamna povezanost između bilansa stanja i bilansa uspjeha poslovne banke i zbog
toga se konačan rezultat iz bilansa uspjeha unosi u bilans stanja ili u vidu neraspoređene
dobiti na strani aktive ili u vidu nepokrivenog gubitka na strani pasive. U visoko razvijenim
tržišnim privredama postoji uobičajena praksa i obaveza poslovnih banaka da se zvanični
rezultati po osnovu bilansa uspjeha javno obavljuju po isteku svakog kvartala i jednom
godišnje po isteku poslovne godine. Zbog toga je veoma važno da poslovna banka upravlja
svojim bilansom tokom izvještajnih perioda i da top menadžment poslovne banke raspolaže
podacima bilansa uspjeha i u kraćim vremenskim periodima, a najmanje na kraju svakog
mjeseca, da bi mogao svjesnom akcijom i donošenjem odgovarajućih korektivnih odluka da
usmjerava poslovanje banke ka boljim poslovnim rezultatima i većem profitu.

Što se tiče rezultata poslovanja banaka u BIH, situacija je sledeća. Ukupna dobit banaka u
FBiH u prva tri kvartala lani iznosila je 124 miliona KM, pri čemu je pozitivan rezultat
iskazalo 15 banaka, dok su dvije uknjižile minus. Neto dobit banaka RS iznosi 26,8 miliona
KM, pri čemu je jedna banka prijavila gubitak, dok je devet banaka poslovalo pozitivno. U
oba slučaja, dakle i kod banaka u FBiH i RS-u, zabilježen je rast profita u odnosu na isti
period godinu dana ranije, što znači da bankama ne ide tako loše kako bi se moglo zaključiti,
kada se čuju izjave pojedinih menadžera finansijskih institucija kod nas. Aktiva raste, profiti
su takođe u porastu, a koncentracija kapitala u rukama nekoliko bankarskih grupacija je i
dalje na izuzetno visokom nivou, daleko većem nego što je to, na primjer, slučaj u regiji.
Naravno, biće zanimljivo sačekati i pogledati rezultate s kraja 2015. godine, no, generalno
gledajući, situacija se neće bitnije mijenjati u odnosu na ovdje izneseno stanje.

Pet najvećih bankarskih grupacija kontroliše zajedno više od polovine BIH tržišta (56,5 %),
a osam najvećih banaka i grupacija čak 81,7 %! Sve ostale banke u Bosni i Hercegovini
zajedno imaju tržišni udjel od "samo" 18,3 %! To veoma jasno ukazuje na izuzetno visoku

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

koncentraciju kapitala, bez obzira na činjenicu da u BiH postoji izuzetno veliki broj banaka,
što bi moglo sugerisati i na veliku konkurenciju.

Na dan 31. 12. 2014. godine u BiH bankarsku dozvolu imalo je 17 banaka, kao i na kraju
2013. godine. U 2014. godini nastavljen je trend blagog pada broja zaposlenih u bankama u
BiH. Broj zaposlenih sa 31. 12. 2014. godine iznosi 6.960, što je manje za 91 zaposlenika ili
1 % u odnosu na kraj 2013. godine. U 2014. godini ostvaren je nešto veći rast bilansne sume
nego u 2013. godini, što predstavlja pozitivan znak i za očekivati je da će se isti trend
nastaviti i u narednom periodu. Bilansna suma bankarskog sektora sa 31. 12. 2014. godine
iznosi 16,2 milijarde KM i za 719 miliona KM ili 4,7% je veća nego na kraju 2013. godine.
Rast bilansne sume prevashodno je rezultat rasta depozita i ukupnog kapitala dok je i u
2014. godini nastavljen trend smanjenja kreditnih obaveza. Struktura aktive imala je manje
promjene vezane za dvije ključne imovinske stavke: smanjenja učešća kredita sa 70,3% na
69,1% i novčanih sredstava sa 28,6% na 28,2%.

Krediti, kao najveća stavka aktive banaka, u 2014. godini zabilježili su rast od 2,9% ili 318
miliona KM i na kraju godine iznose 11,2 milijarde KM. Krediti prema stanovništvu iznose
5,4 milijarde KM i zabilježili su rast od 5% ili 253 miliona KM sa učešćem od 48,8% u
ukupnim kreditima. Krediti pravnim licima iznose 5,8 milijardi KM i na istom su nivou kao
i na kraju 2013. godine, sa učešćem od 51,2%. Indikatori kvaliteta kredita su prvi put,
poslije dužeg perioda, na kraju 2014. godine poboljšani u odnosu na kraj 2013. godine, što
se posebno odrazilo na sektor pravnih lica. Prodaja dijela kreditnog portfolija (nekvalitetnih
kredita)   kod   jedne   banke   i   trajni   otpis,   imali   su   pozitivan   efekat   na   koeficijent   učešća
nekvalitetnih kredita u ukupnim kreditima, koji je sa 14,6% koliko je iznosio na kraju 2013.
godine,   smanjen   na   13,9%   koliko   iznosi   sa   31.   12.   2014.   godine.   Učešće   nekvalitetnih
kredita odobrenim pravnim licima u odnosu na ukupne kredite pravnim licima i dalje je
zabrinjavajuće visok i iznosi 17,9%, a učešće nekvalitetnih kredita stanovništva u odnosu na
ukupne kredite plasirane stanovništvu iznosi 9,7%. Navedeno je rezultat stanja u realnom
sektoru  i  djelovanja ekonomske krize na  privredu  i ukupnu  ekonomiju  BiH,  zbog  čega
kreditni portfolio pravnih lica ima znatno lošiji kvalitet od sektora stanovništva. Novčana
sredstava iznose 4,6 milijardi KM ili 28,2% od bilansne sume banaka u  BiH i zabilježila su
rast od 3,2% ili 142 miliona KM u odnosu na kraj 2013. godine. Ulaganja u vrijednosne
papire su stavka aktive koja je u 2014. godini zabilježila veoma visoki rast od 42,5% ili 239
miliona KM i sa 31.12.2014. godine iznose 801 milion KM, sa učešćem od 5% u aktivi
bankarskog sektora u BIH.

