SEMINARSKI RAD
Tema: Budžet i fondovi EU kao pretpostavka za regionalni ekonomski razvoj
Mentor: prof. dr. Ismar Alagić
Studentica: Nejra Kolić
Zenica, 2017. godine
2
SADRŽAJ
1. UVOD......................................................................................................................3
2. EU BUDŽET...........................................................................................................4
3. PRORAČUN EU.....................................................................................................6
3.1 Karakteristike proračuna....................................................................................6
4. FINANSIJSKA PERSPEKTIVA, STRUKTURA PRORAČUNA I POSTUPAK
DONOŠENJA..........................................................................................................7
5. EU FONDOVI......................................................................................................... 8
5.1 Strukturni fondovi..............................................................................................10
5.2 ERDF- Evropski regionalni razvojni fond.........................................................10
5.3 FSF-Evropski socijalni fond..............................................................................14
5.4 EAGGF-Evropski fond za usmjeravanje i garanciju u poljoprivredi...............15
5.5 FIFG-Fond za razvoj ribarstva...........................................................................15
5.6 Programi zajednice............................................................................................ 15
5.7 Kohezioni fond.................................................................................................. 15
6. EU FONDOVI RAZDOBLJE 2014.-2020..............................................................17
6.1 BiH.....................................................................................................................17
6.2 Hrvatska............................................................................................................. 18
7. IPA FONDOVI KAO SPAS ZA BiH......................................................................19
8. PODRŠKA EUROPSKE UNIJE KROZ PROJEKTE EU RED I i EU RED II......21
9. PROGRAMI KOJE JE HRVATSKA KORISTILA PRIJE ULASKA U EU.........22
9.1 CARDS.............................................................................................................. 22
9.2 PHARE..............................................................................................................23
9.3 ISPA...................................................................................................................23
9.4 SAPARD............................................................................................................24
9.5 IPA..................................................................................................................... 24
10. ZAKLJUČAK..........................................................................................................25
11. LITERATURA........................................................................................................26
4
2. EU BUDŽET
Prvi budžet Evropske unije (EU) tj. tadašnje Evropske ekonomske zajednice je bio veoma mali i
uloga mu je bila da prije svega pokrije određene administrativne potrebe tadašnje zajednice.
Međutim, kako je Unija sve više rasla i kako su države članice postajale sve više zavisne jedna
od druge, tako je rasla i uloga budžeta. Sve više su rasla sredstva koja su ulazila u budžet kao i
polje njegove primjene. Budžet se mijenjao kao i struktura njegovih prihoda i rashoda.
Budžetska politika Evropske Unije funkcioniše na različitim osnovama u odnosu na nacionalne
politike. To znači da zemlje članice istovremeno sprovode i finansiraju svoje ekonomske i
političke aktivnosti u okviru dva različita sistema javnih finansija (nacionalni i evropski).
Članstvo u Evropskoj Uniji, zemljama članicama nameće i obavezu finansiranja zajedničkog EU
budžeta. Shodno uspostavljenom mehanizmu funkcionisanja EU sistema javnih finansija, svaka
zemlja članica, odriče se određenog dijela svojih nacionalnih prihoda i ulaže ih u zajednički EU
budžet, iz kojeg se potom vrši finansiranje zajedničkih EU politika.
Naredna tabela daje pregled aktuelnog procentualnog učešća država članica u finansiranju
troškova EU.
Tabela 1: Doprinos država članica (u procentima) 2007.-2013.
Izvor: European Council: Financial Perspective 2007-2013, Brussels
5
Iz budžeta EU finansira se samo ono za šta su se zemlje članice saglasile da njihovo finansiranje
prenesu na taj nivo. Sadašnja struktura izdataka budžeta EU, ima dvije osnovne stavke. Jedna je
poljoprivreda, odnosno Zajednička poljoprivredna politika EU. U tom pravcu odlazi oko 40%
ukupnog budžeta EU, dok drugu stavku predstavljaju izdaci za tzv. kohezionu politiku. Riječ je o
sredstvima koja su namijenjena bržem razvoju manje razvijenih regija EU i osnovni cilj tih
izdataka je da se smanje razlike u razvijenosti u okviru EU. Glavni primaoci tih kohezionih
sredstava su nove članice EU, jer su one manje razvijene od velike većine starih članica.
Evropski parlament je taj koji usvaja budžet Evropske unije.Budžet EU za 2017. godinu, kojim
je predviđeno da zemlje članice uplate u zajedničku kasu ukupno 157,85 milijardi evra, a na
rashodnoj strani su planirani troškovi od 134,49 milijardi evra.
Slika 1: Proračun EU za 2017.godinu po područjima potrošnje prikazan u obliku tortnog
grafikonu – Ukupno 157,9 milijardi eura
tortnog grafikona – © EU
Izvor:
http://europa.eu/european-union/about-eu/money/expenditure_hr
7
Specifičnost podrazumijeva da su proračunska sredstva namjenjena u precizno utvrđene svrhe,za
programe utvrđene unutar pojedinih proračunskih glava. Moguće je izvršiti prijenos sredstava
među pojedinim proračunskim glavama ali samo uz odobrenje tijela nadležnog za donošenje
proračuna i pod propisanim uvjetima.
Primjereno upravljanje finansijama znači primjenu načela štedljivosti i učinkovitosti. Prema
navedenim načelima vrši se evaluacija programa koje finansira proračun Europske unije.
Proračun Unije je transparentan, odnosno objavljuje se u službenom listu Europskih zajednica u
roku od 2 mjeseca od dana njegova usvajanja od strane Europskog parlamenta. Tu se također i
objavljuju finansijska izvješća.
4. FINANSIJSKA PERSPEKTIVA, STRUKTURA PRORAČUNA I
POSTUPAK DONOŠENJA
Proračun EU relativno je malen u odnosu na nacionalne proračune njenih država članica. Za
ilustraciju se može reći kako on 2010.. Iznosi 124 milijarde eura obaveza što čini 1,05% i oko
2,2% javnih rashoda opće države svih zemalja članica. Razlog tome je činjenica da je značajan
broj područja za koje se vrše proračunska izdvajanja u nadležnosti država članica Unije i da one
ne čine dio zajedničkih politika (npr. područja odbrambene politike, obrazovanja, zdravstva,
socijalne sigurnosti itd.)
Struktura proračuna Europske unije temelji se na dva elementa:
Srednjoročnoj finansijskoj perspektivi koja služi kao višegodišnji okvir za rashode
Europske zajednice,
Godišnjim proračunima koji za razdoblje od jedne godine detaljno uređuju provedbu
proračuna Europske unije.
Prvi element proračuna EU predstavlja Međunainstitucionalni sporazum kroz koji Europska
komisija,Vijeće i Vijeće Europske Unije postižu dogovor o glavnim proračunskim prioritetima i
strukturi rashoda za predstojeće višegodšnje razdoblje (5-7 godina). Ona utvrđuje maksimalne
iznose za finansiranje aktivnosti u dogovorenim prioritetnim područjima, a priroriteti se utvrđuju
da jasnu održavaju zajedničku politiku.
