FILOZOFSKI FAKULTET SVEUČILIŠTA U
MOSTARU
BUDIZAM
SEMINARSKI RAD
Predmet:
Uvod u novinarstvo
Smjer:
Novinarstvo
Mentor:
Student:
Prof. dr Iko Skoko
Jurija Brnada
Mostar, februar 2015.
Budizam
2
SADRŽAJ
1. UVOD..................................................................................................................................... 3
2. OSNOVNA VJEROVANJA I ODLIKE BUDIZMA.............................................................4
3. OSNIVAČ BUDIZMA........................................................................................................... 6
4. BUDINA NAUKA..................................................................................................................9
4.1. NIRVANA..................................................................................................................... 10
4.2. KARMA......................................................................................................................... 11
4.3. ZEN BUDIZAM............................................................................................................ 11
5. ŠIRENJE BUDIZMA...........................................................................................................12
6. ZAKLJUČAK....................................................................................................................... 14
7. LITERATURA..................................................................................................................... 15
Budizam
4
2. OSNOVNA VJEROVANJA I ODLIKE BUDIZMA
Budizam je jedna od tri velike svjetske religije koja je nastala na prostoru sjeverne Indije prije
2.500 godina. Do XIX vijeka bio je manje poznat izvan granica Azije, da bi na početku XX
vijeka postao svjetska religija koja ima 360 miliona sljedbenika širom svijeta.
Budizam je učenje o duhovnom probuđenjum, tj. prosvetljenju. Učenje je nastalo na osnovu
Budinog neposrednog iskustva prosvetljenja ili uvida u stvarnu prirodu života i predstavlja
detaljno i jasno opisan put koji vodi do prosvetljenja. Budizam se smatra univerzalnim
učenjem, zato što se ono obraća čovjeku i onome što je u ljudskom životu osnovno, a
nezavisno od njegove etničke, kulturne ili društvene pripadnosti. Budin plemeniti put
moralnosti, meditacije i mudrosti nije samo promijenio život onih kojo su ga aktivno
upražnjali, neho se njegov uticaj snažno odrazio i na ostala područja društvenog i kulturnog
života država u kojima se budizam upražnjavao. Budizam je prihvaćen zato što širi duh
nenasilja, prijateljstva, blagonaklonosti, tolerancije, poštovanja prirode i drugih oblika života.
1
Osnovna shvatanja učenja su direktno primjenjiva u svakodnevnom životu, aktuelna su i
danas, zbog čega stiče sve više sljedbenika i na zapadu.
Vjeruje se da loša i nepovoljna djela koja činimo nisu posljedica naše izvorne zle prirode,
nego dolaze iz neznanja. Iz neznanja o prirodi života nastaju pohlepa i odbojnost, a iz njih svi
ostali jadi poput ljutnje, želje za povređivanjem, straha, zavisti, ljubomore, nestrpljenja i
uznemirenosti, što ljudski život u osnovi čini veoma nesigurnim, teškim, bolnim, a ljudske
odnose neskladnim i zamršenim.
Da bi izašli iz ovakvog stanja duboke uronjenosti u tokove života čije kretanje često ne
razumijemo i nad kojima imamo vrlo malu ili nikakvu vlast, budizam nas upućuje kako da
smirivanjem uma, razvijanjem svjesnosti i razumijevanja, te njegovanjem pozitivnih emocija
uzmemo konce života u vlastite ruke. Znači, da bi se uopšte započeo duhovni razvoj, treba
prije svega postati autentično ljudsko biće. To u praktičnom smislu znači izgraditi
samopouzdanje, objediniti energiju, shvatiti prirodu vlastitog djelovanja i njegove posljedice,
odnosno usvojiti određena moralna vladanja i imati jasnu viziju svog daljnjeg duhovnog
razvoja. Na taj način se čovjek oslobađa napetosti i strepnji, to i predstavlja početak jednog
slobodnijeg, harmoničnijeg, smislenijeg i srećnijeg života. Takva težnja je moguća, a ideal je
dostižan kroz učenje Bude, koje je zasnovano na moralnosti, meditaciji i mudrosti.