U strukturi izvora finansiranja banaka depoziti u iznosu od 12,1 milijardi KM i s učešćem od
75,0% i dalje su najznačajniji izvor finansiranja banaka u BiH, a u 2014. godini porasli su
za 5,3% ili 607 miliona KM. Štedni depoziti, kao najznačajniji i najveći segment depozitnog
i finansijskog potencijala banaka, zadržali su pozitivan trend rasta i na kraju 2014. godine
iznosili su 6,7 milijardi KM, što je za 7,9% ili 491 milion KM više nego na kraju 2013.
godine. Štedni depoziti, u odnosu na kraj 2008. godine kada su iznosili četiri milijarde KM,
u proteklom periodu povećani su za 67,5% ili 2,7 milijardi KM. Kreditne obaveze banaka sa
31. 12. 2014. godine iznosile su jednu milijardu KM ili 6,4% od ukupnih izvora finansiranja
i manje su u odnosu na kraj 2013. godine za 13 miliona KM ili 1,2%.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

učešćem   od   69,1%,   najznačajnija   stavka   su   kreditni   plasmani   koji   su   u   2014.   godini
povećani za 2,9% ili 318 miliona KM i iznose 11,2 milijarde KM. Najveće promjene se
odnose na dva sektora. Krediti stanovništvu imali su rast od 5% ili 253 miliona KM, iznosili
su 5,4 milijarde KM, što je učešće od 48,8% u ukupnim kreditima. Drugi sektor su krediti
odobreni vladinim institucijama, sa značajnim rastom od 34% ili 48 miliona KM, ali ovaj
sektor s iznosom kredita od 190 miliona KM na kraju 2014. godine ima i dalje nisko učešće
od   svega   1,7%.   Privatna   preduzeća,   pored   stanovništva,   s   učešćem   od   46,7%   su   drugi
dominantan sektor, s napomenom da je iznos kredita od 5,2 milijarde KM gotovo na istom
nivou kao i na kraju 2013. godine. Novčana sredstava imala su rast od 3,2% ili 142 miliona
KM, i iznosila su 4,6 milijardi KM, što je učešće od 28,2% u aktivi. Depoziti, s učešćem od
75,0% u ukupnoj pasivi sektora i iznosom od 12,1 milijardu KM i dalje su najznačajniji
izvor za finansiranje banaka u BiH, a depoziti stanovništva s učešćem od 56,6% i iznosom
od 6,9 milijardi KM su najveći sektorski depozitni izvor. Ukupan kapital banaka iznosio je
2,4   milijarde   KM   (dionički   1,2   milijarde   KM)   i   veći   je   za   5,5%   ili   127   miliona   KM,
najvećim dijelom iz osnova ostvarene dobiti tekućeg perioda, te dokapitalizacije kod tri
banke.

5.4.2. Zarađivačka sposobnost banke

U bankarskom sistemu BiH na kraju trećeg kvartala 2014. dominiraju dvije najveće
banke, s aktivom od gotovo četiri milijarde maraka i sa učešćem od 33,4 % u ukupnoj aktivi
na BIH tržištu.

Sa ukupnom aktivom od 4,87 milijardi KM na kraju trećeg kvartala 2014. godine, UniCredit
grupa je lider na bankarskom tržištu Bosne i Hercegovine. Ova bankarska grupacija, koju u
BiH čine UniCredit banka Mostar i istoimena banka iz Banja Luke, u ukupnoj aktivi BIH
bankarskog sektora ima 21,33 % tržišnog udjela, dok je u istom periodu lani taj udjel iznosio
20,46 %.

UniCredit banka a.d. Mostar je pojedinačno, lider na bankarskom tržištu BiH, sa ukupnom
aktivom od 3,89 milijarde KM na kraju trećeg tromjesečja 2014. godine. Aktiva ove banke
je u odnosu na kraj septembra 2013. godine porasla za 8,75 % tako da ova banka u ukupnoj
aktivi bankarskog sektora u BiH ima najveći tržišni udjel od 17,05%, dok je u istom periodu
lani taj udjel iznosio 16,21%. Druga članica UniCredit banke, sa sjedištem u Banja Luci,
pozicionirana je tek na 9. mjesto sa aktivom od oko 978,2 miliona KM i tržnim udjelom u
BiH od 4,28 %.

Na drugom mjestu banaka u BiH rangiranih prema iznosu ukupne aktive nalazi se Raiffeisen
Bank, s aktivom od 3,73 milijardi KM, što je na godišnjem nivou pad od 0,95 %. U ukupnoj
aktivi bankarskog sektora u BiH, Raiffesien banka ima tržišno učešće od 16,34 %, dok je u
istom periodu lani taj udio iznosio 17,05 %.
Nova banka a.d. Banja Luka je u prva tri ovogodišnja kvartala, na godišnjem nivou, imala
rast aktive od 9,8 % tako da je ukupna aktiva ove banke premašila iznos od 1,6 milijardi KM
što je svrstava na treću poziciju, uz ostvareni udjel na tržištu BiH od 7 %. Slijedi Intesa

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Sanpaolo banka sa aktivom od 1,4 milijardi KM i rastom od 5,13 % na godišnjem nivou, te
6,21 % udjela na tržištu u BiH.

5.4.3. Izbor pokazatelja boniteta banaka u BiH

Pokazatelji likvidnosti (L)

predstavljaju sposobnost banke da kontinuirano i bezuslovno

izmiruje svoje dospjele obaveze. Najčešće korišteni pokazatelji likvidnosti banke su sledeći:

L1 = Dati krediti / depoziti
L2 = Likvidna aktiva / depoziti
L3 = Likvidna aktiva / ukupna aktiva

Pokazatelji ekonomičnosti (E)

služe za mjerenje kvaliteta poslovanja banaka sa posebnim

akcentom na rashode koje banke ostvaruju u cilju obavljanja svoje djelatnosti. Od zaista
brojnih pokazatelja ekonomičnosti (E) poslovanja banaka, najčešće korišteni su:

= Ukupni rashodi / Ukupni prihodi

= Poslovni rashodi / Poslovni prihodi

= Ostali rashodi (neposlovni) / Ostali prihodi (neposlovni)

Pokazatelji profitabilnosti (P)

su indikatori uspješnosti poslovanja ili zarađivačke

sposobnosti banaka da svojim akcionarima obezbjede odgovarajući profit na kapital uložen
u banku. Za ocjenu profitabilnosti banaka koriste se brojni pokazatelji (racio brojevi).
Većina njih upoređuju neto profit sa relevantnim veličinama iz finansijskog izvještaja. U
praksi analize banaka, po pravilu, se koriste sledeći pokazatelji profitabilnosti (P) banaka:

= Poslovni dobitak / Ukupna aktiva

= Neto dobitak / Ukupni prihodi

= Neto dobitak / Poslovni dobitak

Naziv banke

Ekonomičnost

(koef.)

Profitabilnost (%)

Likvidnost (%)

Nova banka AD
Bl

0,91; 0,93; 0,51

0,48;

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

= Poslovni rashodi / Poslovni prihodi =42 777 000 / 54 073 000 = 0,791

= Ostali rashodi (neposlovni) / Ostali prihodi (neposlovni) = 32 818 000 / 37 139 000 =

0,883

Profitablinost

= Poslovni dobitak / Ukupna aktiva = 4 321 000 / 1 087 494 880 = 0,003 x 100 = 0,3%

= Neto dobitak / Ukupni prihodi = 3 475 000 / 91 212 000 = 0,047 x 100 = 4,7%

= Neto dobitak / Poslovni dobitak = 3 475 000 / 4 321 000 = 0,80 x 100 = 80,42 %.

