VISOKA ŠKOLA ZA EKONOMIJU I INFORMATIKU PRIJEDOR
Studij Ekonomije
Seminarski rad iz predmeta Javne finansije
Tema: Budžet
Profesor: prof. dr. Boris Kuzman
Student: Jelena Novak 411/SE
Prijedor, septembar 2018
4
2. Pojam i uloga budžeta
U nastavku će biti objašnjen pojam budžeta, na šta se odnosi te neke od osnovnih stvari
koje karakterišu budžet i njegovu ulogu.
Kada je u pitanju riječ budžet, treba reći da je ona nastala od engleske riječi „budget“ koja
se može prevesti kao „proračun“ a također se za nastanak riječi veže i englesko-francuska
riječ „bougette“ koja u prevodu znači kožna torba, odnosno vrećica.
U engleskoj parlamentarnoj terminologiji ta je riječ označavala kožnu torbu u kojoj je
ministar finansija u parlament donosio prijedlog o prihodima i rashodima države za iduće
razdoblje. Upravo se i koristi naziv za plan prihoda i rashoda u određenom vremenskom
razdoblju. Osim toga, uz riječ budžet se upotrebljava još i riječ proračun što ustvari i
predstavlja plan prihoda i rashoda u određenom vremenskom razdoblju a to je najčešće
period od godinu dana.
Budžet možemo podijeliti na dva dijela a to su opšti i posebni dio koji su sastavljeni iz
sljedećih stavki:
Opšti dio budžeta čini:
račun prihoda i rashoda i
račun finansiranja
Opšti dio budžeta, dakle, sastoji od tri dijela: prihoda, rashoda, te dijela koji se naziva
računom finansiranja. U računu finansiranja iskazuju se primici od finansijske imovine i
primljeni krediti i zajmovi, te izdaci za fi nansijsku imovinu i za otplatu zajmova i kredita.
Posebni dio budžeta sastoji se od plana rashoda i izdataka budžetskih korisnika
raspoređenih u:
tekuće i
razvojne programe za tekuću budžetsku godinu.
5
Metodološki, mogli bismo izvršiti klasifikaciju budžeta na:
tekući budžet -koji se sastoji od prihoda i rashoda tekućeg perioda,
kapitalni budžet- koji prati razvojne programe i načine obezbjeđenja sredstava
finansiranja.
Plan razvojnih programa po godinama utvrđuje se dokumentom koji predstavlja
srednjoročni plan razvoja koji se priprema od strane budžetskih korisnika i donosi kao
razvojni akt koji se svake godine pomjera za jednu godinu unaprijed, tzv. „ rolling
princip“.
Ovakav pristup budžetu važan je u vođenja ekonomske politike i koncipiranja budžeta kao:
ekonomsko – političkog,
socijalno - političkog i
razvojnog.
Stoga, država kao nosilac ekonomske politike planira:
prihode, odnosno koliko će novca i na koji način prikupiti u jednoj godini i
rashode, odnosno koliko će novca potrošiti u toj godini i za koje namjene.
U finansijama se koristi pojam koji označava udio javnih rashoda države u bruto domaćem
proizvodu.
2
2
Kešetović, Izudin; Đonlagić; Dženan; Rička, Željko; Javne finansije (izdanje 2012. godine, Sarajevo);
Ekonomski fakultet u Sarajevu, (strana 228.-230.)