Budizam nije religija u običajnom smislu te riječi, jer Buda nije bio ni Bog, ni prorok, ni
mesija. Budizam ne nudi učenje u koje treba vjerovati, niti njegova filozofija služi da
produbljava znanja o stvarnosti samo toga znanja radi.
1
Gligorić, T.,
Osobine naroda
, „Prometej“, Banja Luka, 2008, str. 178.
Budizam
5
Budizam upućuje na to što konkretno treba raditi kako bi se na tom principu djelovanja
omogućila stvarna i potpuna pozitivna promjena.
„Kada je neko pogođen strijelom, njemu nije najpreče saznati ko je tu strijelu odapeo, iz koje
je kaste, od kojeg je drveta izrađen luk – najpreče je strijelu izvaditi i spasiti život,“ rekao je
Buda. Bez obzira što budistička misao često seže do velikih dubina, ona ipak ni u jednom
trenutku ne gubi niti napušta svoju osnovnu svrhu.
Sredstva filozofije su riječi, logika i razum. Budizam koji se služi tim sredstvima vodi
iskustvu koje je onkraj riječi, onkraj logike i onkraj razuma, vodi nas istini o prirodi same
stvarnosti koja nadilazi sva gledišta, pa čak i one koje sam budizam drži ispravnima. To
iskustvo potpune slobode od patnje i svih oblika uslovljenosti je iskustvo u kome se otkriva
naša prava priroda neuslovljene mudrosti i bezgraničnog saosjećanja.
2
Budizam nema centralnog autoriteta jer negira postojanje Boga kao višeg bića, a ni sam Buda
nije Bog, ali vjeruje u vječnost, kružno kretanje i izmjenu svih pojava.
U zemaljskom životu budizam vidi četiri perioda (obrazovanje, razvoj, starenje, rušenje).
Svaki period, koji traje 84.000 godina, ima svoga Budu (prosvetitelja). Svijet je sada u trećem
periodu, a kad prođe sva četiri, sve do rušenja, počeće svoje osnovno postojanje. Vjerujući u
besmrtnost duše, budizam vjeruje u njenu selidbu, koja ide postepenim redoslijedom: prvo se
duše ovlapođava u životinje, zatim u čovjeka, genija, bodisatvu i najzad, dostiže posljednju
tačku – nirvanu, tj. stanje blaženog mira u kome se završava preseljavanje. Nirvana je
hlađenje, nibana, hladnoća, spokojno, trajno odsustvo smrti. Ona nije ništavno ništa, već
spajanje sa apsolutnim. Nirvanu treba postići na ovom svijetu kao kraj požude, mržnje i
zaslijepljenosti.
3
To je svjetlost koja znači ovladati nagonima i afektima. Dakle, savršenstvo je
sjediniti se sa Vasionom, sastavnim dijelom velike svrhe. Takođe, važan je ispravan život koji
se može metodički voditi. Samo disciplina i etička kultura vode oplemenjivanju ličnosti. Zato
treba imati volju i moć da se ovlada nagonima, pravi pogled, teženje, djelanje, meditativnu
pribranost i usredsredljivost.
Pravo znanje je uslov istinskog postojanja. To je saznanje o izvoru, razvoju i ukidanju patnje
kao i putu koji tome vodi. Pravo nastrojenje znači pomišljati na odricanje, ne mrziti, ne biti
kivan. Pravo govorenje i pravo postupanje je izbjegavanje laži, klevete, ružnih riječi i
brbljanja. Pravo djelovanje znači ne povrijediti život i imovinu drugih ljudi, već živjeti,
djelovati na osnovu ljubavi i saosjećanja.
Budizam kao etičko-religijsko učenje se proširilo na Cejlon, Sijam, Tibet, Indokinu, Koreju i
Japan.
2
Gligorić, T.,
Osobine naroda
, „Prometej“, Banja Luka, 2008, str. 180.
3
Mirović, D., Sociologija, Fakultet spoljne trgovine u Bijeljini, Ekonomski fakultet u Brčkom, Bijeljina-Brčko,
2008, str. 249.