Likvidnost

=Dati krediti / depoziti = 499 061 000 / 492 591 531 = 1,01 x 100 = 101,3%

=Likvidna aktiva / depoziti = 840 472 011 / 492 591 531 = 1,7 x 100 = 170%

=Likvidna aktiva / ukupna aktiva = 840 472 011 / 1 087 494 880 = 0,772 x 100 = 77,2 %

3) HYPO ALPE-ADRIA-BANK a.d.

Ekonomičnost

= Ukupni rashodi / Ukupni prihodi = 39 799 000 / 62 503 000 = 0,636

= Poslovni rashodi / Poslovni prihodi = 20 945 000 / 54 626 000 = 0,791

= Ostali rashodi (neposlovni) / Ostali prihodi (neposlovni) = 18 854 000 / 7 877 000 =

2,393

Profitablinost

Hipo banka je poslovala sa gubitkom od 20. 631.000, 00 KM.

Likvidnost

= Dati krediti / depoziti = 489 986 307 / 450 325 949 = 1,08 x 100 = 108%

= Likvidna aktiva / depoziti = 894 415 142 / 450 325 949 = 1,98 x 100 = 198%

= Likvidna aktiva / ukupna aktiva = 894 415 142 / 1 087 494 880 = 0,822 x 100 = 82,2

4) Razvojna banka

Ekonomičnost

= Ukupni rashodi / Ukupni prihodi = 56 966 000 / 73 300 000 = 0,777

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

= Poslovni rashodi / Poslovni prihodi =24 048 000 / 71 059 000 = 0,338

= Ostali rashodi (neposlovni) / Ostali prihodi (neposlovni) = 2 241 000 / 32 918 000 =

0,06

Profitablinost

= Poslovni dobitak / Ukupna aktiva = 16 921 000 / 2 318 790 377 = 0,007 x 100 = 0,7%

= Neto dobitak / Ukupni prihodi = 15 322 000 / 73 300 000 = 0,209 x 100 = 20,9%

= Neto dobitak / Poslovni dobitak = 15 322 000 / 16 921 000 = 0,905 x 100 = 90,5%.

Likvidnost

Dati krediti / depoziti = 469 907 468 / 449 591 531 = 1,045 x 100 = 104,5%

Likvidna aktiva / depoziti = 1 154 353 897 / 449 591 531 = 2,56 x 100 = 256%

Likvidna aktiva / ukupna aktiva = 1 154 353 897 / 2 318 790 377 = 0,497 x 100 = 49,7 %

5) Komercijalna banka

Ekonomičnost

= Ukupni rashodi / Ukupni prihodi = 15 135 000 / 17 742 000 = 0,85

= Poslovni rashodi / Poslovni prihodi =4 969 000 / 17 122 000 = 0,29

= Ostali rashodi (neposlovni) / Ostali prihodi (neposlovni) = 620 000 / 10 276 000 = 0,06

Profitablinost

= Poslovni dobitak / Ukupna aktiva = 159 000 / 267 550 000 = 0,000005 x 100 = 0,0005%

= Neto dobitak / Ukupni prihodi = 143 000 / 17 742 000 = 0,008 x 100 = 0,8%

= Neto dobitak / Poslovni dobitak = 143 000 / 159 000 = 0,905 x 100 = 90,5%.

Likvidnost

Dati krediti / depoziti = 194 878 000 / 170 845 000 = 1,14 x 100 = 114%

Likvidna aktiva / depoziti = 61 000 000 / 170 845 000 = 0,35 x 100 = 35%

Likvidna aktiva / ukupna aktiva = 61 000 000 / 267 550 000 = 0,22 x 100 = 22%

Ukupni koeficijenti profitabilnosti, produktivnosti i efikasnosti u periodu 2012-2014, biće
pokazani u narednim tabelama.

Analizom osnovnih parametara za ocjenu kvaliteta

profitabilnosti

, može se zaključiti da je ROA (zarada na prosječnu aktivu), zbog približno

istog rasta i prosječne aktive i iznosa ostvarene dobiti zadržana na istom nivou od 0,6%, dok
je ROA (zarada na prosječni akcioni kapital) zbog približno istog rasta i prosječnog
akcionarskog kapitala i iznosa ostvarene dobiti, takođe zadržana na istom nivou od 7%.
Pokazatelj

produktivnosti

banaka, mjeren odnosom ukupnog prihoda i prosječne aktive

(2,8%), ostao je isti kao i na kraju uporednog perioda prethodne godine. Ostali pokazatelji su
imali neznatne promjene: zbog rasta troškova ispravke vrijednosti, koeficijent poslovnih i

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Koeficijenti

31.12.2012.

31.12.2013.

31.12.2014.

Likvidna
sredstva/ukupna
aktiva

26,8

28,9

27,2

Likvidna
sredstva/kratk.fin.
obaveze

46,2

50,6

47,9

kratk.fin.
obaveze/ukup.fin.
obaveze

68,9

67,9

Krediti/depoziti i
uzeti krediti

88,1

86,4

89,4

Krediti/depoziti,
uzeti krediti i
subordinirani
dugovi

86,8

85,3

88,2

Tabela 4: Koeficijenti likvidnosti (u %)

5.5.1. Rangiranje banaka u BiH prema iznosu aktive

Agencije za bankarstvo RS i FBiH

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Tabela 5. Rangiranje banaka prema iznosu aktive po zaposlenom

Ako se posmatra iznos aktive po bankarskim grupacijama koje posluju u oba BIH entiteta,

Hypo Alpe Adria grupa

je na trećem mjestu sa ukupnom aktivom od gotovo 2,16 milijardi

KM i 9,44 % udjela na tržištu u BiH. Hypo Alpe Adria Bank a.d. Banja Luka u prvih devet
mjeseci 2014. godine imala je aktivu nešto veću od 1,11 milijarde KM što čini 4,87 %
tržišnog udjela u BiH, dok je aktiva Hypo Alpe Adria banka d.d. Mostar iznosila oko 1,05
milijarde KM sa 4,57 % tržišnog udjela. Interesantno je da su obje Hypo banke imale pad
aktive, na godišnjem nivou, od oko 18 posto.

Slijedi

NLB grupa

u BiH sa ukupnom aktivom od gotovo 2,15 milijardi KM i udjelom od

9,39 posto. Aktiva NLB Razvojne banke a.d. Banja Luka na kraju trećeg kvartala 2014.
iznosila je 1,22 milijarde KM, što je pad od 5,16 posto u odnosu na isti period 2013. godine.
U ukupnoj aktivi tržišni udjel ove banke je 5,35 posto. Druga članica ove grupacije, NLB
banka d.d. Tuzla, sa rastom od 13,57 posto na godišnjem nivou dostigla je aktivu od 923,76
miliona KM i tržišni udjel od 4,04 posto.

