1
UVOD
Brojanje prometa čini sustavno prikupljanje podataka o prometnomopterećenju i strukturi
prometnoga toka (sastavu prometnog toka premavrstama vozila) te o kolebanjima prometa u
prostoru i vremenu na cestovnojmreži. Temeljne informacije o prometu na cestama rezultat su
analiza brojanjem prikupljenih i potom obrađenih podataka Te su spoznaje
nužna pretpostavka za izradu i provođenje djelotvorne prometne politike. Bez točnoutvrđenih
podataka o prometnim tokovima u cestovnoj mreži nemoguće jezamisliti gospodarski i
tehnički racionalno gospodarenje cestovnim prometnimsustavom.
Prikupljanje podataka potrebno je zbog saobraćajnog i urbanističkog planiranja, zbog
planiranja buduće saobraćajne mreže ili oblikovanja nekog čvorišta, zbog eventualne
rekonstrukcije postojeće saobraćajne mreže i izgradnje novih saobraćajnih pravaca.
Kvalitetan sistem brojanja saobraćaja na cestama od posebne je važnosti jer prikupljeni i
statistički obrađeni podaci omogućuju praćenje i analiziranjesaobraćajnih potreba privrede i
stanovništva, uočavanje nedostataka te načinjenicama utemeljeno prognoziranje, planiranje,
projektovanje i upravljanjesaobraćajem i cestama raznovrsnih elemenata modernog
saobraćajnog itransportnog sistema.
Brojanje saobraćaja prikazuje se u 3 osnovne grupe podataka:Prosječni godišnji dnevni
saobraćaj (PGDS), predstavlja prosječnu, dnevnukoličina saobraćaja u odnosu na ukupno
ostvareni saobraćaj tokom cijelegodine, na cesti ili njezinom dijelu.Prosječni ljetni dnevni
saobraćaj (PLDS), predstavlja prosječnu, dnevnu količinasaobraćaja u odnosu na ukupno
ostvareni saobraćaj tijekom ljetnog perioda ugodini (od 1.jula do 31.augusta), na cesti ili
njezinom dijelu.Prosječni mjesečni dnevni saobraćaj (PMDS), predstavlja prosječnu,
dnevnukoličinu saobraćaja u odnosu na ukupno ostvareni saobraćaj tokom pojedinogmjeseca
u godini, na cesti ili njezinom dijelu.
2
1. BROJANJE SAOBRAĆAJA NA PUTEVIMA
Brojanje saobraćaja sprovodi se radi prikupljanja podataka o intenzitetu i strukturi
saobraćajnih tokova. Osnovni podatak je prosečni godišnji dnevni saobraćaj (PGDS) i dobija
se tako što se ukupan protok vozila za godinu dana na jednoj deonici puta podeli sa brojem
dana u godini. Dužnost upravljača državnim i lokalnim putevima je da redovno vode statistiku
o protoku vozila, na osnovu koje se sprovodi racionalno i efikasno upravljanje putevima.
Brojanje saobraćaja može se vršiti:
metodom ručnog brojanja i
automatskom metodom.
1.1. Metoda ručnog brojanja
Brojanje saobraćaja, prvobitno je bilo ručno, počelo se koristiti kao način na koji su se
prikupljali podaci o opterećenjima određenih saobraćajnica (prometnica), kategorijama vozila
koja se kreću po njima i sl.
Razlikujemo dvije vrste brojanja:
1. Statičko - broje se vozila koja u određenom vremenskom intervalu prođu kroz određeni
presjek ceste. Tako se dobivaju podaci o opterećenju ceste, a koriste se pri dimenzioniranju
prometnica i čvorišta.
2. Dinamičko - to je brojanje saobraćajnih tokova. Njime se ustanovljuje jačina,smjer i put
saobraćajnih strujanja (tokova). Metode brojanja saobraćaja su:
1. metoda običnog mjerenja na čvornim točkama
2. metoda običnog mjerenja registarskih oznaka vozila
3. metoda obilježavanja listićima
4. metoda ispitivanja
5. metoda brojačkih značaka
6. anketiranje domaćinstava
Vrijeme brojanja ovisi o svrsi brojanja. Ako je osnovnim brojanjem određeno vrijeme vršnog
opterećenja može i kratkotrajno brojanje od pola sata do 2 sata dati potrebne rezultate. Podaci
o dnevnom opterećenju dobivaju se 16 satnim brojanjem u 2 smjene (6-14 i 14-22 sata). Pri
brojanju treba odabrati karakteristične dane kada su opterećenja prosječna. Odnos dnevnog i
noćnog prometa dobit će se 24 satnim brojanjem.
Metoda običnog mjerenja na čvornim točkama
- Služi za utvrđivanje prometnih tokova brz
obzira na izvor i cilj tih tokova.Brojačka mjesta postavljaju se na svakoj prilaznoj cesti prema
raskrižju.Bilježe se smjerovi kretanja vozila.
Metoda bilježenja registarskih oznaka vozila
- Sastoji se u bilježenju registarskih oznaka, a
nedostatak je što se brojanje mora provesti istovremeno na cijelom području zbog čega je
potreban veliki broj sudjelovatelja pri brojanju.
4
Brojanje saobraćaja na određenoj dionici puta spada u grupu tzv. dinamičkom brojanju
saobraćaja. Organizuje se da bi se utvrdilo ukupno opterećenje posmatrane dionice po obimu i
strukturi saobraćaja kao i promjene toka duž dionice (obim vozila koji se ulijeva i izlijeva sa
posmatrane dionice na priključne puteve). Brojanje saobraćaja na dionici puta je
komplikovanije za izvođenje i planiranje, a potrebno je više osoblja za brojanje i obradu
prikupljenih podataka.
Brojanje na posmatranom podrućju (kordonsko brojanje) se obavlja tako što se brojačkim
mjestima obuhvata odgovarajuća gradska zona. Na ovaj način utvrđuje se broj vozila koji uđe
i i zađe iz posmatrane zone u odgovarajućem vremenskom periodu, ovi podaci služe za
donošenje odgovarajućih zaključaka o načinu regulisanja raskrsnica. O potrebi za novim
garažnim prostorima ili prostorima za parkiranje vouila, uvođenje pješačkih zona... Poslije
brojanja skupljaju se podaci, a zatim se sistematiziraju i pripremaju za dalju obradu.
Slika 1.
Ručno brojanje saobraćaja 1938.god.