Agencije za bankarstvo RS i FBiH

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Tabela 6. Rangiranje banaka prema iznosu aktive

Jedan od pokazatelja koji utiče na ocjenu performansi pojedinačne banke i bankarskog
sistema je efikasnost zaposlenih, iskazan kao omjer aktive i broja zaposlenih, odnosno iznos
aktive po zaposlenom. Veći omjer je pokazatelj bolje efikasnosti poslovanja i banke i
ukupnog sistema.

Na kraju trećeg kvartala 2014. godine na nivou bankarskog sistema u BiH na svakog
zaposlenog je dolazilo oko 2,19 miliona KM aktive (30.09.2013.: 2,12 miliona KM) i za
3,26 posto je veća u odnosu na prvih devet mjeseci 2013. godine.
Vodeća banka u BiH po iznosu aktive (4,53 miliona KM) po zaposlenom je

BOR banka d.d.

Sarajevo

, što je za 15,25 posto više u odnosu na kraju trećeg kvartala 2013. godine.

Druga je

UniCredit bank d.d. Mostar

sa oko 3,15 miliona maraka po zaposlenom, a slijedi

Intesa Saopaolo banka sa oko 2,75 miliona KM aktive po zaposlenom, Nova banka i NLB
Razvojna banka a.d. Banja Luka sa oko 2,5 miliona KM aktive, Raiffeisen Bank dd BiH sa
oko 2,49 miliona maraka aktive po zaposlenom. UniCredit Bank Banja Luka i Sberbank BH
su na 7. i 8. mjestu sa po 2,2 miliona maraka aktive po zaposlenom, a u TOP 10 su i
Sparkasse Bank d.d. Sarajevo i Sberbank a.d. Banja Luka sa po 2,15 miliona KM aktive po
zaposlenom.

U bankarskom sistemu BiH dominiraju dvije najveće banke, s aktivom od gotovo četiri
milijarde maraka (UniCredit Bank dd Mostar ima aktivu 3,89 mlrd KM, a Raiffeisen Bank
3,73 mlrd KM), sa učešćem od 33,4 posto u ukupnoj aktivi na tržištu BiH. No, treba reći da
ove dvije banke imaju 26,2 posto ukupno zaposlenih u bankarskom sektoru BiH.

U drugoj grupi banaka nalazi se šest banaka s aktivom između jedne i dvije milijarde KM,
koje zajedno imaju 32,4 % ukupne aktive i 30,3 % ukupno zaposlenih.

U trećoj grupi je pet banaka s aktivom između 500 miliona KM i jedne milijarde KM, i
njihovo učešće u ukupnoj bankarskoj aktivi u BiH iznosi 18,3 % i oko 19 % zaposlenih u
odnosu na ukupan broj radnika u BIH bankama.

Učešće četvrte, najbrojnije grupe (13 banaka s aktivom između 100 i 500 miliona KM)
iznosi oko 15,5 % ukupne aktive i 23,8 % ukupno zaposlenih, dok jedna banka u posljednjoj
petoj grupi s aktivom manjom od 100 miliona KM ima učešće u aktivi od neznatnih 0,3 % i
0,7 % od ukupno zaposlenih u bankarskom sektoru BiH.

U Federaciji BiH bankarsku dozvolu je na kraju trećeg kvartala 2014. godine imalo 17
banaka (posebnim zakonom regulirano je osnivanje i rad Razvojne banke FBiH) koje su
upošljavale 7.006 radnika. U odnosu na isti period 2013. godine, broj zaposlenih je smanjen
za 45 ili 0,6 %.

Agencije za bankarstvo RS i FBiH

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

U deset banaka iz Republike Srpske, koliko je na kraju septembra imalo dozvolu za rad, bilo
je ukupno 3.438 zaposlenih što je na godišnjem nivou smanjenje za 114 radnika ili 3,4 %.

Dobit   banaka   u   FBiH   u   promatranom   periodu   iznosio   je   124   miliona   KM.   Pozitivan
finansijski rezultat od 153,4 miliona KM ostvarilo je 15 banaka, a gubitak u poslovanju u
iznosu od 29,4 miliona KM iskazan je kod dvije banke.
Neto dobit banaka u RS na kraju septembra 2014. iznosila je  26,8 miliona KM ili za 11,6
miliona   maraka   više   nego   u   istom   periodu   2013.   godine.   Jedna   banka   je   poslovala   sa
gubitkom od 18,1 miliona KM, a devet banaka je ostvarilo dobit u ukupnom iznosu od 44,9
miliona KM.

6. ANALIZA BONITETA UNICREDIT BANKE

Slika br. 2 UniCredit banka

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

svrhe izvještavanja u skladu sa odlukama i upustvima Centralne banke. Ukupna bilansna
suma na dan 31.12.2014. iznosi 1.252.004.357 i za 201.433.852 KM je veća u odnosu na
stanje 31.12.2013. godine.

Najznačajnije strukturne promjene u aktivi bilansa banke su

Gotovina i gotovinski ekvivalenti su povećani u odnosu na prethodnu godinu za
66.580.601. U strukturi gotovine i gotovinskih ekvivalenata, došlo je do znatnog
povećanja gotovine i gotovinskih ekvivalenata u stranoj valuti, dok su gotovine i
gotovinskih ekvivalenata u domaćoj valuti malo manji.

Depoziti i krediti u domaćoj valuti su povećani za 40.644.133 KM.

Potraživanja za kamatu i naknadu, potraživanja po osnovu prodaje i druga
potraživanja su veća za 159.428 KM

Ulaganja u HOV su povećana za 60.620.436 KM

Plasmani u aktivna vremenska razgraničenja su smanjeni za 18.903.999 KM

Zalihe su smanjenje za 2.050 KM

Osnovna sredstva i ulaganja u nekratnine u ukupnom iznosu su smanjenja za 657.246
KM. Osnovna sredstva u vlasništvu banke su smanjenja za 1.034.394 KM, dok su
avansi i osnovna sredstva u pripremi povećana za 467.000 KM

Nematerijalna sredstva su smanjenja za 1.082.008 KM, od cega su ostala
nematerijalna sredstva smanjenja za 500.000 KM, a avansi i nematerijalna sredstav u
pripremi za 682.008 KM

Vanbilasna aktiva je povećana za 52.302.456 KM

Najznačajnije strukturne promjene u pasivi bilansa banke su

Obaveze po osnovu kredita i depozita su povećane za 127.212.159 KM. Obaveze po
osnovu kredita i depozita u domaćoj valuti su povećane za 44.225.000 KM. Obaveze
po osnovu kredita i depozita u domaćoj valuti sa ugovorenom zaštitom od rizika su
povećane za 53.049.000 KM. Obaveze po osnovu kredita i depozita u stranoj valuti
su povećane 28.938.159 KM.

Obaveze za kamatu i naknadu su povećanje 3.554 KM

Ostale obaveze i PVR su povećanja za 5.244.999 KM

Kapital banke je povećan za 17.451.546 KM. Akcijski kapital je ostao na istom
niovu. Emisiona premija se nije mjenjala. Rezerve iz dobiti i prenesene rezerve su
veće za 3.851.500 KM. Rezerve iz dobiti su veće 12.362.500 KM. Posebne rezerve
za procjenjenje gubitke su manje za 8.511.000 KM. Dobitak banke je veći za
13.850.855 KM.

Vanbilasna pasiva je veća za 51.702.084 KM.

6.5.

Bilans uspjeha

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Neto dobit

Broj akcija

Zarada po akciji

17.702.354

138.650

12.767.655

Tabela 7. Zarada po akciji

UniCredit banka A.D. Banja Luka je u toku obračunskog perioda januar-decembar 2014.
godine ostvarila neto dobit u iznosu od 17.702.354 KM, koja je najvećim dijelom rezultat
ostvarenih prihoda po osnovu kamata, što se može i vidjeti u bilansu uspjeha.

Prihodi po osnovu kamata predstavljaju najvažniju stavku prihoda banke. Prihodi od kamata
iznose 57.513.922 KM i veći su za 2.889.819 KM u odnosu na prošlu godinu.

Rashodi kamata iznose 13.797.139 KM i veći su za 2.711.894 KM u odnosu na proslu
godinu.

Neto prihodi od kamata iznose 43.716.783 KM i veći su za 177.925 KM. Neto prihodi po
osnovu naknada i provizija iznose 12.176.222 KM i veći su za 1.046.625 KM. Dobitak iz
poslova finansiranja iznosi 55.884.258 KM. Gubitak iz operativnog poslovanja 37.047.933
KM. Dobitak prije oporezivanja iznosi 19.629.580 KM. Porez na dobiti iznosi 1.927.226
KM, a

neto dobitak 17.702.354 KM.

6.6.

ANALIZA

KVALITETA POSLOVANJA

Kapital banke: stanja kapitala na dan 31.12.2014. godine je 161.764.214 KM. Akcijski
kapital iznosi 97.055.000 KM. Emisiona premija iznosi 372.649 KM. Rezerve iz dobiti
iznose 21.712.500 KM. Dobitak tekuće godine iznosi 17.702.354 KM.

6.6.1. Profitabilnost

Profitabilnost UniCredit banke A.D. BL se može sagledati iz sledećih pokazatelja,
izračunatih na osnovu podataka iz bilansa stanja i bilansa uspjeha banke za period januar-
decembar 2014. godine, sačinjenih u skladu sa računovodstvenim standardima.

Dobitak/aktiva

= 17.702.354/1.093.721.920 = 0,0161 x 100 = 1,61%

Prihodi od kamata/aktiva

= 57.513.922/1.093.721.920 = 0,0525x 100 = 5,25%

Ostali prihodi

/ aktiva = 13.835.051/1.093.721.920 = 0,0126 x 100 = 1,26%

Rashodi od kamata/pasiva

= 13.797.139/1.093.721.920 = 0,01261 x 100 =1,261%

Operativni troškovi /ukupni rashodi

= 61.106.248/161.046.609 = 0,3794 x 100 = 37,94%

Bilans uspjeha Uni Credit banke

Bez prihoda revalorizacije i prihoda od kamata

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Zaključak

U ovom radu je analiziran fenomen boniteta poslovne banke, kao i način njegovog

utvrđivanja i ocjene. Možemo se složiti da je bonitet poslovne banke sintetizovan iskaz
zdravlja neke banke i on predstavlja viziju uspješnosti ostvarivanja planiranih ciljeva
poslovanja. Analiza boniteta poslovne banke obuhvata ocjenu relevantnih faktora vezanih za
poslovanje banke i kao rezultat daje konačnu ocjenu o tome da li je banka i u kojoj mjeri
bonitetna, odnosno tržišno, finansijski i na drugi način stabilna i prosperitetna.

Svaka bankarska institucija bez obzira na svoju veličinu i lokaciju poslovni je entitet koji se
bori i nastoji da poveća svoju zaradu, stabilizuje svoj rast i razvoj i takođe stabilizuje ili
poveća svoje učešće na tržištu. To zapravo znači da banke moraju imati viziju sopstvenog
razvoja i brzo donositi odluke.

Sadašnje vrijeme zahtjeva, a buduće će još više zahtjevati novu poslovnu filozofiju i nov
pristup rješavanju problema u bankama i procjenu poslovnih rizika prije ulaska u pojedine
poslovne i finansijske poduhvate.

Ocjena boniteta prema širem konceptu, koji je predstavljen u radu, je mnogo kompleksnija i
zahtjeva multidisciplinaran pristup, pa je u praksi čest slučaj da se prati samo finansijski
bonitet banke.

Posebno mjesto u radu zauzimaju kvantitativni i kvalitativni elementi, kao i pokazatelji
boniteta poslovne banke. S obzirom da postoje različite metodologije i predlozi za
utvrđivanje boniteta, nije utvrđena jedinstvena metodologija koja bi bila opšte prihvaćena

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

među ekspertima. Upravo se preko ovih elemenata i pokazatelja može sagledati, utvrditi i
ocjeniti efikasnost i profitabilnost bankarskog poslovanja, odnosno finansijska snaga neke
poslovne banke.

Evidentno je da domaća bankarska praksa još uvijek zaostaje za trendovima u savremenom
bankarstvu. Značaj analize boniteta banke, zemlje sa razvijenim finansijskim tržištima,
shvatile su još krajem 90 – tih godina 20. vijeka. Mogućnost bankrotstva banke odavno je
postala realnost mnogih zemalja, pa su tehnike i metode praćenja da do toga ne dođe veoma
napredovale. S druge strane, naše bankarstvo, usljed višegodišenjeg samoupravnog načina
privređivanja, ali i nedefinisanih vlasničkih odnosa, a kasnije i zbog ekonomske izolacije,
zapustilo se i nedovoljno razvilo svijest i potrebu analize tržišnog položaja banke.

Potrebno   je   mnogo   toga   uraditi   da   bi   smo   stvorili   okruženje   koje   bi   našim   bankama
omogućilo   potpuno   ravnopravan   tretman   u   odnosu   na   banke   u   razvijenim   zemljama.
Međutim,   i   samo   banke   mogu   i   moraju   mnogo   toga   da   urade,   da   bi   obezbijedile   svoj
prosperitet u postojećim i budućim okolnostima. Svakako jedan od najvažnijih zadataka
jeste i sveobuhvatno sagledavanje boniteta banaka, kao i faktora koji utiču na utvrđivanje i
ocjenu boniteta banaka.

Bonitet kao kompleksna ekonomska i računovodstvena kategorijane nepredstavlja samo
mjerilo uspješnosti, profitabilnosti i efikasnosti u poslovanju banaka, već i mjeri „opšte
zdravstveno stanje“ jednog društva i države, čiji je nesumnjivo jedan od ključnih elemenata i
bankarski sektor.

Na kraju rada možemo zaključiti da je ocjena boniteta banaka veoma složeno i izuzetno
značajno pitanje, čija obuhvatnost i operacionalizacija zavise prvenstveno od cilja i namjene
analize poslovanja banke. Bonitet u osnovi pokazuje koliko je neka banka dobra i uspješna,
te stoga služi kao ključni indikator za sagledavanje ne samo postojećeg finansijskog stanja
banke, već i za ocjenu mogućnosti njenog poslovanja i razvoja u budućnosti. Analogno
tome, ocjenu boniteta banke treba sprovesti tako da ona istovremeno zadovolji interese svih
zainteresovanih korisnika.

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

[10] Rose Peter, Hudgins Sylvia, „

Bankarski menadžment i finansijske usluge

“, Data

Status, Beograd, 2005.

[11] Stevanović Nikola, „

Upravljačko računovodstvo

“, Ekonomski fakultet Beograd,

Beograd, 2000.

[12] Vukmirović Nikola, „

Specijalna računovodstva

“, Ekonomski fakultet Banja Luka,

Banja Luka, 2010.

[13] Vunjak Nenad, „

Finansijski menadžment, , bankarske finansije

“, Subotica, 1999.

[14] Zivkovic Aleksandar, Komazec Slobodan, „

Berzanski i bankarski menadzment“,

Viša poslovna škola, Beograd, 2003.

Internet adrese:

http://www.blberza.com/Pages/FinRepBank.aspx?code=nblb

(13:01, 13.03.2015)

http://www.blberza.com/Pages/DocView.aspx?Id=46531

(13:11, 04.03.2015)

http://www.secrs.gov.ba/Documents/Regulativa/a9680430-4bc0-4d3c-
be9b-03cb31f48de5_sr-Latn-CS.pdf

(09:20, 14.07.2003)

https://www.unicreditbank-bl.ba

PRILOZI

Prilog 1 – Bilans stanja UniCredit banke

Prilog 2 – Bilans uspjeha UniCredit banke

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Prilog 1.

Bilans stanja

(Izvještaj o finansijskom položaju)

Na dan 31.12.2014.godine

- у КМ -

Pozicija

Iznos tekuće godine

Iznos

prethod

godine

(poč.

stanje)

Bruto

Ispravka

vrijednosti

Neto

( 4-5)

АКТИВА
А. ПЛАСМАНИ
(002+008+011+014+018+022+030+03
1+032+033+034)

1,142,053,852

66,768,109

1,075,285,

743

923,848,1

1.Готовина,готовински еквиваленти,
злато и потраживања из оперативног
пословања (003 до 007)

96,662,633

1,963,942

94,698,69

28,118,09

а) Готовина и готовински
еквиваленти у домаћој валути

9,308,431

10,723,57

б) Остала потраживања у домаћој
валути

3,544,026

1,955,395

1,588,631

1,015,169

в) Готовина и готовински
еквиваленти у страној валути

83,690,440

83,690,44

16,327,50

г) Злато и остали племенити метали

12,485

11,547

д) Остала потраживања у страној
валути

107,251

8,547

98,704

40,299

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

10. Остала средства

11. Аконтациони порез на додатну
вриједност

Б. СТАЛНА СРЕДСТВА
(036+041+047)

66,815,268

48,379,091

18,436,17

20,142,04

1. Основна средства и улагања у
некретнине (037 до 040)

46,114,108

29,723,030

16,391,07

17,048,32

а) Основна средства у власништву
банке

45,403,713

29,723,030

15,680,68

16,715,07

б) Улагања у некретнине

в) Основна средства узета у
финансијски лизинг

г) Аванси и основна средства у
припреми

710,395

333,247

2.Нематеријална средства (042 до
046)

20,613,417

18,656,061

1,957,356

3,039,364

а) Goodwill

б) Улагања у развој

в) Нематеријална средства узета у
финансијски лизинг

г) Остала нематеријална средства

20,135,502

18,656,061

1,479,441

1,988,904

д) Аванси и нематеријална средства
у припреми

477,915

1,050,460

3. Одгођена пореска средства

87,743

54,361

В. ПОСЛОВНА АКТИВА
(001+035)

1,208,869,120

#########

1,093,721,

920

943,990,1

Г. ВАНБИЛАНСНА АКТИВА

158,282,437

158,282,4

106,580,3

Д. УКУПНА АКТИВА (048+049)

1,367,151,557

115,147,200

1,252,004,

357

1,050,570,

505

ПОЗИЦИЈА

Износ на дан биланса текуће

године

Износ претходне

године

( почетно стање)

ПАСИВА
А. ОБАВЕЗЕ (102+106+109+113)

931,957,706

799,677,394

1. Обавезе по основу кредита и
депозита (103 до 105)

914,021,723

786,809,564

а) Обавезе по основу кредита и
депозита у домаћој валути

289,269,514

245,044,860

б) Обавезе по основу кредита и
депозита са уговореном заштитом од
ризика у домаћој валути

161,818,595

107,769,803

в) Обавезе по основу кредита и
депозита у страној валути

462,933,614

433,994,901

2. Обавезе за камату и накнаду
(107+108)

3,594

440

а) Обавезе за камату и накнаду у
домаћој валути

б) Обавезе за камату и накнаду у

3,534

408

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

страној валути
3. Обавезе по основу ХОВ (110 до
112)

а) Обавезе по основу ХОВ у домаћој
валути

б) Обавезе по основу ХОВ са
уговореном заштитом од ризика у
домаћој валути

в) Обавезе по основу ХОВ у страној
валути

4. Остале обавезе и ПВР (114 до 124)

17,932,389

12,867,390

а) Обавезе по основу зарада и
накнада зарада

6,850

б) Остале обавезе у домаћој валути,
осим обавеза за порезе и доприносе

7,384,041

4,202,652

в) Обавезе за порезе и доприносе,
осим текућих и одложених обавеза
за порез на добит

238,486

259,547

г) Обавезе за порез на добит

28,325

264,238

д) Одгођене пореске обавезе

40,675

ђ) Резервисања

4,096,889

2,968,622

е) ПВР у домаћој валути

2,339,538

1,230,463

ж) Обавезе по основу комисионих
послова, средстава намјањених
продаји, пословања које се
обуставља, субординираних обавеза
и текућа доспјећа обавеза

з) Остале обавезе у страној валути

40,353

818,968

и) ПВР у страној валути

3,757,232

3,116,050

ј) Обавезе по основу комисионих
послова, субординираних обавеза и
текућа доспјећа у страној валути

Б. КАПИТАЛ (126+132+138+142-
148)

161,764,214

144,312,758

1. Основни капитал (127+128+129-
130-131)

97,427,649

а) Акцијски капитал

97,055,000

б) Остали облици капитала

в) Емисиона премија

372,649

г) Уписани а неуплаћени акцијски
капитал

д) Откупљене сопствене акције

2. Резерве из добити и пренесене
резерве (133 до 137)

21,712,500

17,861,000

а) Резерве из добити

18,216,500

5,854,000

б) Остале резерве

в) Посебне резерве за процијењене
губитке

3,496,000

12,007,000

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

1. Приходи од камата (202 до 204)

700, 701

и 702

а) Приходи од камата по основу кредита, депозита и
ХОВ у домаћој валути

24,650,917

25,069,702

703, 704

и 705

б) Приходи од камата, депозита и ХОВ са уговореном
заштитом од ризика

26,217,922

24,276,757

706, 707

и 708

в) Приходи од камата по основу кредита, депозита и
ХОВ у страној валути

6,645,083

5,277,644

2. Расходи камата ( 206 до 208)

13,797,139

11,085,245

600, 601

и 602

а) Расходи камата по основу кредита, депозита и ХОВ
у домаћој валути

2,747,374

2,147,194

603, 604

и 605

б) расходи камата, депозита и ХОВ са уговореном
заштитом од ризика

3,955,414

2,611,143

606, 607

и 608

в) Расходи камата по основу кредита, депозита и ХОВ
у страној валути

7,094,351

6,326,908

3. Нето приходи од камата ( 201- 205)

43,716,783

43,538,858

4. Нето расходи од камата ( 205- 201)

5. Приходи од накнада и провизија ( 212 до 214)

13,835,051

12,548,983

710 и

711

а) Приходи од услуга платног промета

8,444,306

6,218,586

712 и

713

б) Приходи од провизија

1,246,476

1,083,932

718 и

719

в) Приходи од осталих накнада

4,144,269

5,246,465

6. Расходи од накнада и провизија (216 до 218)

1,658,829

1,419,386

610 и

611

а) Расходи накнада и провизија у домаћој валути

280,302

192,317

615 и

616

б) Расходи накнада и провизија у страној валути

91,525

90,086

617

в) Расходи осталих накнада и провизија

1,287,002

1,136,983

7. Нето приходи по основу накнада и провизија (211-
215)

12,176,222

11,129,597

8. Нето расходи по основу накнада и провизија (215-
211)

9. Добици по основу продаје ХОВ и удјела (222 до
225)

720

а) Добици по основу продаје ХОВ по фер вриједности
кроз биланс успјеха

721

б) Добици по основу продаје ХОВ које су
расположиве за продају

722

в) Добици по основу продаје ХОВ које се држе до
доспјећа

723

г) Добици по основу продаје удјела (учешћа)

10. Губици по основу продаје ХОВ и удјела (227 до
230)

8,747

620

а) Губици по основу продаје ХОВ по фер вриједности
кроз биланс успјеха

621

б) Губици по основу продаје ХОВ које су
расположиве за продају

8,000

622

в) Губици по основу продаје ХОВ које се држе до
доспјећа

623

г) Губици по основу продаје удјела (учешћа)

747

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

11. Нето добици по основу продаје ХОВ и удјела
( 221- 226)

12. Нето губици по основу продаје ХОВ и удјела 226-
221)

8,747

13. ДОБИТАК ИЗ ПОСЛОВА ФИНАНСИРАЊА
( 201+211+221-205-215-226)

55,884,258

54,668,455

14. ГУБИТАК ИЗ ПОСЛОВА ФИНАНСИРАЊА
( 205+215+226-201-211-221)

74 и 76

Б. ОПЕРАТИВНИ ПРИХОДИ И РАСХОДИ
1. Приходи из оперативног пословања ( 236 до 240)

23,698,315

30,876,039

740

а) Приходи од укидања индиректних отписа пласмана

20,628,595

28,317,190

741

б) Приходи од укидања резервисања за ванбилансне
позиције

2,946,157

2,530,025

742

в) Приходи од укидања резервисања за обавезе

743

г) Приходи од укидања осталих резервисања

123,563

28,824

760

д) Приходи по основу лизинга

761

ђ) Остали приходи из оперативног пословања

64,65 и

2. Расходи из оперативног пословања (242 до 255)

61,106,248

68,495,853

640

а) Расходи индиректних отписа пласмана

28,149,256

36,546,036

641

б) Расходи резервисања за ванбилансне позиције

3,616,659

2,261,339

642

в) Расходи по основу резервисања за обавезе

643

г) Расходи осталих резервисања

618,664

572,313

650 до

653

д) Трошкови бруто зарада и бруто накнада зарада

12,712,386

12,095,548

654

ђ) Трошкови накнада за привремене и повремене
послове

68,261

50,618

655

е) Остали лични расходи

925,011

1,050,974

660

ж) Трошкови материјала

980,440

867,757

661

з) Трошкови производних услуга

2,648,525

2,598,980

662

и) Трошкови амортизације

3,694,703

4,525,033

663

ј) Расходи по основу лизинга

664

к) Нематеријални трошкови (без пореза и доприноса)

6,983,146

7,144,887

665

л) Трошкови пореза и доприноса

695,950

771,161

666

љ) Остали оперативни трошкови

13,247

11,207

3. ДОБИТАК ИЗ ОПЕРАТИВНОГ ПОСЛОВАЊА
( 235- 241)

4. ГУБИТАК ИЗ ОПЕРАТИВНОГ ПОСЛОВАЊА
( 241- 235)

37,407,933

37,619,814

В. ОСТАЛИ ПРИХОДИ И РАСХОДИ
1. Остали приходи ( 259 до 265)

41,046

83,076

770

а) Приходи од наплаћених отписаних потраживања

771

б) Добици од продаје основних средстава и
нем.улагања

1,887

42,287

772

в) Приходи од смањења обавеза

776

г) Приходи од дивиденди и учешћа

7,347

13,429

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Ж. ГУБИТАК ПО ОСНОВУ ПРОМЈЕНЕ
ВРИЈЕДНОСТИ ИМОВИНЕ И ОБАВЕЗА (284 -
278)

И. ДОБИТАК И ГУБИТАК ПРИЈЕ
ОПОРЕЗИВАЊА
1. Добитак прије опорезивања ( 276+290-277-291)

19,629,580

18,472,237

2. Губитак прије опорезивања ( 277+291-276-290)

850

Ј. ТЕКУЋИ И ОДЛОЖЕНИ ПОРЕЗ НА ДОБИТ
1. Порез на добит

1,927,226

1,898,902

851

2. Добитак по основу повећања одложених пореских
средстава и смањења одложених пореских обавеза

243,873

852

3. Губитак по основу смањења одложених пореских
средстава и повећања одложених пореских обавеза

К. НЕТО ДОБИТАК И ГУБИТАК
1. Нето добитак текуће године ( 292+295-294-296)
или ( 295-293-294-296)

17,702,354

16,817,208

2. Нето губитак текуће године
(293+294+296-295) или ( 294+296-292-295)

Л. ОСТАЛИ ДОБИЦИ И ГУБИЦИ У ПЕРИОДУ
1. Добици утврђени директно у капиталу (300 до 305)

а) Добици по основу смањења ревалоризационих
резерви на основним средствима и нематеријалним
улагањима

б) Добици по основу промјене фер вриједности ХОВ
расположивих за продају

в) Добици по основу превођења финансијских
извјештаја иностраног пословања

г) Актуарски добици од планова дефинисаних
примања

д) Ефективни дио добитака по основу заштите од
ризика готовинских токова

ђ) Остали добици утврђени директно у капиталу

2. Губици утврђени директно у капиталу (307 до
311)

250,899

344,039

а) Губици по основу промјене фер вриједности ХОВ
расположивих за продају

250,899

344,039

Љ. НЕТО ДОБИЦИ ИЛИ НЕТО ГУБИЦИ ПО
ОСНОВУ ОСТАЛОГ УКУПНОГ РЕЗУЛТАТА У
ПЕРИОДУ (299-306) ИЛИ (306-299)

-250,899

-344,039

Н. ПОРЕЗ НА ДОБИТ КОЈИ СЕ ОДНОСИ НА
ОСТАЛИ УКУПАН РЕЗУЛТАТ

Њ. ОСТАЛИ УКУПАН РЕЗУЛТАТ У ПЕРИОДУ
(312-313)

-250,899

-344,039

О. УКУПАН РЕЗУЛТАТ ЗА ОБРАЧУНСКИ
ПЕРИОД
1.Укупан нето добитак у обрачунском периоду
(297-/+314)

17,451,455

16,473,169

Обична зарада по акцији

127.68

122.85

Разријеђена зарада по акцији

127.68

122.85

Bonitet poslovnih banaka u BiH sa osvrtom na bonitet UniCredit banke

BiH

Просјечан број запослених на основу часова рада

435.79

425.23

Просјечан број запослених на основу стања на крају
периода

436.08

424.75

Želiš da pročitaš svih 1 strana?

Prijavi se i preuzmi ceo dokument.

Prijavi se Napravi nalog

Bonitet poslovnih banaka

Prijava dokumenta

Problemi sa sadržajem

Problemi sa kupovinom i pristupom

Tehnički problemi

Kršenje pravila

Ostalo

Želiš da pročitaš svih 1 strana?

Slični dokumenti

Aspekti savremenog elektronskog bankarstva

Gospodarstvo BiH

Nuklerana medicina

seminarski rad

Skripta sociologija za pravni fakultet

Spoljašnji saobraćaj u industrijskom kompleksu

Kodeks korporativnog upravljanja

Razvijanje sposobnosti za uočavanje i rešavanje problema u funkciji uspešne realizacije zadataka nastave

Poreska konkurencija i strane direktne investicije u globalnom okruženju

Aktivnosti u prirodi i njihov značaj u upoznavanju okoline

Osnovne odlike menadžera i njegova uloga pri donošenju poslovnih odluka: primer kompanije „apple“

uvod u pravo

Preduzetnicka ekonomija

Sociologija skripta

Rendgenska analiza proteina: kristalizacija i analiza strukture lizozima

Subjekti za borbu protiv organizovanog kriminaliteta

Znacaj upravljanja organizacionim promenama

Regulativa finansijskog izveštavanja i uloga lokalne poreske administracije

Finansijko izvjestavanje i poslovno odlucivanje

Erp sistemi

Komunikacija sa agresivnim pacijentima

Zaštita biodiverziteta: značaj, uzroci smanjenja i propisi

Jednoseansna terapija dubokog karijesa

Uloga inovacija u razvoju preduzetništva u turizmu

Procena rizika Hemijskih akcidenata u Srbiji “Galenika fitofarmacija” i hemijska fabrika HIP-“Azotara”

Električni precipitatori (filteri) u termoelektranama

Brend: analiza i značaj brendiranja na tržištu

Roba, pojam i knjiženje

Pravilna upotreba skraćenica u srpskom jeziku: seminarski rad

seminarski rad

Seminarski rad na temu: MORALNA I DUHOVNA INTELIGENCIJA U FILMU BEKSTVO IZ ŠOŠENKA ,,The Shawshank Redemption” (1994)

Tomas Hobs: levijatan

Konkurentske strategije u oblasti elektronskog poslovanja

Didaktika i njena uloga u savremenom obrazovanju

Digitalna obrada signala

Uticaj antropogenih turističkih vrednosti na razvoj turizma u istočnoj hercegovini

Primena ISO 45001 u savremenom poslovanju

Digitalna transformacija i novi poslovni modeli

Sistem bezbednosti republike srbije – pojam, cilj i zadaci

Društveno odgovorno poslovanje kompanije a1 u Srbiji

Kombinatorika: seminarski rad

Lečenje kardiovaskularnih bolesti kod pasa i mačaka

Bezbednost drumskog saobraćaja: dobra praksa za sprovođenje upravljanja bezbednošću saobraćaja

Radioaktivna kontaminacija okoline i čoveka i principi dekontaminacije

Zlostavljanje i zanemarivanje dece i rad sa zlostavljanom decom

Analiza faktora koji utiču na rezultate rada

Sigurnost i zaštita računarskih sistema

Didaktika kao naučna disciplina: skripta

Seminarski rad – Biznis plan

Analiza propisa u oblasti bezbednosti saobraćaja

Poluprovodnici

Colin Campbell: analiza umetničkog opusa

Pregled istraživanja u psihologiji ličnosti: teme, metode i značaj

Objektno orijentisano programiranje

Informatika – skripta

Kratke narodne umotvorine u funkciji razvoja govora dece predškolskog uzrasta

Javne nabavke: pojam, načela i postupak

Uloga razvoja snage mišića kod dece

Razvoj komunikacionih veština dece sa oštećenjem sluha u predškolskim ustanovama

Pojam i značaj logistike u špediciji

Tip dokumenta

Oblasti

Popularni predmeti

Institucije